İran Hörmüz boğazından keçid qaydalarını pozduğunu bildirdiyi 45 tankeri “qara siyahı”ya salıb. Tehran həmin gəmilərin gələcək keçidlərinə qarşı tədbirlər görüləcəyini açıqlayıb. Məhdudiyyətlər bu tankerlərlə yük ötürən digər gəmilərə də şamil oluna bilər. İran bütün gəmilərin adlarını hələlik açıqlamayıb. Tankerlərin konkret hansı qaydaları pozduğu barədə də ətraflı məlumat verilməyib. Qərar Hörmüz boğazında gərginliyin davam etdiyi bir dövrdə qəbul olunub. Eyni zamanda, ABŞ İrana qarşı yeni və daha sərt iqtisadi sanksiyalar hazırlayır. Qarşılıqlı addımlar regionda dəniz daşımalarının təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlığı artırır.

Pakistan ABŞ və İran arasında diplomatik vasitəçilikdə mühüm rol oynaya bilər. Rabia Axtarın fikrincə, tərəflər arasındakı ritorika sərtləşdikcə vasitəçiliyə ehtiyac artır. Pakistan Vaşinqton və Tehranda danışıqlar üçün siyasi iradə yarada bilməz. Bunun əvəzində İslamabad diplomatiyaya qayıdışın siyasi qiymətini aşağı sala bilər. ABŞ və İran təzyiq qarşısında danışıqlara qayıtmış tərəf kimi görünmək istəmirlər. Bu səbəbdən tərəflərin geri çəkilmiş kimi görünmədən təmkin nümayiş etdirə biləcəyi diplomatik yolun yaradılması vacib hesab olunur. Pakistan belə bir mexanizmin formalaşdırılmasında vasitəçi rolunu oynaya bilər. Məqsəd tərəflərin siyasi nüfuzlarını qoruyaraq yenidən danışıqlar masasına qayıtmasına şərait yaratmaqdır.

İran Mərkəzi Bankının sədri Əbdülnasir Hemməti rialın ucuzlaşmasının müvəqqəti olduğunu bildirib. İranın milli valyutası son iki həftədə dəyərinin təxminən 10 faizini itirib. Rial müharibənin başlanğıcında da ciddi ucuzlaşma ilə üzləşmişdi. Hemməti valyuta bazarındakı dəyişikliklərin davamlı olmadığını düşünür. O, iqtisadi çətinliklərin bir hissəsini ABŞ-nin siyasi təbliğatı ilə əlaqələndirib. Açıqlama Vaşinqtonun İrana qarşı yeni iqtisadi təzyiq tədbirləri hazırladığı vaxta təsadüf edir. Hemməti vəziyyətin yaxşılaşacağına əmin olduğunu bildirib. Bununla belə, rialın məzənnəsi üzərində xarici iqtisadi təzyiqlər davam edir.

ABŞ maliyyə naziri Skott Bessentin İrana qarşı yeni sanksiyalar paketini açıqlaması gözlənilir. Vaşinqton tədbirləri İrana qarşı indiyədək tətbiq edilmiş ən sərt iqtisadi məhdudiyyətlər kimi təqdim edir. Sanksiyalar ölkələri, bankları, şirkətləri, gəmiləri və ayrı-ayrı şəxsləri əhatə edə bilər. Xarici ölkələrə İranla iqtisadi əlaqələri dayandırmaq üçün xəbərdarlıqların verilməsi də mümkün hesab olunur. Əsas diqqət isə Çinə yönəlib. Çin 2025-ci ildə İranın dəniz yolu ilə ixrac etdiyi neftin 80 faizindən çoxunu alıb. ABŞ-nin Çin şirkətlərini və maliyyə qurumlarını birbaşa hədəfə alması Pekinlə yeni iqtisadi qarşıdurmaya səbəb ola bilər. Buna görə Bessentin Çinlə bağlı verəcəyi mesaj yeni sanksiyalar paketinin əsas sınaqlarından biri hesab olunur.

ABŞ Maliyyə Naziri Skott Besent Vaşinqtonun Tehrana qarşı bu günə qədər həyata keçirilmiş ən böyük maliyyə hücumuna başladığını və İrana qarşı mübarizədə "son mərhələyə" qədəm qoyulduğunu bildirib. Besent yeni strategiyanın hərbi uğurlardan sonra başlayan genişmiqyaslı iqtisadi təcrid mərhələsi olduğunu vurğulayıb:

İranın birinci vitse-prezidenti Məhəmməd Rza Arif ABŞ-nin iqtisadi təzyiq siyasətinə münasibət bildirib. O, Vaşinqtonun siyasətini “iqtisadi terror” adlandırıb. Arif ABŞ-nin təzyiqlərinin İranın iqtisadi sabitliyini pozmasına imkan verilməyəcəyini deyib. İran hökumətinin əhalinin yaşayış səviyyəsini qorumağa çalışacağını bildirib. Arif iqtisadi təzyiqlərin İran xalqının iradəsini dəyişə bilmədiyini iddia edib. Onun fikrincə, belə təzyiqlər əks nəticə verir. Açıqlama ABŞ-nin İrana qarşı yeni iqtisadi tədbirlər görmək təhdidləri fonunda səsləndirilib. Tehran sanksiyaların ölkəni siyasi güzəştlərə məcbur etməyəcəyini bildirir.

