Hörmüz boğazında kommersiya gəmilərinin marşrut seçimlərində dəyişiklik baş verir. Dəniz təhlükəsizliyi üzrə analitik Dimitris Maniatis son günlər İran marşrutundan istifadə edən gəmilərin sayının artdığını bildirib. Onun məlumatına görə, üç gün ərzində 26 gəmi İran tərəfinin nəzarət etdiyi keçiddən istifadə edib. Daha 26 gəmi elektron izləmə sistemlərini söndürüb. ABŞ tərəfindən dəstəklənən cənub marşrutunu isə yalnız beş gəmi seçib. Ekspert Hörmüz boğazında vahid sistem əvəzinə rəqabətli keçid mexanizminin yarandığını qeyd edib. Yaponiya hökumətinin İranla razılaşaraq yeddi gəmini çıxardığı bildirilib. Bölgədəki vəziyyət beynəlxalq gəmiçilik üçün yeni risklər yaradır.

Körfəz Əməkdaşlıq Şurası Hörmüz boğazında davam edən gərginliklə bağlı açıqlama verib. Təşkilat bildirib ki, gəmiçiliyə qarşı hücumlar qlobal enerji təhlükəsizliyi və ticarət üçün ciddi risk yaradır. KƏŞ BMT Təhlükəsizlik Şurasını Hörmüz boğazında sərbəst hərəkətin təmin olunması üçün addımlar atmağa çağırıb və İranı hərbi əməliyyatları dayandırmağa tələb edib. Regionda strateji su yolunun təhlükəsizliyi beynəlxalq gündəmin əsas məsələlərindən biri olaraq qalır.

Beynəlxalq Dəniz Təşkilatının Baş katibi Arsenio Dominqes Hörmüz boğazındakı hücumlardan sonra təmkinə çağırış edib. Onun sözlərinə görə, hazırda Körfəzdə yüzlərlə gəmidə təxminən 6 min dənizçi təhlükəsiz şəkildə bölgəni tərk edə bilmir. Dominqes son iki gündə baş verən hücumların günahsız dənizçilərin həyatını təhlükə altına qoyduğunu bildirib. O, gəmi sahiblərini və operatorları ekipajların təhlükəsizliyi təmin olunana qədər bu marşrutdan istifadə etməməyə çağırıb. Baş katib hadisələrin dənizçilər arasında qorxu və psixoloji gərginliyi artırdığını vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, dənizçilərin təhlükəsizliyi bütün tərəflər üçün əsas prioritet olmalıdır. Beynəlxalq Dəniz Təşkilatı bölgədə gərginliyin azaldılmasını vacib hesab edir.

ABŞ ilə İran arasında həftəsonu baş verən qarşılıqlı zərbələr və bir ticarət gəmisinə edilən hücum Hörmüz boğazında dəniz daşımalarını zəiflədib. Şənbə günü boğazdan 29, bazar günü isə cəmi 12 yük gəmisi keçib. Halbuki ötən həftə Tehran və Vaşinqton arasında əldə olunmuş ilkin razılaşmadan sonra bu göstərici 70-ə qədər yüksəlmişdi. İranın xəbərdarlığına baxmayaraq, gəmilər müxtəlif marşrutlardan istifadə etməyə davam ediblər. Hücumdan sonra isə gəmi hərəkətində nəzərəçarpacaq azalma müşahidə olunub. Mütəxəssislər bildirirlər ki, izləmə sistemi yalnız ötürücü qurğuları aktiv olan gəmiləri qeydə aldığı üçün faktiki keçidlərin sayı daha çox ola bilər. Bölgədə davam edən gərginlik beynəlxalq dəniz daşımaları üçün riskləri artırır.

ABŞ energetika naziri Kris Rayt Hörmüz boğazından son 24 saatda 20 milyon barrel neftin keçdiyini bildirib. O, İranın mina təhlükəsinin enerji daşımalarının normallaşmasına mane olduğunu deyib. Məlumata görə, Hörmüz qlobal neft axınının əsas marşrutlarından biridir. Açıqlama enerji bazarlarında gərginlik fonunda verilib.

UKMTO Yəmən sahilləri yaxınlığında dəniz insidenti barədə məlumat yayıb. Hadisə Ədən şəhərinin şimal-şərqində baş verib. Bir ticarət gəmisinə iki sürətli qayıq yaxınlaşıb. Qayıqlarda silahlı şəxslərin olduğu bildirilir. Gəminin təhlükəsizlik qrupu cavab atəşi açıb. Hücum edən qayıqlar daha sonra ərazini tərk edib. Ekipajın təhlükəsiz olduğu açıqlanıb. Hadisənin səbəbi hələlik müəyyən edilməyib.

