Digər Dövlətlər

İran Silahlı Qüvvələrinin sözçüsü Əbülfəzl Şikarçi bəzi xarici media qurumları ilə bağlı xəbərdarlıq edib. O, həmin qurumların mümkün hərbi hədəf hesab edilə biləcəyini bildirib. Şikarçi Britaniya Yayım Şirkəti, “İran İnternational” və “Radio Fərda”nın xarici kəşfiyyat xidmətləri ilə əlaqəli olduğunu iddia edib. İran rəsmisi bu qurumlarda çalışan şəxslərin də mümkün hədəflər siyahısına daxil edilə biləcəyini deyib. O, həmin qurumları media vasitəsi hesab etmədiyini bildirib. Şikarçi onları zorakılığı təşviq etməkdə ittiham edib. Açıqlamanı İranın “Fars” xəbər agentliyi yayıb. Səsləndirilən fikirlər jurnalistlərin təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıq doğura bilər.

Donald Tramp İran iqtisadiyyatının ağır vəziyyətdə olduğunu bildirib. ABŞ Prezidenti ölkədə inflyasiyanın çox yüksək olduğunu deyib. O, İran iqtisadiyyatının dağıldığını iddia edib. Tramp İran hakimiyyətini əhali ilə pis rəftar etməkdə günahlandırıb. O, çox sayda etirazçının öldürüldüyünü bildirib. ABŞ Prezidenti İranla danışıqlar məsələsinə də toxunub. Tramp danışıqların bərpası üçün konkret vaxt müəyyənləşdirmədiyini deyib. O, Tehranla danışıqların başlanmasına tələsmədiyini bir daha vurğulayıb.

Donald Tramp İranla danışıqların bərpasına tələsmədiyini bildirib. ABŞ Prezidenti danışıqlar üçün hər hansı vaxt cədvəlinin olmadığını deyib. Tramp Tehranla danışıqların nə vaxt başlayacağına dair konkret tarix açıqlamayıb. O, İrana qarşı iqtisadi mübarizəyə də toxunub. ABŞ Prezidenti iqtisadi təzyiqlərin təsirli olduğunu bildirib. Tramp hərbi zərbələrin də nəticə verdiyini iddia edib. Onun sözlərinə görə, hər iki vasitə İrana qarşı təsirlidir. Açıqlama Vaşinqton ilə Tehran arasında gərginliyin davam etdiyi bir vaxtda verilib.

ABŞ Senatındakı 45 demokrat senator Benyamin Netanyahuya məktub göndərib. Senatorlar İordan çayının qərb sahilində zorakılığın artmasından narahatlıqlarını bildiriblər. Məktubda israilli məskunlaşanların fələstinlilərə qarşı hücumlarının dayandırılması tələb olunub. Fələstinlilərin kütləvi həbslərinə də diqqət çəkilib. Senatorlar məscidlərə hücumlarla bağlı məlumatlardan narahat olduqlarını bildiriblər. 2022-ci ildən bəri öldürülən doqquz ABŞ vətəndaşının ölümü ilə bağlı araşdırmaların genişləndirilməsi tələb edilib. Məktubu Adam Şiff, Çak Şumer və Kori Buker hazırlayıblar. Bu addım ABŞ demokratları ilə İsrail hökuməti arasında fikir ayrılıqlarının artdığını göstərir.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian ABŞ ilə qarşıdurmada geri çəkilməyəcəklərini bildirib. O, İran xalqının lazım gəldiyi halda mübarizəni davam etdirəcəyini deyib. Pezeşkian iyunun 17-də ABŞ ilə əldə olunmuş anlaşmanı yüksək qiymətləndirib. Həmin anlaşmanın müddəti avqustda başa çatıb. İran Prezidenti ölkəsinin anlaşmadan qalib tərəf kimi çıxdığını bildirib. O, İranın öz milli maraqlarından geri çəkilmədiyini vurğulayıb. Pezeşkian ölkədəki iqtisadi çətinlikləri ABŞ-nin iqtisadi məhdudiyyətləri ilə əlaqələndirib. O, İran xalqının Vaşinqtonun məqsədlərinə çatmasına imkan verməyəcəyini bildirib.

Donald Tramp Müctəba Xameneinin öldüyünü düşünmədiyini bildirib. ABŞ Prezidenti onun çox ağır yaralandığını iddia edib. Tramp Xameneinin bədəninin sol tərəfində ciddi xəsarətlər olduğunu deyib. İran tərəfi bu iddiaları açıq şəkildə təsdiqləməyib. Müctəba Xameneinin uzun müddətdir ictimaiyyət qarşısına çıxmaması onun səhhəti ilə bağlı ehtimalları artırıb. O, son aylarda bir sıra dövlət qərarları verib. Müctəba Xamenei mart ayında İranın ali rəhbəri seçilib. O, fevralın 28-də öldürülən Əli Xameneinin oğludur.

