İran ABŞ-ın həyata keçirdiyi hücumların anlaşma memorandumu çərçivəsində bir neçə maddənin pozulması olduğunu iddia edib. İnqilab Keşikçiləri Korpusu ABŞ-ın Hörmüz boğazı ilə bağlı 5-ci maddəni pozduğunu bildirərək, keçidlərin yalnız İranın koordinasiyası ilə mümkün olduğunu vurğulayıb. Xarici İşlər Nazirliyi isə ABŞ-ı 1-ci maddəni pozmaqda ittiham edərək, dərhal hərbi əməliyyatların dayandırılması öhdəliyinin yerinə yetirilmədiyini qeyd edib. Tərəflər arasında sənədin şərhi ilə bağlı ciddi fikir ayrılığı yaranıb. Hörmüz boğazı məsələsi əsas mübahisə mövzusu kimi ön plana çıxır. ABŞ və İran arasında gərginlik artmaqda davam edir. Razılaşmanın icrası ilə bağlı qeyri-müəyyənlik qalır.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranla bağlı müvəqqəti razılaşması ölkə daxilində siyasi narazılıq doğurub və onun reytinqinə mənfi təsir etdiyi bildirilir. Reuters-in 2024-cü il seçiciləri ilə apardığı müsahibələrə görə, Trampa səs verənlərin bir qismi razılaşmanı dəstəkləmir. Sazişin Hörmüz boğazının açılması, İran neftinə qarşı sanksiyaların müvəqqəti yumşaldılması və 300 milyard dollarlıq yenidənqurma fondu ilə bağlı olduğu qeyd edilir. Bu addım Respublikaçılar daxilində də mübahisələr yaradıb. Bəzi seçicilər hesab edir ki, razılaşma ABŞ-ın maraqlarına zidd ola bilər. Digərləri isə bölgədə sabitliyin təmin olunması üçün diplomatiyanı dəstəkləyir. Mövzu ABŞ-da gələcək seçkilər üçün mühüm siyasi faktor kimi qiymətləndirilir.

İranın ali dini liderinin müşaviri Möhsün Rzayi ABŞ-ı Hörmüz boğazı ilə bağlı anlaşma memorandumunu pozmaqda ittiham edib. O, ABŞ-ın bölgədə gərginliyi artırdığını və bunun sənədin beşinci maddəsinə zidd olduğunu bildirib. Həmin maddəyə əsasən, ticarət gəmilərinin təhlükəsiz keçidi təmin olunmalı və İran ilə Oman arasında dəniz marşrutlarının idarə edilməsi üzrə danışıqlar aparılmalıdır. Rzayi “X” platformasında paylaşım edərək razılaşmanın pozulmasına “sürətli və qəti cavab” veriləcəyini vurğulayıb. Onun açıqlaması Hörmüz boğazında artan gərginlik fonunda səslənib. Son günlər bölgədə dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı insidentlər beynəlxalq diqqət mərkəzindədir. Tərəflər arasında qarşılıqlı ittihamlar davam edir. Beynəlxalq ictimaiyyət isə gərginliyin azaldılmasına çağırış edir.

BMT-nin Beynəlxalq Dəniz Təşkilatı Hörmüz boğazında qalan 11 mindən çox dənizçinin təxliyəsini müvəqqəti dayandırıb. Qərar bölgədə bir yük gəmisinə mərmi düşməsindən sonra verilib. Təşkilatın baş katibi Arsenio Dominqes bildirib ki, bəzi ekipajlar artıq təxliyə edilsə də, əməliyyatın davamı üçün təhlükəsizlik təminatları kifayət etmir. Onun sözlərinə görə, dənizçilərin və xilasetmə qruplarının təhlükəsizliyi təmin olunmadan təxliyə prosesini davam etdirmək mümkün deyil. Hörmüz boğazında son günlər yaşanan insidentlər beynəlxalq gəmiçiliyə dair narahatlıqları daha da artırıb. Bölgədəki gərginlik enerji daşımaları və dəniz nəqliyyatı üçün ciddi risk yaradır. BMT qurumu təhlükəsizlik şəraiti yaxşılaşdıqdan sonra təxliyə planlarına yenidən baxa bilər. Hadisə Hörmüz boğazında humanitar və təhlükəsizlik böhranının dərinləşdiyini göstərir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranı Hörmüz boğazında gəmilərə qarşı pilotsuz uçuş aparatlarından istifadə etməkdə ittiham edib. O bildirib ki, İranın buraxdığı dörd pilotsuz uçuş aparatından biri yük gəmisinə zərbə endirib, digər üçü isə ABŞ qüvvələri tərəfindən vurulub. Tramp bu hadisəni atəşkəs razılaşmasının pozulması kimi qiymətləndirib. Bununla yanaşı, o, paylaşımında hansı konkret insidenti nəzərdə tutduğunu açıqlamayıb. Bir gün əvvəl Oman sahillərində baş vermiş gəmi hücumu ilə bağlı ABŞ İranı məsul hesab etsə də, Tehran bu ittihamı qəbul etməyib. Hörmüz boğazında son günlər baş verən hadisələr beynəlxalq gəmiçiliyin təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları artırır. Regionda gərginlik fonunda qarşılıqlı ittihamlar davam edir. Hadisələrin müstəqil təsdiqi ilə bağlı hələlik rəsmi məlumat yoxdur.