Misir və İran xarici işlər nazirləri bölgədəki vəziyyəti telefonla müzakirə ediblər. Bədr Əbdülati və Abbas Əraqçi əsas diqqəti gərginliyin azaldılmasına yönəlmiş diplomatik səylərə ayırıblar. Tərəflər Oman ilə İran arasındakı danışıqların davam etdirilməsi məsələsinə toxunublar. ABŞ–İran anlaşma memorandumunun icrasının bərpası da müzakirə olunub. Məqsəd tərəflərin müxtəlif narahatlıqlarını nəzərə alan hərtərəfli və davamlı razılaşmaya nail olmaqdır. Misir diplomatik səylərin daha da intensivləşdirilməsinə çağırıb. Qahirə dinc anlaşmaların bölgədə təhlükəsizliyin bərpasına kömək edəcəyini bildirir. Danışıqlar ABŞ–İran münasibətlərində diplomatik yolun yenidən açılması səyləri fonunda aparılıb.

Bəsic qüvvələrinin rəhbəri Hüseyn Taib qlobal güc balansının dəyişdiyini bildirib. O, ABŞ və İsrailin hazırda ən zəif mövqelərindən birində olduğunu iddia edib. Taib ABŞ-nin artıq dünyanın, İsrailin isə Yaxın Şərqin “mərkəzi” olmadığını deyib. O, Avropanın da Vaşinqtonla münasibətlərdə mövqeyinin zəiflədiyini iddia edib. İran rəsmisi mümkün yeni danışıqlarla bağlı iranlılara xəbərdarlıq edib. Onun sözlərinə görə, Tehran rəqiblərinin danışıqlar masasına qayıtmasına ehtiyatla yanaşmalıdır. Taib qarşı tərəfi əvvəlki öhdəliklərini yerinə yetirməməkdə və təzyiq siyasətinə qayıtmaqda ittiham edib. O, ABŞ və İsraildəki iqtisadi problemlərin də onların mövqelərinin zəifləməsinə təsir göstərdiyini iddia edib.

İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf ABŞ-ni bölgədəki müttəfiqlərinin təhlükəsizliyini riskə atmaqda ittiham edib. Onun sözlərinə görə, Vaşinqton bunu İsrailin maraqları naminə edib. Qalibaf İranın qonşu ölkələrdən yeni təhlükəsizlik mexanizmləri ilə bağlı çoxsaylı mesajlar aldığını bildirib. O, həmin dövlətlərin adlarını açıqlamayıb. Tehran regional iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsinin də müzakirə edildiyini bildirir. Qalibaf xarici qüvvələrdən asılı olmayan təhlükəsizlik sisteminin yaradılmasını müdafiə edib. Onun fikrincə, bölgənin öz imkanlarına əsaslanan müstəqil nizam sülh və təhlükəsizliyi təmin edə bilər. Açıqlama İranın regional təhlükəsizlikdə xarici qüvvələrin rolunun azaldılması çağırışları fonunda verilib.

İran ABŞ-nin yeni sanksiya təhdidləri fonunda iqtisadi təzyiqlə üzləşir. Körfəz Beynəlxalq Forumunun baş elmi əməkdaşı Rob Qayst Pinfold diplomatik prosesin də Tehran üçün istənilən nəticəni vermədiyini bildirib. Tərəflər arasında anlaşma memorandumunun müddəti artıq başa çatıb. Ekspertin sözlərinə görə, sənəd nə İranı, nə də ABŞ-ni istədiyi nəticəyə çatdırıb. İran rəhbərliyi daxilində bundan sonra atılacaq addımlarla bağlı fərqli mövqelər mövcuddur. Bəzi qüvvələr diplomatiyanın davam etdirilməsini, digərləri isə daha sərt yanaşmanı dəstəkləyir. Tehran iqtisadi təzyiq və diplomatik dalan arasında mürəkkəb seçim qarşısında qalıb. Ekspert hesab edir ki, hazırda böhranın hansı istiqamətdə inkişaf edəcəyinə dair aydın cavab yoxdur.

İran ABŞ-nin Tehrana qarşı planlaşdırdığı "iqtisadi müharibənin" beynəlxalq hüququ pozduğunu bəyan edib. Xatırladaq ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp Vaşinqtonun Tehran üzərindəki iqtisadi təzyiqi artırmaq cəhdləri çərçivəsində İnanı dəstəkləməyə davam edən ölkələrə sert sanksiyalar tətbiq olunacağı ilə hədələmişdi.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ABŞ-nin yeni iqtisadi təzyiq kampaniyasının uğursuz olacağını bildirib. Onun açıqlaması Donald Trampın İrana qarşı son dərəcə ağır iqtisadi tədbirlər görmək təhdidindən sonra verilib. Əraqçi Vaşinqtonun oxşar siyasəti əvvəllər də həyata keçirdiyini xatırladıb. O, 14 il əvvəl ABŞ-nin İrana qarşı ağır sanksiyalarla hədələdiyini bildirib. İran rəsmisi həmin siyasətin nəticə vermədiyini iddia edib. Əraqçi ABŞ-nin hazırkı addımlarını əvvəlki təzyiq siyasətinin təkrarı kimi qiymətləndirib. Tehran iqtisadi sanksiyaların İranın mövqeyini dəyişdirməyəcəyini bildirir. ABŞ isə İrana qarşı iqtisadi təzyiqi daha da artırmağa hazırlaşır.