İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Hərbi Dəniz Qüvvələri rəsmi bəyanat yayaraq, Omanın Hörmüz boğazında gəmilərin təhlükəsiz hərəkəti üçün Beynəlxalq Dəniz Təşkilatı (IMO) ilə birlikdə elan etdiyi "müvəqqəti dəniz dəhlizi" layihəsini qəti şəkildə rədd edib.

ABŞ energetika naziri Kris Rayt Hörmüz boğazından son 24 saatda 20 milyon barrel neftin keçdiyini bildirib. O, İranın mina təhlükəsinin enerji daşımalarının normallaşmasına mane olduğunu deyib. Məlumata görə, Hörmüz qlobal neft axınının əsas marşrutlarından biridir. Açıqlama enerji bazarlarında gərginlik fonunda verilib.

ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio Hörmüz boğazından keçid üçün rüsum tətbiq edilməsinin mümkün olmadığını bildirib. O, beynəlxalq su yollarında ödəniş mexanizminin qəbul edilməyəcəyini və buna qarşı geniş beynəlxalq mövqe olacağını deyib. İran isə boğazdan keçid üçün ödəniş ideyasını gündəmə gətirmişdi. Hörmüz qlobal enerji daşımalarında strateji əhəmiyyətə malikdir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın Hörmüz boğazında gəmilərdən heç bir rüsum tələb etmədiyini ABŞ-a bildirdiyini açıqlayıb. O, bu məlumatın yanlış olması halında danışıqların dayandırılacağını deyib. Tramp ABŞ-ın İran vəsaitləri üzərində nəzarət saxladığını və onların ərzaq alışına yönəldiləcəyini bildirib. O, İranın ərzaq ehtiyaclarının ABŞ vasitəsilə təmin ediləcəyini qeyd edib. Açıqlama Hörmüz gərginliyi fonunda verilib.

BMT-nin Beynəlxalq Dəniz Təşkilatı Hörmüz boğazında gəmilər üçün yeni evakuasiya sxeminin işə salındığını açıqlayıb. IMO sözçüsü gəmilərin artıq bu mexanizm vasitəsilə keçid etdiyini bildirib. Reuters-in məlumatına görə, son 12 saatda ən azı üç gəmi boğazdan keçib. Oman da əvvəlcə müvəqqəti tranzit dəhlizi üzərində işlədiyini açıqlamışdı. Addım regionda dəniz təhlükəsizliyinin bərpası istiqamətində mühüm mərhələ kimi qiymətləndirilir.

ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio BƏƏ Prezidenti Məhəmməd bin Zayed ilə görüşərək ABŞ-ın BƏƏ-nin təhlükəsizliyinə sadiqliyini bir daha təsdiqləyib. Görüşdə ABŞ–İran memorandumu və Hörmüz boğazından təhlükəsiz keçid məsələləri müzakirə olunub. Tərəflər regionda sülh və sabitliyin vacibliyini vurğulayıblar. Rubionun sözçüsü danışıqların strateji təhlükəsizlik mövzularını əhatə etdiyini bildirib. Səfər Körfəz turunun ilk mərhələsi kimi qiymətləndirilir.

Pakistan Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü ABŞ və İran arasında anlaşılmazlıqların qarşısını almaq üçün birbaşa əlaqə xəttinin yaradılacağını bildirib. O, xüsusilə Hörmüz boğazı ilə bağlı insident risklərinin azaldılacağını qeyd edib. Tərəflərin danışıqlar üçün yüksək səviyyəli siyasi nəzarət komitəsi formalaşdıracağı açıqlanıb. 60 gün ərzində yekun razılaşmaya aparan yol xəritəsi hazırlanacaq. Livanın da daxil olduğu deeskalasiya mexanizmi razılaşdırılıb. Bu addım diplomatik prosesdə yeni mərhələ kimi qiymətləndirilir.

ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio Hörmüz boğazında sərbəst və təhlükəsiz keçidin təmin olunmasının vacibliyini bildirib. O, bu su yolunun beynəlxalq statusa malik olduğunu və bütün ölkələr üçün açıq olmalı olduğunu deyib. Rubio beynəlxalq hüquqa əsasən heç bir dövlətin rüsum tələb edə bilməyəcəyini vurğulayıb. O, dəniz təhlükəsizliyinin qlobal enerji bazarı üçün kritik rol oynadığını qeyd edib. Açıqlama regionda gərginlik fonunda səslənib. ABŞ rəsmisi beynəlxalq ticarətin qorunmasının vacibliyini önə çəkib.

Hörmüz boğazı ətrafında diplomatik irəliləyiş olsa da, yüzlərlə gəmi hələ də hərəkətsiz qalıb. ABŞ bəzi sanksiyaları yumşaldıb və İran bunu uğur kimi qiymətləndirir. Oman və İran ticarətin bərpası üçün mexanizmləri müzakirə edir. Lakin prosesin nə qədər çəkəcəyi qeyri-müəyyəndir.

Oman və İran Hörmüz boğazında təhlükəsiz keçidi və açıq dəniz hərəkətini bir daha təsdiqləyib. Tərəflər İslamabad memorandumuna uyğun dialoq və koordinasiyanın davam etdirilməsini vurğulayıb. Məqsəd dəniz təhlükəsizliyi və regional sabitliyi gücləndirməkdir.

Oman və İran Hörmüz boğazı ilə bağlı razılaşmaların suverenliyə hörmətlə aparılmalı olduğunu bildirib. Tərəflər boğazın açıq və təhlükəsiz qalmasının vacibliyini vurğulayıb. Dəniz təhlükəsizliyi və regional sabitlik müzakirə olunub. Əməkdaşlığın davam etdiriləcəyi açıqlanıb.

Donald Tramp Hörmüz boğazında blokadanın olmayacağını və İranın nüvə yoxlamalarına razılaşdığını iddia edib. O, vəsaitlərin ABŞ nəzarətində xüsusi hesablarda saxlanılacağını bildirib. Tramp bu pulların yalnız ərzaq və dərman üçün istifadə olunacağını deyib. İranla danışıqların bu şərtlərlə davam edəcəyi qeyd olunub.