Hörmüz boğazında iyunun 17-də imzalanan anlaşmadan sonra ən aşağı gəmi keçidi qeydə alınıb. Son məlumatlara görə, səhər saatlarından yalnız dörd gəmi boğazdan keçib. Onların arasında bir neft tankeri və üç konteyner gəmisi olub. Gəmilərin Oman və BƏƏ limanlarından yola çıxdığı bildirilib. Lakin geri dönüş zamanı bəzi məlumatların gizlədildiyi qeyd olunur. Gəmi hərəkətinin azalması regiondakı hərbi gərginliklə əlaqələndirilir. Hörmüz boğazındakı vəziyyət qlobal enerji təhlükəsizliyi üçün mühüm amil olaraq qalır.

Tehran Universitetinin analitiki Məhəmməd Eslami İranın Hörmüz boğazındakı rolunun nəzərə alınmalı olduğunu bildirib. O, İranın bu su yolundan düşmənlərinin istifadə etməsinə icazə verməyəcəyini deyib. Analitikin sözlərinə görə, İran qonşu ölkələrdə yerləşən ABŞ hərbi bazalarından gələn təhdidlərə cavab verir. Eslami Hörmüz boğazının açıq qalmasını dəstəklədiklərini, lakin istifadə şərtlərinin müəyyən edilməsində İranın mövqeyinin vacib olduğunu bildirib. O, Tehran üçün bu su yolunun diplomatik və iqtisadi əhəmiyyət daşıdığını qeyd edib. İran və ABŞ arasında Hörmüz boğazı ilə bağlı gərginlik davam edir.

ABŞ-ın İrana qarşı yeni zərbələri neft bazarında qiymət artımına səbəb olub. Brent markalı neftin qiyməti 5 faiz yüksələrək 87,49 dollara çatıb. Bu, iyunun 12-dən sonra ən yüksək göstəricidir. Qiymətlər bazar ertəsi günü də 9 faizdən çox artmışdı. Bahalaşmanın əsas səbəbi ABŞ-İran qarşıdurmasının yenidən kəskinləşməsi və atəşkəsin taleyi ilə bağlı qeyri-müəyyənlikdir. Enerji bazarları Hörmüz boğazındakı vəziyyəti diqqətlə izləyir. Mütəxəssislər uzunmüddətli gərginliyin qlobal inflyasiyanı artıra biləcəyini bildirirlər.

Qətər Hörmüz boğazında BƏƏ-yə məxsus iki neft tankerinə edilən hücumu pisləyib. Doha hadisəni beynəlxalq gəmiçilik təhlükəsizliyinə və qlobal enerji təchizatına təhdid kimi qiymətləndirib. Qətər İranı regional təhlükəsizliyi pozan fəaliyyətləri dayandırmağa çağırıb. Nazirlik beynəlxalq hüquqa və BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnaməsinə əməl edilməsinin vacibliyini vurğulayıb. BƏƏ daha əvvəl hücum nəticəsində bir Hindistan vətəndaşının öldüyünü, səkkiz ekipaj üzvünün yaralandığını açıqlayıb. Hörmüz boğazındakı gərginlik enerji daşımaları və beynəlxalq gəmiçilik üçün risk yaradır. Körfəz ölkələri hadisə ilə bağlı narahatlıqlarını bildirirlər.

Oman Hörmüz boğazında gəmiçilik azadlığının bərpası üçün bütün tərəflərlə əməkdaşlığı davam etdirdiyini açıqlayıb. Maskat bütün iştirakçıları beynəlxalq hüquqa əməl etməyə çağırıb. Oman Dəniz Hüququ üzrə BMT Konvensiyasına sadiq olduğunu bildirib. Ölkə həmçinin husilərin Səudiyyə Ərəbistanına qarşı raket təhdidlərini pisləyib. Oman Səudiyyə Ərəbistanının təhlükəsizliyini qorumaq üçün atdığı addımlara dəstək verdiyini qeyd edib. Qətər də daha əvvəl Səudiyyənin cənubuna edilən ballistik raket hücumunu pisləyib. Körfəz regionunda dəniz təhlükəsizliyi əsas müzakirə mövzularından biri olaraq qalır.

ABŞ-ın Hörmüz boğazından keçən gəmilərə ödəniş tətbiq etmək planı Vaşinqtonun İran strategiyası ilə bağlı suallar yaradıb. London Kral Kollecinin eksperti Rob Qayst Pinfold ABŞ-ın qarşıdurmaya aydın strategiya olmadan başladığını bildirib. O qeyd edib ki, ABŞ əvvəllər Hörmüz boğazının azad beynəlxalq su yolu olduğunu müdafiə edirdi. Donald Trampın 20 faizlik ödənişlə bağlı açıqlaması bu mövqedən fərqli qiymətləndirilir. Ekspert ABŞ-ın İranın regional təsir imkanlarını düzgün dəyərləndirmədiyini deyib. Onun fikrincə, Vaşinqton hazırda Tehranın qarşısını almağa çalışdığı yanaşmaya yaxın addımlar atır. Hörmüz boğazındakı vəziyyət qlobal enerji bazarları üçün mühüm amil olaraq qalır.