Hörmüz boğazında təhlükəsizlik vəziyyətinin gərginləşməsi dəniz daşımalarına ciddi təsir göstərməkdə davam edir. BMT-nin Beynəlxalq Dəniz Təşkilatının baş katibi Arsenio Dominqes bildirib ki, son günlər ərzində bölgədən 115 gəmi və 2 500 dənizçi təxliyə olunub. Təxliyə tədbirləri beynəlxalq gəmiçiliyin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi məqsədi daşıyır. Eyni vaxtda Pakistan ABŞ tərəfindən saxlanılmış Lenore/Davina gəmisinin 22 iranlı ekipaj üzvünün Kəraçiyə çatdırıldığını açıqlayıb. Pakistan rəsmilərinin sözlərinə görə, onların İrana təhlükəsiz qayıdışı üçün diplomatik hazırlıq işləri aparılır. Son günlər Hörmüz boğazında baş verən hadisələr beynəlxalq dəniz nəqliyyatına dair narahatlıqları daha da artırıb. Regionda təhlükəsizlik vəziyyəti beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən yaxından izlənilir. Dəniz daşımalarının fasiləsiz davam etməsi üçün diplomatik səylər davam etdirilir.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri ilə İran arasında yüksək səviyyəli diplomatik təmas baş tutub. Xarici işlər nazirləri Abdullah bin Zayed Əl Nəhyan və Abbas Əraqçi telefon danışığında regionda yaranmış vəziyyəti və təhlükəsizlik məsələlərini müzakirə ediblər. BƏƏ tərəfi bölgədə hərbi əməliyyatların dayandırılması və mövcud razılaşmaların bütün müddəalarına əməl edilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Danışıq zamanı dövlətlərin suverenliyinə hörmət, beynəlxalq hüquqa riayət və Hörmüz boğazında beynəlxalq gəmiçiliyin təhlükəsizliyinin qorunması məsələləri də ön plana çıxıb. Abdulla bin Zayed Əl Nəhyan ABŞ ilə İran arasında davam edən danışıqların müsbət nəticələnəcəyinə ümid etdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, davamlı təhlükəsizlik və sabitliyə yalnız diplomatik yollarla nail olmaq mümkündür. BƏƏ rəsmisi məsuliyyətli dialoqun bütün regional böhranların həlli üçün əsas vasitə olduğunu vurğulayıb. Telefon danışığı regionda gərginliyin azaldılması istiqamətində aparılan diplomatik səylərin davam etdiyini göstərir.

İran Hörmüz boğazında gəmiçilik qaydaları ilə bağlı mövqeyini bir daha sərtləşdirib. İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu boğazdan keçidin yalnız Tehranın müəyyən etdiyi marşrutlar üzrə mümkün olduğunu açıqlayıb. İran Dövlət Televiziyasının yaydığı məlumata görə, bölgədə tətbiq olunan hüquqi qaydaların əsasını İran qanunvericiliyi təşkil edir. Rəsmi mövqedə İranın razılığı olmadan istifadə edilən marşrutların təhlükəsizliyinə təminat verilmədiyi bir daha vurğulanıb. Son günlər Hörmüz boğazında baş verən insidentlər və gəmilərlə bağlı xəbərdarlıqlar bölgədə gərginliyi artırıb. İran rəsmiləri boğazın idarə olunması məsələsində sahilyanı dövlət kimi öz hüquqlarını ön plana çıxarırlar. Hörmüz boğazı dünya enerji daşımalarının ən mühüm marşrutlarından biri hesab olunur. Buna görə də bölgədə verilən hər bir açıqlama beynəlxalq diqqətlə izlənilir.