ABŞ İran limanlarına tətbiq olunan blokadanın hələ də qüvvədə qaldığını açıqlayıb. Hərbi dairələrin məlumatına görə, məhdudiyyətlər razılaşma imzalanana qədər davam edəcək. İran limanlarına giriş və çıxış istiqamətində nəzarət saxlanılır. ABŞ tərəfi blokadanın vaxtından əvvəl ləğv edilməyəcəyini vurğulayıb. Dəniz nəqliyyatı iştirakçılarına xəbərdarlıq edilib. Onlardan xüsusi göstəriş olmadan məhdudlaşdırılmış marşrutlara daxil olmamaq tələb olunub. Vaşinqton bu addımı razılaşmanın icrasına nəzarət məqsədi ilə izah edir. Tərəflər arasında danışıqların davam etdiyi qeyd olunur.

Yəmən sahilləri yaxınlığında konteyner gəmisinə silahlı hücum cəhdi qeydə alınıb. Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarəti Əməliyyatları Mərkəzi hadisə ilə bağlı məlumat yayıb. Məlumata görə, kiçik qayıq gəminin yaxınlığına gəlib. Qayıqdakı şəxslər konteyner gəmisinə atəş açıblar. Daha sonra gəminin göyərtəsinə çıxmağa cəhd göstərilib. Hadisənin nəticələri barədə əlavə məlumat açıqlanmayıb. Bölgədə təhlükəsizlik tədbirləri gücləndirilib. Hadisə dəniz nəqliyyatı ilə bağlı riskləri bir daha gündəmə gətirib.

ABŞ Mərkəzi Komandanlığı Hörmüz boğazının ticarət gəmiləri üçün açıq olduğunu açıqlayıb. Təhlükəsiz keçid yolları yaradılıb. Bu yollar blokadaya riayət edən bütün gəmilər üçün əlçatandır. Son iki ayda yüzlərlə gəmi boğazdan keçib. İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu Hörmüz boğazını tam bağladığını bildirmişdi. CENTCOM bu açıqlama ilə beynəlxalq ticarətin davamını təmin etmək istəyir. Boğaz region üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. ABŞ komandanlığı təhlükəsizlik və nəqliyyatın qorunmasını vurğulayıb.

İranın Xatəm əl-Ənbiya Mərkəzi Qərargahı Hörmüz boğazında bütün keçid proseslərinin İran Silahlı Qüvvələrinin nəzarəti altında həyata keçirildiyini bəyan edib. Rəsmi açıqlamada ticarət və hərbi gəmilərin yalnız müəyyən edilmiş marşrutlarla hərəkət etməli olduğu vurğulanıb. Eyni zamanda bildirilib ki, qaydaların pozulması bölgədə gəmiçiliyin təhlükəsizliyini risk altına qoya bilər. İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu isə xarici hərbi qüvvələrin boğazdakı fəaliyyətinə və ya gəmiçilik proseslərinə müdaxiləsinə qarşı cavab tədbirlərinin görüləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Açıqlama Hörmüz boğazında təhlükəsizlik məsələlərinin beynəlxalq gündəmdə ön plana çıxdığı bir vaxtda səsləndirilib.

Qətərin yüksək vəzifəli rəsmisi Şeyx Səud bin Əbdürrəhman Al Sani bildirib ki, Doha və digər Körfəz ölkələri Hörmüz boğazından keçən gəmilər üçün daimi keçid rüsumlarının tətbiqinə qarşıdır. Onun sözlərinə görə, belə bir addım nəqliyyat və enerji xərclərini artıraraq son nəticədə dünya üzrə istehlak qiymətlərinə təsir göstərə bilər. Bununla yanaşı, mina təmizləmə və ya təhlükəsizlik tədbirləri kimi konkret məqsədlər üçün müvəqqəti ödəniş mexanizmlərinin müzakirə oluna biləcəyi qeyd olunub. Açıqlama Hörmüz boğazının idarə olunması və gəmi hərəkətinin tənzimlənməsi ilə bağlı regional müzakirələrin davam etdiyi bir dövrdə səsləndirilib.

ABŞ Mərkəzi Komandanlığı İran limanlarına tətbiq olunan məhdudiyyətlər fonunda 78 kommersiya gəmisinin yenidən istiqamətləndirildiyini bildirib. Məlumata görə, daha dörd gəmi qaydalara əməl olunmasını təmin etmək məqsədilə fəaliyyətini dayandırıb.