Yaxın Şərqdə təhlükəsizlik vəziyyətinin qismən sabitləşməsi bəzi hava yolu şirkətlərinin uçuşları bərpa etməsinə imkan yaradıb. Bununla belə, bir çox beynəlxalq daşıyıcı məhdudiyyətləri qüvvədə saxlayır. "Delta" Atlanta–Təl-Əviv marşrutunu dekabrın ortalarınadək dayandırıb. "Air France", "KLM", "Lufthansa", "SWISS" və digər şirkətlər də müxtəlif istiqamətlər üzrə uçuşların dayandırılması və ya bərpası ilə bağlı yeni qərarlar açıqlayıblar. Bəzi marşrutlar üzrə uçuşlar yenidən başlayıb, digərləri isə təxirə salınıb. Hava yolu şirkətləri qərarlarını təhlükəsizlik vəziyyətinə uyğun olaraq yeniləyirlər. Bölgədəki vəziyyət qlobal hava nəqliyyatına təsir göstərməkdə davam edir.
#Tehran
Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif bu həftə İran və Türkiyəyə səfər edəcək. Səfər çərçivəsində onun İranın ali rəhbəri Əli Xameneinin dəfn mərasimində iştirak edəcəyi açıqlanıb. Pakistan Xarici İşlər Nazirliyi səfərin iyulun 3–5-ni əhatə edəcəyini bildirib. Mərasim iyulun 4-də Tehranda başlayacaq. Əli Xameneinin iyulun 9-da doğulduğu Məşhəd şəhərində dəfn olunacağı qeyd edilir. Şahbaz Şərifin səfərinin ikitərəfli münasibətlər baxımından da əhəmiyyət daşıdığı vurğulanır. Səfərin regional diplomatik təmasların davamı kimi qiymətləndirildiyi bildirilir.
İranın Xatəm əl-Ənbiya qərargahı ABŞ və İsrailə sərt xəbərdarlıq edib. Qərargah İrana qarşı hər hansı səhv hesablamanın ağır cavabla qarşılanacağını bildirib. Açıqlamada ABŞ, İsrail və onların bölgədəki tərəfdaşları təhdid və təcavüz addımlarından çəkinməyə çağırılıb. İran tərəfi ölkənin müstəqilliyini, təhlükəsizliyini və ərazi bütövlüyünü qorumağa tam hazır olduğunu bəyan edib. Bu xəbərdarlıq ABŞ ilə İran arasında qarşılıqlı hücumların sülh danışıqlarını təhlükə altına salmasından sonra səsləndirilib. Tehran mümkün hərbi addımların regionda gərginliyi daha da artıracağını hesab edir. Son açıqlama Yaxın Şərqdə təhlükəsizlik vəziyyətinin hələ də həssas olaraq qaldığını göstərir.
İran Prezidenti Məsud Pezeşkian ABŞ ilə danışıqları müdafiə edib. O bildirib ki, ali rəhbər Müctəba Xamenei danışıqları qadağan etməyib. Pezeşkianın sözlərinə görə, əgər belə bir göstəriş olsaydı, hökumət buna mütləq əməl edərdi. Bu açıqlama ABŞ–İran anlaşma memorandumu ilə bağlı ölkə daxilində davam edən tənqidlər fonunda verilib. Müctəba Xameneinin razılaşmaya dair mövqeyi İranda geniş müzakirə olunur. Ali rəhbərin daha əvvəl memorandumla bağlı fərqli baxışa malik olduğunu deməsi mübahisələri artırıb. Tehran isə danışıqların davam etdiyini bildirir.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla aparılan danışıqlar barədə yeni açıqlama verib. O bildirib ki, Tehran danışıqlar prosesində xeyli irəliləyiş əldə edib. Tramp ötən həftə İrana sərt zərbə endirildiyini də qeyd edib. ABŞ Prezidentinin sözlərinə görə, İranın nüvə silahı əldə etməsinə icazə verilməyəcək. Vaşinqton bu məsələdə mövqeyinin dəyişmədiyini vurğulayır. Açıqlama ABŞ-İran danışıqları fonunda səsləndirilib. Tərəflər arasında diplomatik təmasların davam etdiyi bildirilir.
