#ABŞ-İran dialoqu

BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş Hörmüz boğazındakı gəmi hərəkətinin məhdudlaşdırılmasının qlobal qida böhranını tətikləyə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edərək, dünya iqtisadiyyatının "nəfəs alması" üçün boğazın dərhal açılmasına çağırıb. BMT Təhlükəsizlik Şurasındakı çıxışı zamanı o bildirib ki, dəniz yollarının təhlükəsizliyi hazırda beynəlxalq nizam üçün ciddi bir sınağa çevrilib.

Almaniya Kansleri Fridrix Mers bazar ertəsi etdiyi çıxışda ABŞ-ın İrana qarşı apardığı siyasəti və diplomatik gedişatı kəskin şəkildə tənqid edərək, Vaşinqtonun Tehran tərəfindən "alçaldıldığını" bildirib. Mers vurğulayıb ki, İran rəhbərliyi, xüsusilə də İnqilab Keşikçiləri Korpusu amerikalı rəsmiləri nəticəsiz danışıqlar üçün Pakistana qədər gətirtmək və sonra onları əliboş geri göndərməklə bütöv bir milləti rəzil edir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp, nümayəndə heyətinin Pakistan səfərini son anda ləğv etməsinin regionda hərbi əməliyyatların yenidən başlayacağı mənasına gəlmədiyini bəyan edib. "Axios" xəbər portalına açıqlama verən Tramp, "Xeyr, bu, elə bir şey demək deyil. Hələ ki, müharibənin yenidən başlamasını düşünməmişik" deyərək gərginliyi müəyyən qədər səngidib.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian şənbə günü dövlət televiziyası vasitəsilə xalqa müraciət edərək, ölkənin enerji təhlükəsizliyini qorumaq üçün elektrik enerjisindən qənaətlə istifadə etməyə çağırıb. Dövlət başçısı vurğulayıb ki, hazırda ölkədə enerji çatışmazlığı qeydə alınmasa da, ABŞ və İsrailin əsas məqsədi İranın mühüm infrastruktur obyektlərinə zərbələr endirmək və blokada tətbiq etməklə əhali arasında süni narazılıq yaratmaqdır.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi bu gün başlayacaq Pakistan, Oman və Rusiya turunun ikitərəfli məsələlərdə sıx koordinasiyanı təmin etmək və regional proseslərə dair məsləhətləşmələr aparmaq məqsədi daşıdığını bildirib. Əraqçi "X" sosial media platformasındakı hesabından paylaşdığı mesajında İslamabad, Maskat və Moskvaya səfər edəcəyini elan edib. Nazir qeyd edib: "Səfərlərimin məqsədi tərəfdaşlarımızla ikitərəfli mövzularda yaxın koordinasiya yaratmaq və regional hadisələri müzakirə etməkdir. Qonşularımız bizim prioritetimizdir".

NATO-nun təsis müqaviləsində üzv ölkələrin üzvlüyünün dayandırılması və ya ittifaqdan çıxarılması ilə bağlı hər hansı bir bəndin olmadığı bildirilib. Bir NATO rəsmisi, beynəlxalq mətbuatda ABŞ Müdafiə Nazirliyinə məxsus daxili elektron poçtda ABŞ-ın İrana qarşı hücumlarda və Hörmüz boğazındakı əməliyyatlarda ona dəstək verməyən NATO müttəfiqlərini cəzalandırmaq üçün müəyyən ssenarilər üzərində işlədiyinə dair yayılan xəbərlərlə bağlı AA müxbirinə açıqlama verib.

Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski bir ay ərzində ikinci dəfə Səudiyyə Ərəbistanına rəsmi səfər edib. Zelenski ABŞ-da yerləşən "X" şirkətinin sosial media platformasındakı hesabından etdiyi açıqlamada, Səudiyyə Ərəbistanına "anlaşmaları inkişaf etdirmək" üçün gəldiyini duyurub. Avropalı liderlərlə dünən keçirdiyi görüşdə ölkəsi üçün "maliyyə zəmanətləri təmin etdiklərini" bildirən Zelenski, Səudiyyə Ərəbistanında Vəliəhd Şahzadə Məhəmməd bin Salman ilə görüşəcəyini açıqlayıb.

1980-ci il aprelin 24-də ABŞ ordusunun Tehrandakı səfirlikdə girov saxlanılan əlli iki amerikalını xilas etmək üçün başlatdığı Qartal Pəncəsi əməliyyatı faciəvi şəkildə sona çatıb. Girov böhranının altıncı ayında diplomatik yolların tükənməsindən sonra Prezident Cimmi Karterin əmri ilə həyata keçirilən bu gizli hərbi missiya heç bir girov azad edilmədən səkkiz hərbçinin ölümü ilə nəticələnib. Əməliyyat planına görə helikopterlər və nəqliyyat təyyarələri İran səhrasında Səhra bir adlanan müvəqqəti bazada görüşməli idi.

Amerika Birləşmiş Ştatlarının Prezidenti Donald Tramp İranla davam edən gərginlik fonunda hər hansı bir təzyiq altında olmadığını və zamanın Tehran rəhbərliyinin əleyhinə işlədiyini vurğulayıb. Çatışmaları dərhal bitirmək yönündəki gözləntiləri rədd edən Tramp bu prosesdə özünü ən rahat və qətiyyətli tərəf kimi təqdim edib. O İranın hərbi baxımdan ağır zərbələr aldığını iddia edərək Tehranın dəniz və hava qüvvələrinin demək olar ki tamamilə sıradan çıxarıldığını irəli sürüb.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian ABŞ Prezidenti Donald Trampın bəyanatlarına cavab verərək ölkəsində sərt xətt tərəfdarları və ya mülayimlər kimi bir ayrımın olmadığını bildirib. Pezeşkian sosial media hesabından etdiyi açıqlamada Trampın İran rəhbərliyi daxilində siyasi liderlik çəkişməsi olduğu barədə iddialarını qətiyyətlə təkzib edib. Dövlət başçısı ölkədə hər kəsin iranlı və inqilabçı olduğunu vurğulayaraq milli birliyin sarsılmaz olduğunu qeyd edib.