Asiya, Avropa və Şimali Amerikadan olan yüksək səviyyəli diplomatlar Filippinin paytaxtı Manilada keçirilən ASEAN Regional Təhlükəsizlik Forumunda bir araya gəliblər. Görüşdə Yaxın Şərqdə artan hərbi gərginlik, enerji təhlükəsizliyi və regional sabitlik əsas müzakirə mövzuları sırasında yer alır. Forumda ABŞ dövlət katibi Marko Rubio, Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov, Avropa İttifaqının xarici siyasət və təhlükəsizlik məsələləri üzrə ali nümayəndəsi Kaya Kallas, həmçinin Çin, Yaponiya, Hindistan, Avstraliya, Böyük Britaniya və digər ölkələrin yüksək səviyyəli rəsmiləri iştirak edirlər.

ABŞ Mərkəzi Komandanlığı İran limanları ilə bağlı dəniz əməliyyatlarında yeddi kommersiya gəmisinin istiqamətinin dəyişdirildiyini açıqlayıb. Bir gəminin isə hərəkətsiz vəziyyətə salındığı bildirilib. CENTCOM bu addımların İran limanlarına giriş və çıxışların qarşısını almaq məqsədi daşıdığını qeyd edib. Hadisələr Hörmüz boğazında artan gərginlik fonunda baş verir. ABŞ və İran arasında dəniz fəaliyyəti ilə bağlı qarşılıqlı ittihamlar davam edir. Böhran beynəlxalq ticarət və enerji daşımaları üçün risklər yaradır. İran ABŞ əməliyyatlarını tənqid edir.

İslamabad anlaşmasının pozulmasından sonra ABŞ və İran arasında hərbi qarşıdurma yenidən genişlənib. ABŞ İranın hərbi obyektlərinə zərbələr endirir, İran isə bölgədə ABŞ qüvvələrinə və müttəfiqlərinə qarşı cavab verir. Hörmüz boğazında gərginlik enerji bazarlarına təsir göstərir. Körfəz ölkələri təhlükəsizlik riskləri ilə üzləşir. İran iqtisadi və hərbi təzyiq altında qalsa da, danışıqlar imkanlarını tam bağlamayıb. ABŞ bölgədə enerji axınının və müttəfiqlərinin təhlükəsizliyinin qorunmasına üstünlük verir. Münaqişənin gələcəyi diplomatik səylərdən və tərəflərin eskalasiyanı azaltmaq qərarından asılıdır.

İran ABŞ-ın Tehrana qarşı dəniz və iqtisadi təzyiqlərinin qlobal nəticələr doğura biləcəyini bildirib. İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun rəsmisi Həmid Rza Müqəddəmfər təsirlərin yalnız ABŞ-la məhdudlaşmayacağını deyib. Onun sözlərinə görə, mümkün enerji və iqtisadi böhran Avropa ölkələrinə də yayıla bilər. İran rəsmisi Hörmüz boğazı və Bab əl-Məndəbi strateji dəniz keçidləri adlandırıb. Bu marşrutların dünya enerji təchizatına, ticarətə və təhlükəsizlik tarazlığına təsir göstərdiyi vurğulanıb. Tehran ABŞ təzyiqlərinin neft və qaz qiymətlərini artıra biləcəyini iddia edir. Eyni zamanda beynəlxalq yükdaşımaların pozulması ehtimalına diqqət çəkilir. Açıqlama ABŞ-İran gərginliyinin yüksəldiyi bir vaxtda verilib.

Küveytin mühüm neft obyektlərindən biri İranın təkrar hücumlarına məruz qalıb. Hücum nəticəsində bir neçə nəfər yaralanıb və ciddi maddi ziyan qeydə alınıb. Yaralılara tibbi yardım göstərilib. Təhlükəsizlik məqsədilə obyekt boşaldılıb. Hücumun nəticələrinin aradan qaldırılması üçün dövlət qurumları ilə birgə tədbirlər görülür. Zərərin dəqiq həcmi və yaralıların sayı hələ açıqlanmayıb. Hadisə Körfəz bölgəsində enerji obyektlərinə qarşı hücumların artdığı bir dövrdə baş verib. Hücumların neft bazarına və enerji təhlükəsizliyinə təsir göstərə biləcəyi bildirilir.

