Hörmüz boğazında gəmi hərəkəti həftəsonu kəskin azalıb. Dəniz nəqliyyatını izləyən məlumatlara görə, keçidlərin sayı cümə günü 15-dən bazar günü 6-ya enib. 17 gəminin İranın birtərəfli müəyyən etdiyi marşrutdan istifadə etdiyi bildirilib. Daha 10 gəminin hansı marşrutla hərəkət etdiyi müəyyən edilməyib. Gəmi hərəkətinin azalması bölgədə təhlükəsizlik narahatlıqlarının artdığı vaxtda baş verib. Eyni dövrdə Bab əl-Məndəb boğazında 116 keçid qeydə alınıb. Hörmüz boğazındakı vəziyyət qlobal enerji daşımaları üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

İqtisadçı Frederik Şnayder Hörmüz boğazının bağlanmasının Körfəz ölkələrinə ciddi təsir göstərdiyini bildirib. Xüsusilə Küveyt, Bəhreyn və Qətərin alternativ marşrut imkanlarının məhdud olduğu qeyd olunub. Səudiyyə Ərəbistanı və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin alternativ yolları olsa da, bunların itkiləri tam kompensasiya edə bilmədiyi vurğulanıb. Yəməndə husilərin Qırmızı dənizdə yaratdığı məhdudiyyətlərin vəziyyəti ağırlaşdırdığı bildirilib. Körfəz ölkələrinin maliyyə ehtiyatları ilə vəziyyəti idarə etdiyi, lakin iqtisadi yükün artdığı qeyd olunub. Alternativ marşrutların Hörmüz boğazını tam əvəz edə bilməyəcəyi bildirilib. Neft qiymətlərinin artımının ehtiyatların istifadəsi və Rusiyanın ixracının artması ilə məhdudlaşdırıldığı qeyd edilib. Gələcəkdə gübrə qiymətlərinin yüksəlməsi kimi əlavə iqtisadi təsirlərin yarana biləcəyi vurğulanıb.

ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vens İranın Hörmüz boğazından keçid haqqı almaq planının olmadığını Vaşinqtona bildirdiyini açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, İran hakimiyyəti daxilində bəzi şəxslər belə bir ödənişin tətbiqindən danışıblar. Buna baxmayaraq, Tehran ABŞ-yə keçid haqqının tətbiq edilməyəcəyini bildirib. Vaşinqton Körfəz ölkələrinin neft və qaz ixracının müharibədən əvvəlki səviyyəyə qayıdacağını gözləyir. Vens İranın da bu istiqamətdə addımlar atacağını ABŞ-yə bildirdiyini deyib. Körfəz ölkələrinin də enerji ixracının əvvəlki səviyyəyə qaytarılmasını istədiyi qeyd olunub. Bununla belə, ABŞ İranın verdiyi vədlərlə kifayətlənmək niyyətində deyil. Vens Vaşinqtonun sözlərdən daha çox İranın atacağı addımları qiymətləndirəcəyini vurğulayıb.

İran Hörmüz boğazının yenidən açılmasının avtomatik deyil, müəyyən şərtlərdən asılı olduğunu bildirib. Tehran Omanla razılaşmanın əldə edilməsinin boğazın dərhal əvvəlki qaydada açılması demək olmadığını vurğulayır. İran gəmilərin indiyədək istifadə etdiyi mövcud keçid yolunu qəbul etmir. Tehran Hörmüz boğazından keçid üçün yeni yolun müəyyənləşdirilməsini istəyir. Yeni yolun coğrafi göstəricilərinin İran və Oman arasında razılaşdırıldığı bildirilir. İran məsələnin yalnız Omanla ikitərəfli şəkildə həll edilməsini tələb edir və üçüncü tərəflərin müdaxiləsini rədd edir. Tehran Hörmüz boğazını yalnız ticarət su yolu deyil, strateji təsir vasitəsi kimi də qiymətləndirir. İranın mövqeyi boğazda müharibədən əvvəlki keçid qaydalarının tam şəkildə bərpa edilməyəcəyinə işarə edir.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri Əbu-Dabi Milli Neft Şirkətinə məxsus neftdaşıyan gəmiyə qarşı hücumu kəskin şəkildə pisləyib. BƏƏ hücumun İran tərəfindən həyata keçirildiyini bildirib. Hadisə gəmi Hörmüz boğazından keçərkən baş verib. BƏƏ Xarici İşlər Nazirliyi hücumu BMT Təhlükəsizlik Şurasının 2817 saylı qətnaməsinin kobud şəkildə pozulması kimi qiymətləndirib. Nazirlik beynəlxalq sularda ticarət gəmilərinin hədəfə alınmasının qəbuledilməz olduğunu vurğulayıb. BƏƏ Hörmüz boğazından təzyiq və iqtisadi şantaj vasitəsi kimi istifadə olunmasını da pisləyib. Bəyanatda bu cür hərəkətlər İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun dəniz quldurluğu fəaliyyəti kimi qiymətləndirilib. Əbu-Dabi baş verənlərin regional sabitlik və qlobal enerji təhlükəsizliyi üçün birbaşa təhdid yaratdığını bildirib.

