İsrailin hücumlarından zərər görən Livanın cənubunda yaşayış məntəqələrinin bərpası hələ də mümkün olmayıb. Naqura qəsəbəsi də tamamilə dağıdılmış yaşayış məntəqələri sırasında göstərilir. Yerli sakinlər evlərini və təsərrüfatlarını itirməklə yanaşı, ciddi psixoloji sarsıntılar yaşayırlar. Atəşkəsdən sonra bərpa ümidi yaransa da, bölgədəki dağıntılar daha da artıb. Mütəxəssislər bildirirlər ki, insanların doğma yurdlarına qayıda bilməməsi onların psixoloji durumuna ağır təsir göstərir. Yaşayış üçün yararsız vəziyyətə düşən kənd və qəsəbələrin sayı artır. Bölgədə humanitar vəziyyətin mürəkkəb olaraq qaldığı qeyd edilir.
#İsrail
Təhlilçilər İsrailin Livanın cənubundan çıxmamasının İran və ABŞ arasında aparılan dolayı danışıqlara təsir göstərdiyini bildirirlər. Mühənnəd Səllumun sözlərinə görə, Tehran buna cavab olaraq İsveçrədə nəzərdə tutulan danışıqları təxirə salıb və Hörmüz boğazında təzyiqi artırıb. O hesab edir ki, buna baxmayaraq, tərəflər danışıqlardan imtina etmək niyyətində deyil. İran sanksiyaların yumşaldılmasını, ABŞ isə Hörmüz boğazında gəmiçiliyin açıq qalmasını vacib hesab edir. Təhlilçi Hizbullahın zəifləməsinin İranın regional təsir imkanlarını azaltdığını da bildirib. Onun fikrincə, Tehran Livan məsələsində təzyiq göstərəcək, lakin iqtisadi maraqlarını təhlükəyə atmayacaq. Bu qiymətləndirmə bölgədə diplomatik gərginliyin davam etdiyini göstərir.
Avropa İttifaqı ölkələrinin dövlət qurumları son illərdə İsrail şirkətləri ilə ümumi dəyəri 2,7 milyard avroya yaxın olan 194 müqavilə imzalayıb. Araşdırmada bu əməkdaşlığın Qəzza zolağında davam edən müharibəyə baxmayaraq davam etdiyi bildirilir. İspaniyanın bu dövrdə İsrail şirkətləri ilə 227 milyon avroluq 14 müqavilə bağladığı qeyd olunur. Ən iri müqavilə hava döyüş sistemlərinin alınması ilə bağlı olub. İspaniyanın polis qurumlarının da İsrail istehsalı olan qoruyucu jiletlər aldığı bildirilir. Məlumat Avropa ölkələrinin İsraillə iqtisadi əlaqələri ətrafında yeni müzakirələr yaradıb. Araşdırma dövlət satınalmalarının həcminin milyardlarla avro ilə ölçüldüyünü göstərir.
Livanın Baş naziri Nəvaf Salam ABŞ-nin dəstəklədiyi çərçivə sənədinin sülh sazişi olmadığını açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, sənəd yalnız tərəflər arasında danışıqların istiqamətini müəyyənləşdirir. Baş nazir bildirib ki, iki müharibədən sonra danışıqlar mərhələsinə keçilməsi zərurətə çevrilib. ABŞ-nin dəstəyi ilə hazırlanan sənəd Livan və İsrail arasında sülh danışıqlarına zəmin yaratmağı nəzərdə tutur. Bununla yanaşı, Hizbullah razılaşmanı tanımadığını bəyan edib. Təşkilat silahsızlanmaqdan imtina etdiyini açıqlayıb. Regionda siyasi və təhlükəsizlik vəziyyəti isə diqqət mərkəzində qalmaqda davam edir.
İranın Xatəm əl-Ənbiya qərargahı ABŞ və İsrailə sərt xəbərdarlıq edib. Qərargah İrana qarşı hər hansı səhv hesablamanın ağır cavabla qarşılanacağını bildirib. Açıqlamada ABŞ, İsrail və onların bölgədəki tərəfdaşları təhdid və təcavüz addımlarından çəkinməyə çağırılıb. İran tərəfi ölkənin müstəqilliyini, təhlükəsizliyini və ərazi bütövlüyünü qorumağa tam hazır olduğunu bəyan edib. Bu xəbərdarlıq ABŞ ilə İran arasında qarşılıqlı hücumların sülh danışıqlarını təhlükə altına salmasından sonra səsləndirilib. Tehran mümkün hərbi addımların regionda gərginliyi daha da artıracağını hesab edir. Son açıqlama Yaxın Şərqdə təhlükəsizlik vəziyyətinin hələ də həssas olaraq qaldığını göstərir.