Yaponiya Hörmüz boğazından enerji asılılığını azaltmağa hazırlaşır. Ölkə daha etibarlı enerji təchizatı sistemi yaratmaq niyyətindədir. 2025-ci ildə Yaponiyanın xam neft idxalının 93 faizi Hörmüz boğazından keçib. Yeni plan hökumətin çərşənbə günü keçirilən iclasında təqdim olunub. Konkret tədbirlərin ilin sonunadək müəyyənləşdirilməsi nəzərdə tutulur. Yaponiya Yaxın Şərqin neft hasil edən ölkələri ilə əməkdaşlığı genişləndirmək istəyir. Hörmüz boğazından yan keçən boru kəməri layihələrinə xüsusi diqqət ayrılacaq. Tokio bununla ölkənin enerji təhlükəsizliyini gücləndirməyi hədəfləyir.

İran rialı ABŞ dolları qarşısında yeni tarixi minimuma enib. Sərbəst bazarda bir ABŞ dolları artıq 2 milyon rialdan baha satılır. Rialın ucuzlaşması ABŞ-nin İrana qarşı yeni iqtisadi məhdudiyyətlərindən sonra sürətlənib. Müharibədən əvvəl 2 milyon riala təxminən 4 kiloqram pomidor almaq mümkün idi. Eyni məbləğlə yarım kiloqram toyuq əti və bir litrə yaxın duru yağ da almaq olurdu. Hazırda həmin pulun alıcılıq qabiliyyəti təxminən yarıya enib. Pomidor 71 faiz, toyuq əti 74 faiz bahalaşıb. Duru yağın qiymətində isə 177 faizlik artım qeydə alınıb.

Benyamin Netanyahu İordan çayının qərb sahilində İsrail yaşayış məntəqələrinin genişləndirilməsinin davam etdiriləcəyini bildirib. Açıqlama beynəlxalq etirazların artdığı bir dövrdə verilib. Netanyahu hökuməti son illərdə yeni yaşayış məntəqələrinin yaradılmasını sürətləndirib. İsrailin Baş naziri 104 yaşayış məntəqəsinin yaradıldığını və qanuniləşdirildiyini bildirib. O, həmçinin 160 təsərrüfatın yaradıldığını açıqlayıb. Netanyahu bu göstəricilərin daha da artacağını deyib. Ötən həftə 1 200-dən çox yeni evin tikintisi ilə bağlı addım Avropada etirazla qarşılanıb. Yaşayış məntəqələrinin genişləndirilməsi Fələstin dövlətinin yaradılması imkanları ilə bağlı narahatlıqları artırır.

Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin sədri Tomoko Akane qurumun heç vaxt fəaliyyətini dayandırmamalı olduğunu bildirib. O, ABŞ-nin təzyiqlərinə baxmayaraq geri çəkilməyəcəyini açıqlayıb. ABŞ dövlət katibi Marko Rubio ötən həftə Akane və digər məhkəmə nümayəndəsinə qarşı məhdudiyyətlər elan edib. Akane daha əvvəl oxşar vəziyyətlə üzləşmiş hakimləri özünə nümunə göstərib. Yaponiya hökuməti də ona dəstək ifadə edib. ABŞ Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin bəzi dövlətlərin rəsmilərinə qarşı fəaliyyətinə etiraz edir. Tərəflər arasındakı gərginlik Benyamin Netanyahu barəsində həbs qərarından sonra daha da artıb. Məhkəmə keçmiş müdafiə naziri Yoav Qalant barəsində də həbs qərarı verib.

İran və Oman Hörmüz boğazı ilə bağlı razılığa gəlib. Açıqlamanı İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun sözçüsü verib. Tərəflər arasında danışıqlar təxminən bir ay əvvəl başlayıb. İran rəsmisi danışıqların hər iki tərəfin qəbul etdiyi nəticə ilə yekunlaşdığını bildirib. Razılaşma Hörmüz boğazının sularında İran və Omanın paylarını əhatə edir. Boğazdan əldə olunan gəlirlərin bölgüsü ilə bağlı da razılığın əldə edildiyi bildirilir. Razılaşmanın konkret bölgü nisbətləri açıqlanmayıb. İran tərəfi ABŞ-ni danışıqları ləngitməkdə ittiham edib.

İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ABŞ Prezidenti Donald Trampın Tehrana qarşı başlatdığı ən böyük maliyyə həmləsini dəstəkləyərək İranı idarə edən qrupla diplomatik razılaşmaya gəlməyin qeyri-mümkün olduğunu bəyan edib. Vaşinqtona son səfəri zamanı Prezident Trampla İranla diplomatiya imkanlarını müzakirə etdiyini qeyd edən Netanyahu bu barədə: "Lakin oradakı həmin qrupla, bu vəhşilərlə bir razılaşmaya nail olmağın mümkünlüyünə şübhə ilə yanaşıram. Sizə deyirəm, heç bir razılaşma əldə etmək mümkün deyil".-deyə bildirib.