Hörmüz boğazında gərginlik artmaqda davam edir. İran dövlət televiziyasının məlumatına görə, İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun Hərbi Dəniz Qüvvələrinin xəbərdarlığından sonra azı üç xarici neft tankeri boğazdan keçmək cəhdindən imtina edərək geri qayıdıb. Hadisə bölgədə dəniz nəqliyyatının təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqların daha da artdığı bir vaxta təsadüf edir. Bundan əvvəl Sinqapur bayrağı altında üzən bir yük gəmisinə naməlum mərminin düşdüyü bildirilmişdi. Həmin insidentdən sonra BMT Hörmüz boğazında həyata keçirdiyi xilasetmə missiyasını dayandırıb. İran hücumla bağlı məsuliyyəti üzərinə götürməsə də, boğazdan İranın razılığı olmadan keçidə qarşı xəbərdarlıqlarını davam etdirir. Bölgədə baş verən hadisələr beynəlxalq gəmiçiliyin təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları artırır. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımalarının ən mühüm marşrutlarından biri hesab olunur.

İran Hörmüz boğazında gəmiçilik təhlükəsizliyi ilə bağlı yeni mövqeyini açıqlayıb. Xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi bildirib ki, İranın razılığı və koordinasiyası olmadan müəyyən edilən alternativ marşrutlarla hərəkət edən gəmilərin təhlükəsizliyinə təminat verilmir. Onun sözlərinə görə, etibarlı keçid mexanizmi yalnız İranın iştirakı və İslamabad Anlaşma Memorandumunun müddəalarına uyğun şəkildə formalaşdırılmalıdır. Əks halda, paralel marşrutların fəaliyyəti dayandırıla bilər. İran rəsmisi vurğulayıb ki, Hörmüz boğazının gələcək idarə olunması Oman və digər sahilyanı dövlətlərlə beynəlxalq hüquq çərçivəsində razılaşdırılmalıdır. Bu açıqlama bölgədə təhlükəsizlik və dəniz nəqliyyatı ilə bağlı müzakirələrin davam etdiyi bir vaxta təsadüf edir. Son günlər Hörmüz boğazında baş verən hadisələr beynəlxalq gəmiçiliyin təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları artırıb. Tehran isə bölgənin idarə olunmasında sahilyanı dövlətlərin rolunun əsas olduğunu vurğulayır.

Hörmüz boğazında Sinqapur bayrağı altında üzən Ever Lovely gəmisinə naməlum mərminin düşməsi beynəlxalq narahatlıq yaradıb. Sinqapurun Dənizçilik və Liman İdarəsi hadisəni əsassız və beynəlxalq hüquqa zidd addım kimi qiymətləndirib. Qurumun məlumatına görə, gəmi təhlükəsiz şəkildə boğazı keçərək marşrutu üzrə hərəkətini davam etdirir. Hadisə zamanı gəmidə olan 21 nəfərlik ekipajın heç bir üzvü xəsarət almayıb. Rəsmi açıqlamada beynəlxalq gəmiçiliyin təhlükəsizliyinin qorunmasının vacibliyi xüsusi vurğulanıb. Sinqapur beynəlxalq sularda hər hansı hücumun dəniz nəqliyyatı üçün ciddi risk yaratdığını bildirib. Həmçinin bütün tərəflər beynəlxalq hüququn tələblərinə əməl etməyə çağırılıb. Hadisə Hörmüz boğazında təhlükəsizlik məsələləri ilə bağlı narahatlıqları yenidən gündəmə gətirib.

İran Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ və Körfəz Əməkdaşlıq Şurasının son birgə bəyanatına cavab olaraq bölgədə təhlükəsizlik məsələləri ilə bağlı mövqeyini açıqlayıb. Tehran sənədi müdaxilə xarakterli və təxribatçı adlandıraraq ABŞ-ın bölgədəki hərbi mövcudluğunu tənqid edib. Nazirlik bəyan edib ki, Hörmüz boğazının təhlükəsizliyi İran və Oman arasında mövcud razılaşmalar əsasında idarə olunur. Açıqlamada Körfəz ölkələrinə İrana qarşı hər hansı qanunsuz fəaliyyət üçün öz ərazilərindən istifadəyə imkan verməmək çağırışı da yer alıb. İran eyni zamanda Yaxın Şərqin nüvə silahından azad bölgəyə çevrilməsi təşəbbüsünü dəstəklədiyini vurğulayıb. Tehran hesab edir ki, bölgənin təhlükəsizliyi yalnız region dövlətlərinin birgə əməkdaşlığı ilə təmin oluna bilər. Xarici qüvvələrin müdaxiləsinin isə sabitliyi zəiflədən əsas amillərdən biri olduğu iddia edilib. İranın bəyanatı bölgədə artan geosiyasi gərginlik fonunda diqqət çəkən açıqlamalardan biri hesab olunur.