BAKI,VOA
VOA-nın təqdim etdiyi Hüquq Bələdçisi rubrikasında Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru, hüquqşünas mediator Hümmət Əliyev mediasiya prosesinin mahiyyəti, prinsipləri və vətəndaşlar üçün üstünlükləri barədə mühüm məqamlara aydınlıq gətirib.
- Mediasiya sazişi nədir?
Mediasiya sazişi mediasiya prosesi zamanı tərəflərin qarşılıqlı razılıq əsasında əldə etdiyi yazılı razılaşmadır.
Sadə dillə desək, bu sənəd mübahisə edən tərəflərin məhkəməyə getmədən, mediatorun iştirakı ilə öz aralarında problemi həll etmələrinin hüquqi nəticəsidir.
Bu saziş könüllülük prinsipinə əsaslanır və heç bir tərəfə məcburi şəkildə qəbul etdirilə bilməz. Əsas məqsəd qarşıdurmanı yox, anlaşmanı əsas götürməkdir.
- Sazişin hüquqi qüvvəsi varmı?
Bəli, mediasiya sazişi hüquqi qüvvəyə malikdir.
Əgər saziş qanunvericiliyin tələblərinə uyğun şəkildə tərtib olunubsa və tərəflər tərəfindən imzalanıbsa, o, hüquqi sənəd hesab olunur.
Xüsusilə qeyd etmək lazımdır ki, məhkəmə tərəfindən təsdiq olunmuş mediasiya sazişi icra sənədi qüvvəsi daşıyır. Bu isə o deməkdir ki, o, adi müqavilədən daha güclü icra mexanizminə malikdir.
- Saziş icra olunmazsa nə baş verir?
Əgər tərəflərdən biri mediasiya sazişində üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirməzsə:
- Saziş məhkəmə tərəfindən təsdiq olunubsa – birbaşa icraata yönləndirilə bilər.
- Təsdiq olunmayıbsa – maraqlı tərəf məhkəməyə müraciət edərək sazişin icrasını tələb edə bilər.
Bu mexanizm mediasiya prosesinə olan etimadı gücləndirir və tərəflərin məsuliyyətini artırır.
- Məhkəmə sazişi necə tanıyır?
Məhkəmə mediasiya sazişini tərəflərin müraciəti əsasında təsdiq edir.
Hakim aşağıdakı məqamları yoxlayır:
- Saziş könüllü bağlanıbmı?
- Qanunvericiliyə zidd müddəalar varmı?
- Üçüncü şəxslərin hüquqları pozulurmu?
Əgər hər hansı qanun pozuntusu yoxdursa, məhkəmə sazişi təsdiq edir və o, icra sənədi statusu qazanır.
- Beynəlxalq sazişlərlə oxşarlığı nədədir?
Mediasiya sazişinin beynəlxalq müqavilələrlə bir neçə oxşar cəhəti var:
- Könüllülük prinsipi
- Qarşılıqlı razılıq əsasında formalaşma
- Yazılı təsbit olunma
- Hüquqi öhdəlik yaratma
Xüsusilə beynəlxalq kommersiya münasibətlərində mediasiya sazişləri dövlətlərarası və ya transmilli müqavilə prinsiplərinə uyğun mexanizmlərlə qorunur. Bu baxımdan mediasiya artıq qlobal hüquqi aləmdə tanınan və tətbiq olunan effektiv mexanizmdir.
Nəticə
Mediasiya sazişi müasir hüquq sistemində mübahisələrin alternativ həll yolu kimi getdikcə daha böyük əhəmiyyət qazanır. O, tərəflərə nəinki vaxt və vəsait qənaəti imkanı yaradır, həm də münasibətləri qorumağa kömək edir.
Ən önəmlisi isə budur: mediasiya sazişi qalib–məğlub modeli deyil, qarşılıqlı anlayış və hüquqi balans modelidir.
Hüquqi mədəniyyətin inkişaf etdiyi cəmiyyətlərdə mediasiya sazişləri sadəcə sənəd deyil — hüquqi barışığın simvoludur.
Ünvan: Quba şəhəri, Heydər Əliyev prospekti,
"İlqaroğlu" Business Center, II mərtəbə.
Tel.mob: (+994) 77 250.77.44, (+994) 77 450.77.44
E/ünvan: [email protected]
Şabran ofisi:
Ünvan: Şabran şəhəri, Zərifə Əliyev küç., (Şabran Məhkəməsinin qarşısı)
Tel.mob: (+994) 77 588.77.44