#Tehran

Donald Tramp İranla əldə olunan memorandumun mətninin yaxın vaxtlarda açıqlanacağını bildirib. O, sənədin xüsusi mətbuat konfransında tam şəkildə oxunacağını qeyd edib. Trampın sözlərinə görə, məqsəd ictimaiyyətin sənədi düzgün şəkildə anlamasıdır. Memorandumun çox mühüm əhəmiyyət daşıdığı vurğulanıb. Sənədin hər bir bəndi açıqlanacaq. Prosesin şəffaflıq məqsədi daşıdığı bildirilib. Bu addım İran–ABŞ münasibətlərində yeni mərhələ kimi qiymətləndirilir.

"Anlaşma çərçivəsində Hörmüz boğazının yenidən gəmiçilik üçün açılması və ABŞ tərəfindən tətbiq edilən dəniz blokadasının tamamilə aradan qaldırılması xüsusi olaraq vurğulanıb. Blokadanın ləğv edilməsi prosesin başlanğıcından bəri bizim ən mühüm şərtimiz və tələbimiz idi. Artıq rəsmi imza atılmadan öncə ABŞ tərəfindən blokada qismən aradan qaldırılıb."

İran 2026-cı ilin əvvəlində ölkədə baş verən hökumət əleyhinə nümayişlərdə iştirak etməkdə təqsirləndirilən iki şəxsin bu səhər edam edildiyini açıqlayıb. Məhkəmənin qərarı ilə hər iki şəxs ictimai asayişi pozma, milli təhlükəsizliyə qarşı sui-qəsd və dövlət/ictimai əmlaka ziyan vurma kimi ağır ittihamlarla təqsirli bilinərək ölüm hökmünə məhkum ediliblər.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Yaxın Şərqdəki təhlükəsizlik dinamikası ilə bağlı kəskin bəyanat yayaraq bildirib ki, Tehran İsrailin Livan ərazisini işğal etməkdə davam etməsini ABŞ ilə əldə olunmuş qarşılıqlı anlaşma memorandumunun birbaşa pozulması kimi qiymətləndirəcək.

Abbas Əraqçi Livan parlamentinin sədri Nəbih Berri ilə memorandumun Livanla bağlı müddəalarını müzakirə edib. İranlı nazir Livana qarşı hərbi əməliyyatların dayandırılması barədə öhdəliyin dərhal qüvvəyə minməli olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, bu müddəa 60 günlük danışıqlar dövrü ərzində də tam şəkildə icra edilməlidir. Əraqçi razılaşmaya əməl olunmasına nəzarətin ABŞ və təminatçı tərəflərin məsuliyyətində olduğunu vurğulayıb. Livanın təhlükəsizliyi və suverenliyi əsas prinsiplərdən biri kimi təqdim olunub. Tərəflər bölgədəki son vəziyyəti də müzakirə ediblər. Tehran memorandumun tam icrasının vacibliyini önə çəkib. Livanla bağlı müddəalar razılaşmanın əsas elementlərindən biri hesab olunur.

Livan Prezidenti Jozef Aun və İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi telefon danışığı aparıblar. Söhbətin əsas mövzusu bölgədəki son hadisələr və İran-ABŞ anlaşması olub. Aun Livanın sabitliyi, təhlükəsizliyi və suverenliyinin prioritet olduğunu vurğulayıb. O, anlaşmanın gərginliyin azalmasına kömək edəcəyinə ümid etdiyini bildirib. Əraqçi isə Livanın suverenliyinə hörmət göstərilməsinin vacibliyini qeyd edib. İranlı nazir müsbət atmosferin sabitliyə töhfə verəcəyini deyib. Tərəflər diplomatik həll yollarının əhəmiyyətini vurğulayıblar. Danışıq regional sabitlik məsələlərinə həsr olunub.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian memorandumun ABŞ-nin İranın hüquqlarına hörmət edib-etməyəcəyini yoxlamaq məqsədi daşıdığını bildirib. O qeyd edib ki, sənəd parlament üzvlərinin geniş dəstəyi ilə qəbul olunub. Pezeşkianın sözlərinə görə, memorandum İranın milli maraqlarını nəzərə alır. Prezident bu prosesdə Müctəba Xameneinin mühüm rol oynadığını vurğulayıb. O, sənədi aylarla davam edən danışıqların nəticəsi adlandırıb. Pezeşkian memorandumun müharibənin dayandırılmasına xidmət etdiyini bildirib. İranın bütün mümkün variantlara hazır olduğunu da qeyd edib. Prezident sənədin tam icrası halında ölkə üçün qürur mənbəyinə çevriləcəyini vurğulayıb.