ABŞ və İran arasında aşağı intensivlikli qarşıdurmanın yenidən genişmiqyaslı müharibəyə çevrilə biləcəyi bildirilir. Son hücumlar anlaşmadan sonra ən böyük hərbi əməliyyatlardan biri kimi qiymətləndirilir. İran rəsmiləri son hücumlarda itkilərin olduğunu açıqlayıb. ABŞ-ın Qeşm adası və Buşehr bölgəsinə zərbələr endirdiyi bildirilir. İran isə Küveyt, Bəhreyn və İordaniyadakı ABŞ mövqelərinə cavab hücumları həyata keçirdiyini açıqlayıb. Hörmüz boğazı ilə bağlı gərginlik yenidən artıb. Ekspertlər qarşıdurmanın daha geniş müharibəyə çevrilməsi riskindən narahatdırlar.

İranın raket və mərmi hücumları Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinə ciddi təsir edib. Ötən gün boğazdan yalnız altı gəmi keçib ki, bu da son beş həftənin ən aşağı göstəricisidir. Gəmilər təhlükəsizlik səbəbindən bu marşrutdan istifadə etməyə ehtiyatla yanaşırlar. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımaları üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Dünya yanacaq ehtiyatlarının təxminən 20 faizi bu su yolundan keçir. Gəmi hərəkətinin azalması enerji bazarında qiymət artımına səbəb olub. Beynəlxalq bazarlar bölgədəki vəziyyəti diqqətlə izləyir.

Oman xarici işlər naziri Seyid Bədr Əlbusəidi Fars körfəzi regionunun təhlükəsizlik arxitekturasında əsaslı dəyişikliklərə ehtiyac olduğunu bildirib və İranın “təhdid” kimi təqdim edilməsinin yanlış yanaşmaya əsaslandığını deyib. Omanlı nazirin fikrincə, İran təhlükəsi adı altında ABŞ hərbi bazalarının genişləndirilməsi və müdafiə xərclərinin artırılması həyata keçirilib, lakin bu addımlar bölgədə sabitliyi təmin edə bilməyib.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) Hörmüz boğazında ölkəyə məxsus "Mombasa" və "Al Bahiyah" neft tankerlərinə İran tərəfindən qanadlı raketlərlə həyata keçirilən hücumu ən sərt şəkildə pisləyib. BƏƏ Xarici İşlər Nazirliyinin yaydığı bəyanatda bildirilir ki, hücum tankerlər Hörmüz boğazının cənub dəniz marşrutu ilə Oman ərazi sularından keçərkən baş verib və İran tərəfindən buraxılan iki qanadlı raketlə həyata keçirilib.

ABŞ senatoru Kris Mörfi Donald Trampın İran siyasətini sərt şəkildə tənqid edib. O bildirib ki, Trampın İranla bağlı razılaşmaya nail olmaq üçün aydın çıxış yolu yoxdur. Senator İran daxilində sərt mövqedə olan qüvvələrin gücləndiyini qeyd edib. Onun sözlərinə görə, Tehran nüvə məsələsində ciddi güzəştlərə getməyə bilər. Mörfi ABŞ-ın Hörmüz boğazı ilə bağlı siyasətini də tənqid edib. Demokrat senator ABŞ-İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatlarına qarşı çıxan siyasətçilərdən biridir. Açıqlama Vaşinqtonda İran siyasəti ilə bağlı müzakirələrin davam etdiyi dövrdə verilib.

ABŞ ordusu İrana qarşı dəniz blokadasının iyulun 14-də başlayacağını açıqlayıb. Blokada İranın bütün cənub sahillərini, limanlarını və neft terminallarını əhatə edəcək. ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin rəhbərlik etdiyi qurum neytral gəmilərə ərazini tərk etmək barədə xəbərdarlıq edib. ABŞ bildirib ki, İranla əlaqəsi olmayan istiqamətlər üzrə Hörmüz boğazından keçidlərə maneə yaradılmayacaq. Humanitar yüklərin yoxlamadan sonra daşınmasına icazə veriləcək. Blokadadan yayınmağa kömək edən gəmilərin yoxlanılacağı açıqlanıb. İran isə Hörmüz boğazında mövqeyindən geri çəkilməyəcəyini bildirib.