HƏMAS Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Fələstinli Qaçqınlara Yardım və İşlərin Təşkili Agentliyinin (UNRWA) gələcəyi ilə bağlı son açıqlamaları kəskin tənqid edib. Hərəkat bildirib ki, agentliyin fəaliyyətinin dayandırılması və ya onun başqa qurumla əvəzlənməsi cəhdləri fələstinli qaçqınlar məsələsinin gündəmdən çıxarılmasına və beynəlxalq hüququn zəiflədilməsinə xidmət edir.
Qəzza zolağında fəaliyyət göstərən Sülh Şurasının "Yeni Qəzzada Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Fələstinli Qaçqınlara Yardım və İşlərin Təşkili Agentliyinə (UNRWA) yer yoxdur" bəyanatı Fələstin ictimaiyyətində və siyasi dairələrdə geniş müzakirələrə səbəb olub. Müşahidəçilər hesab edirlər ki, bu açıqlama təkcə BMT agentliyinin gələcəyi ilə bağlı deyil, həm də milyonlarla fələstinli qaçqının geri qayıdış hüququnun taleyi barədə ciddi suallar doğurur.
Nəvaf Salam ABŞ-nin vasitəçiliyi ilə İsraillə əldə olunan çərçivə razılaşmasının uzunmüddətli nizamlanmaya yönəlmiş danışıqların əsasını təşkil etdiyini, lakin bunun sülh müqaviləsi olmadığını bildirib. Onun sözlərinə görə, Livan İsraillə danışıqlara həvəs göstərən tərəf deyil, lakin minlərlə insanın həyatına son qoyan iki müharibədən sonra yaranmış vəziyyət bu mərhələyə gətirib çıxarıb.
Qəzza zolağında müharibənin başlanmasından 1000 gün ötür. HƏMAS-ın 2023-cü il 7 oktyabr tarixində İsrail ərazisinə həyata keçirdiyi hücumdan sonra başlayan silahlı qarşıdurma regionun təhlükəsizlik mühitini kökündən dəyişdirib. Bu müddət ərzində Yaxın Şərqin müxtəlif bölgələrində yeni münaqişələr meydana çıxsa da, əldə olunan kövrək atəşkəs razılaşmaları davam edən hücumların kölgəsində qalır. Fələstinlilər uzun sürən müharibənin yaratdığı ağır sosial, psixoloji və humanitar nəticələrlə üz-üzədir.
BMT-nin Livandakı Müvəqqəti Qüvvələri sülhməramlıların hərəkət azadlığının məhdudlaşdırıldığını açıqlayıb. UNIFIL bildirib ki, yolların bağlanması patrul və təhlükəsizlik əməliyyatlarının keçirilməsinə mane olur. Buna baxmayaraq, missiya şəxsi heyətin mövqelərini tərk etmədiyini və fəaliyyətini davam etdirdiyini vurğulayıb. Açıqlamada BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1701 saylı qətnaməsinin tələbləri də xatırladılıb. Missiya İsrail və Hizbullah arasında atəşkəsin qorunmasına dəstəyini davam etdirdiyini bəyan edib. UNIFIL Livanın cənubunda sabitliyin təmin olunmasına sadiq qaldığını bildirib. Bölgədə gərginlik hələ də davam edir.
ABŞ və İsrailin İrana qarşı başladığı hərbi əməliyyatlardan sonra qlobal enerji sektorunda mühüm dəyişikliklər baş verib. ABŞ ilə İran arasında davam edən danışıqlar bazarlarda sabitliyə ümid yaratsa da, mütəxəssislər müharibənin enerji bazarında qalıcı izlər buraxdığını bildirirlər. Onların fikrincə, enerji təhlükəsizliyi, təchizat marşrutları və investisiya siyasətində yeni yanaşmalar formalaşıb. Bu dəyişikliklərin qısa müddətdə aradan qalxması gözlənilmir. Qlobal enerji bazarında yeni reallıqların yarandığı vurğulanır. Danışıqların nəticəsi gələcək inkişaf üçün həlledici hesab olunur. Enerji sektorunda uzunmüddətli transformasiyanın davam edəcəyi proqnozlaşdırılır.
İsrailin pilotsuz uçuş aparatının Qəzzanın şimalına endirdiyi zərbə nəticəsində azı üç nəfər həyatını itirib. Hücum Əl-Hilu stansiyasının yaxınlığında baş verib. Hadisə yerinin yaxınlığında özəl xəstəxana və yanacaqdoldurma məntəqəsi yerləşir. Fələstinin WAFA agentliyinin məlumatına görə, bu hücumdan sonra Qəzza zolağında həlak olanların sayı 73 069 nəfərə yüksəlib. Yaralananların sayı isə 173 514 nəfər təşkil edir. Bölgədə hərbi əməliyyatlar davam edir. Humanitar vəziyyət ağır olaraq qalır.