Donald Tramp İranın nüvə silahına sahib olmayacağını bəyan edib. Onun sözlərinə görə, Tehran bu öhdəliyi razılaşma çərçivəsində qəbul edib. ABŞ Prezidenti razılaşmanın icrasına ciddi nəzarət ediləcəyini bildirib. Tramp güclü yoxlama mexanizmlərinin tətbiq olunacağını vurğulayıb. O, Vaşinqton və Tehran arasında münasibətlərin yaxşılaşacağına ümid etdiyini qeyd edib. ABŞ lideri müsbət əməkdaşlığın mümkün olduğunu bildirib. Bununla yanaşı, razılaşmanın pozulacağı təqdirdə gərginliyin yenidən arta biləcəyini söyləyib. İranın nüvə proqramı ilə bağlı məsələ danışıqların əsas mövzularından biri olaraq qalır.

Donald Tramp İrana qarşı sanksiyaların avtomatik şəkildə ləğv olunmayacağını bildirib. Onun sözlərinə görə, Tehran əvvəlcə razılaşma üzrə öhdəliklərini yerinə yetirməlidir. ABŞ Prezidenti sanksiyaların İranın davranışından asılı olacağını vurğulayıb. Vaşinqton razılaşmanın icrasını izləyəcəyini açıqlayıb. Tramp qeyd edib ki, yalnız konkret nəticələr əldə olunarsa, məhdudiyyətlər aradan qaldırıla bilər. O, prosesin mərhələli şəkildə həyata keçiriləcəyini bildirib. Açıqlama Fransa Prezidenti Emmanuel Makronla birgə çıxış zamanı səsləndirilib. İranla bağlı iqtisadi qərarların da bu şərtlərə bağlı olacağı vurğulanıb.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi İsveçrədəki imza mərasimindən sonra yeni danışıqların keçiriləcəyini açıqlayıb. O bildirib ki, Tehran və Vaşinqton arasında müzakirələr davam edəcək. Nazir danışıqların etimadsızlıq fonunda aparıldığını vurğulayıb. Əraqçi əvvəlki öhdəlik pozuntularının nəzərə alındığını qeyd edib. Onun sözlərinə görə, İran bütün addımlarını ehtiyatla planlaşdırır. Xarici işlər naziri razılaşmanın iqtisadi nəticələrinə xüsusi diqqət çəkib. Tehran ölkə iqtisadiyyatında canlanma yaratmağa çalışır. İran tərəfi danışıqlardan maksimum fayda əldə etməyi hədəfləyir.

ABŞ İran limanlarına tətbiq olunan blokadanın hələ də qüvvədə qaldığını açıqlayıb. Hərbi dairələrin məlumatına görə, məhdudiyyətlər razılaşma imzalanana qədər davam edəcək. İran limanlarına giriş və çıxış istiqamətində nəzarət saxlanılır. ABŞ tərəfi blokadanın vaxtından əvvəl ləğv edilməyəcəyini vurğulayıb. Dəniz nəqliyyatı iştirakçılarına xəbərdarlıq edilib. Onlardan xüsusi göstəriş olmadan məhdudlaşdırılmış marşrutlara daxil olmamaq tələb olunub. Vaşinqton bu addımı razılaşmanın icrasına nəzarət məqsədi ilə izah edir. Tərəflər arasında danışıqların davam etdiyi qeyd olunur.