Seyid Abbas Əraqçi İsrailin müdafiə naziri tərəfindən səsləndirilən bəyanatlara cavab olaraq bildirib ki, İran xalqına və ölkə rəhbərliyinə qarşı istənilən təhdid dərhal və qəti şəkildə cavablandırılacaq. İranın xarici işlər naziri ABŞ prezidentinin memorandum çərçivəsində İsraili nəzarətdə saxlamaq öhdəliyi götürdüyünü iddia edib.
İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf bildirib ki, İran və ABŞ arasında imzalanmış anlaşma memorandumuna əsasən, Hörmüz boğazından keçid yalnız 60 gün müddətində ödənişsiz olacaq və Tehran bu strateji su hövzəsindəki suveren hüquqlarından geri çəkilməyəcək.
İran Prezidenti Məsud Pezeşkian bildirib ki, ABŞ Pakistanın vasitəçiliyi ilə əldə olunmuş anlaşma memorandumunun şərtlərinə sadiq qalacağı təqdirdə, Tehran da üzərinə götürdüyü bütün öhdəlikləri yerinə yetirəcək. Məsud Pezeşkian vurğulayıb ki, Tehran qərarlarını bundan sonra da rasionallıq və insan ləyaqətinə hörmət prinsipləri əsasında qəbul edəcək. O əlavə edib ki, İran əsassız təhdidlərə və məntiqsiz bəyanatlara qətiyyətlə cavab verməyə davam edəcək.
İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai yaxın günlərdə İran və ABŞ nümayəndələri arasında Qətərdə danışıqlar keçiriləcəyi ilə bağlı iddiaları təkzib edib.O, bununla ABŞ Prezidenti Donald Trampın tərəflərin Tehranın təşəbbüsü ilə çərşənbə axşamı Dohada danışıqlar aparacağı barədə açıqlamasını təkzib etmiş olub.
İran İslam Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyi, ABŞ ordusunun Sirik şəhəri başda olmaqla ölkənin cənub sahillərindəki müxtəlif hərbi və mülki nöqtələrə təşkil etdiyi hava hücumlarını kəskin şəkildə pisləyən rəsmi bəyanat yayıb.
İran Hörmüz boğazında gəmiçilik qaydaları ilə bağlı mövqeyini bir daha sərtləşdirib. İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu boğazdan keçidin yalnız Tehranın müəyyən etdiyi marşrutlar üzrə mümkün olduğunu açıqlayıb. İran Dövlət Televiziyasının yaydığı məlumata görə, bölgədə tətbiq olunan hüquqi qaydaların əsasını İran qanunvericiliyi təşkil edir. Rəsmi mövqedə İranın razılığı olmadan istifadə edilən marşrutların təhlükəsizliyinə təminat verilmədiyi bir daha vurğulanıb. Son günlər Hörmüz boğazında baş verən insidentlər və gəmilərlə bağlı xəbərdarlıqlar bölgədə gərginliyi artırıb. İran rəsmiləri boğazın idarə olunması məsələsində sahilyanı dövlət kimi öz hüquqlarını ön plana çıxarırlar. Hörmüz boğazı dünya enerji daşımalarının ən mühüm marşrutlarından biri hesab olunur. Buna görə də bölgədə verilən hər bir açıqlama beynəlxalq diqqətlə izlənilir.
İsrailin müdafiə naziri İsrael Katz İranın İsrailə qarşı mümkün hücumuna münasibət bildirib. İsrail müdafiə naziri İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) komandirinin son günlər İsraili davamlı təhdid etdiyini qeyd edib. “Onların nə Hörmüz boğazı, nə də mülki şəxslərə qarşı hücumları kömək edəcək. Heç nə bizi dayandıra bilməz. Qüvvələrimiz işi başa çatdırmağa hazırdır”, - deyə Katz bildirib