Ceyhun Bayramov və Klimenko təhlükəsizlik məsələlərini müzakirə edib

İran Hörmüz boğazı ilə bağlı sərt bəyanat verib. Xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi suverenliyi qorumaq üçün bütün variantların nəzərdən keçirildiyini bildirib. O, hərbi əməliyyatların yenidən başlaya biləcəyini də istisna etməyib. İran rəsmisi Oman sahillərinə yaxın yeni gəmiçilik zolağına etiraz edib. Qəribabadi Avropa gəmiləri ilə bağlı da sərt xəbərdarlıq səsləndirib. Avropa tərəfi hələlik bu açıqlamaya cavab verməyib. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımaları üçün strateji əhəmiyyət daşıyır.

Yaponiya İranı husilərə təsir göstərməyə çağırıb. Toşimitsu Motegi bu məsələni Abbas Əraqçi ilə telefon danışığında qaldırıb. Yaponiya regionda gərginliyin azaldılması üçün İranın maksimum çeviklik göstərməsini istəyib. Hörmüz boğazında sərbəst və təhlükəsiz gəmiçiliyin bərpasının vacibliyi vurğulanıb. Tokio enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlığını da ifadə edib. Çağırış husilərin Səudiyyə Ərəbistanına qarşı elan etdiyi dəniz blokadası fonunda səsləndirilib. İran tərəfi məsələ ilə bağlı hələlik rəsmi açıqlama verməyib.

İran və Yaponiyanın xarici işlər nazirləri telefon danışığı aparıblar. Danışıq zamanı İranla bağlı münaqişənin dayandırılması istiqamətində diplomatik səylər müzakirə edilib. Abbas Əraqçi regionda sülh və sabitlik üçün aparılan danışıqlar barədə məlumat verib. Tərəflər Hörmüz boğazında təhlükəsizliyin təmin edilməsinin vacibliyini vurğulayıblar. Onlar bu istiqamətdə koordinasiya və əməkdaşlığın davam etdirilməsinə çağırıblar. Yaponiya xam neft idxalının 90 faizdən çoxunu Hörmüz boğazı vasitəsilə həyata keçirir. Bu səbəbdən boğazdakı sabitlik Tokio üçün mühüm strateji əhəmiyyət kəsb edir.

Ceyhun Bayramov Almaniya Federativ Respublikasının Azərbaycana yeni təyin olunmuş fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Dirk Lölkeni qəbul edib.

İran Hörmüz boğazı ilə bağlı siyasətində dəyişiklik olmadığını bəyan edib. Omanın vasitəçiliyi ilə siyasi və texniki danışıqlar davam edir. İran ABŞ ilə birbaşa danışıqlar aparmadığını bildirir. Oman boğazın regional konsorsium tərəfindən idarə olunmasını təklif edib. Tehran isə boğazın İranın nəzarətində qalmasını və gəmilərdən xidmət haqqı alınmasını dəstəkləyir. Tərəflər irəliləyişdən danışsalar da, İranın əsas mövqeyində dəyişiklik müşahidə olunmur. Danışıqların gələcək nəticələri hələlik qeyri-müəyyəndir.

Oman nümayəndə heyəti Hörmüz boğazının idarə olunması mexanizmlərini müzakirə etmək üçün Tehrana səfər edib. IRNA-nın məlumatına görə, tərəflər gəmi hərəkətinin tənzimlənməsi üzrə çərçivə sənədini müzakirə edirlər. İran bu prosesi Omanla birlikdə həyata keçirməyə hazır olduğunu bir daha bəyan edib. Oman Hörmüz boğazına sahili olan ikinci dövlətdir. ABŞ və Körfəz ölkələri isə belə bir idarəetmə modelini dəstəkləmədiklərini bildiriblər. Hörmüz boğazı dünya enerji daşımalarının ən vacib marşrutlarından biridir. Müzakirələr regional təhlükəsizlik və dəniz nəqliyyatı baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.