Şimali İraqdakı Xor Mor qaz yatağında hasilat təhlükəsizlik səbəbindən dayandırılıb. Dana Gas şirkəti qərarı bölgədə artan gərginlik və təhlükəsizlik riskləri ilə əlaqələndirib. Hasilatın dayandırılması İraq Kürdüstanında elektrik enerjisi istehsal gücünü təxminən 2 500 meqavat azaldıb. Xor Mor yatağı bölgənin əsas təbii qaz mənbəyi hesab olunur. Eyni vaxtda Ərbil şəhərinə ən azı beş pilotsuz uçuş aparatı ilə hücum edildiyi bildirilir. Hədəflər arasında hava limanı və ABŞ Baş Konsulluğu da yer alıb. Hadisələrin nəticələri ilə bağlı rəsmi məlumat verilməyib. Bölgədə təhlükəsizlik vəziyyəti gərgin olaraq qalır.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazının qorunması qarşılığında ABŞ-a investisiyaların yatırılmasını dəstəklədiyini bildirib. O, boğazın təhlükəsizliyinin təmin edilməsində ABŞ-ın roluna diqqət çəkib. Tramp daha əvvəl Hörmüz boğazından keçid üçün ödəniş məsələsini gündəmə gətirmişdi. Son açıqlamasında isə Körfəz ölkələrinin ABŞ-a investisiya yatırması ideyasını önə çıxarıb. Hörmüz boğazı enerji daşımaları baxımından dünyanın ən strateji su yollarından biri olaraq qalır.

Donald Tramp Hörmüz boğazından keçid üçün ödəniş tətbiqi ideyasını dəstəkləmədiyini bildirib. O, heç bir ölkənin bu su yolundan istifadə üçün haqq tələb etməməli olduğunu deyib. Tramp daha əvvəl gəmilərə 20 faizlik rüsum tətbiq ediləcəyini açıqlamışdı. ABŞ Prezidenti sonradan Körfəz ölkələrinin rüsum əvəzinə ABŞ-a böyük investisiyalar yatırmaq istədiyini bildirib. Hörmüz boğazı ilə bağlı müzakirələr enerji təhlükəsizliyi və beynəlxalq gəmiçilik baxımından davam edir.

Qətər Hörmüz boğazında BƏƏ-yə məxsus iki neft tankerinə edilən hücumu pisləyib. Doha hadisəni beynəlxalq gəmiçilik təhlükəsizliyinə və qlobal enerji təchizatına təhdid kimi qiymətləndirib. Qətər İranı regional təhlükəsizliyi pozan fəaliyyətləri dayandırmağa çağırıb. Nazirlik beynəlxalq hüquqa və BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnaməsinə əməl edilməsinin vacibliyini vurğulayıb. BƏƏ daha əvvəl hücum nəticəsində bir Hindistan vətəndaşının öldüyünü, səkkiz ekipaj üzvünün yaralandığını açıqlayıb. Hörmüz boğazındakı gərginlik enerji daşımaları və beynəlxalq gəmiçilik üçün risk yaradır. Körfəz ölkələri hadisə ilə bağlı narahatlıqlarını bildirirlər.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ölkəsinin Hörmüz boğazının qoruyucusu olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, İran bu mövqeyini daim qoruyacaq. Açıqlama ABŞ Prezidenti Donald Trampın boğazdan keçən gəmilərə ödəniş tətbiqi barədə bəyanatından sonra verilib. Əraqçi təhlükəsiz keçidi təmin edən tərəfin kompensasiya ala biləcəyini bildirib. Lakin o, 20 faizlik ödənişin yüksək olduğunu və daha ədalətli yanaşmaya ehtiyac olduğunu qeyd edib. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımaları üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Keçid ödənişləri məsələsi beynəlxalq müzakirələrə səbəb olub.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian Rusiya ilə enerji əməkdaşlığı məsələlərini müzakirə edib. Görüşdə Rusiyanın cənub bölgələrindən İrana elektrik enerjisi ötürülməsi və iki ölkənin elektrik şəbəkələrinin birləşdirilməsi planı gündəmə gəlib. İranın elektrik sistemi son ABŞ zərbələri nəticəsində zərər görüb. Dövlət elektrik şirkəti şəbəkənin 2 mindən çox nöqtəsində zədələnmə olduğunu bildirib. Ölkənin elektrik istehsal gücü 4 200 meqavat azalıb. Yay istilərinin də enerji sisteminə əlavə yük yaratdığı qeyd olunub. Tehran enerji təhlükəsizliyini gücləndirmək üçün Rusiya ilə əməkdaşlığı genişləndirir.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın Hörmüz boğazı ilə bağlı açıqlamaları ekspertlər tərəfindən “sərt ritorika” kimi qiymətləndirilib. Körfəz Beynəlxalq Forumunun icraçı direktoru Daniya Təfər bu bəyanatların daha çox təzyiq vasitəsi olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, açıqlamaların real addımlara çevrilib-çevrilməyəcəyi məlum deyil. Ekspert Trampın İranın mümkün addımlarına qarşı qarşılıqlı cavab siyasəti yürütməyə çalışdığını deyib. Onun sözlərinə görə, beynəlxalq ictimaiyyət Hörmüz boğazında hər hansı nəzarət və ödəniş mexanizminə narahatlıqla yanaşır. Hörmüz boğazı beynəlxalq su yolu hesab olunur. Bölgədəki vəziyyət qlobal enerji təhlükəsizliyi baxımından diqqətlə izlənilir.