Digər Dövlətlər

Böyük Britaniya İranın İslam İnqilab Keşikçiləri Korpusunu milli təhlükəsizlik üçün təhdid kimi tanımağa hazırlaşır. Yeni qərara əsasən, təşkilatla əlaqəli şəxslər ağır cəzalara məruz qala bilərlər. London İranla əlaqəli daha bir qrupun da siyahıya daxil ediləcəyini açıqlayıb. Hökumət həmin qrupun yəhudi və İsrail icmalarına qarşı hücumlarla əlaqəli olduğunu bildirib. Yeni qanun xarici dövlətlərin dəstəklədiyi təhlükələrə qarşı mübarizəni gücləndirmək məqsədi daşıyır. Siyahıya alınmış təşkilatlara dəstək vermək və onlardan fayda əldə etmək cinayət sayılacaq. Qərar Böyük Britaniyanın milli təhlükəsizlik siyasətində yeni addım kimi qiymətləndirilir.

Avropa İttifaqı Qəzza zolağı üçün 1 milyard dollar həcmində yardım təşəbbüsü başladıb. Proqram müharibədən zərər görmüş bölgədə ilkin bərpa layihələrini və humanitar ehtiyacların qarşılanmasını dəstəkləyəcək. Təşəbbüs Brüsseldə keçirilən Fələstin Donor Qrupunun toplantısında təqdim olunub. Proqrama 12 Avropa ölkəsi, Yaponiya, Dünya Bankı və Avropa İnvestisiya Bankı qoşulub. Avropa İttifaqı Qəzza əhalisinin əsas ehtiyaclarının ödənilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Kaya Kallas beynəlxalq dəstəyin yenidənqurma prosesində mühüm rol oynadığını bildirib. Təşəbbüs bölgədə uzunmüddətli bərpa prosesinə maliyyə dəstəyi verməyi hədəfləyir.

İranın İnqilab Keşikçiləri Korpusunun Hörmüz boğazında iki gəmiyə xəbərdarlıq atəşi açdığı bildirilib. İran dövlət televiziyası gəmilərin keçid qaydalarını pozduğunu iddia edib. Hadisə ABŞ və İran arasında strateji su yoluna nəzarət uğrunda artan gərginlik fonunda baş verib. Hörmüz boğazı dünya enerji daşımaları üçün ən mühüm marşrutlardan biri hesab olunur. Bu ərazidən qlobal enerji ehtiyatlarının təxminən beşdə biri daşınır. Ekspertlər bölgədəki hərbi gərginliyin gəmiçilik və enerji bazarlarına təsir edə biləcəyini bildirirlər. ABŞ-İran qarşıdurmasının davam etməsi təhlükəsizlik narahatlıqlarını artırır.

Yəmənin beynəlxalq səviyyədə tanınan hökuməti İran və husiləri ölkənin hava məkanını pozmaqda ittiham edib. Müdafiə naziri Tahir əl-Aqili belə addımlara cavab veriləcəyini bildirib. Prezident Rəhbərlik Şurası Yəmənin suverenliyinin dəfələrlə pozulduğunu açıqlayıb. Hökumət husilərin İran reysini hüquqi çərçivələrdən kənar qəbul etdiyini iddia edib. Rəsmi Səna bu addımı dövlət institutlarına qarşı hörmətsizlik kimi qiymətləndirib. Şuranın sədri Rəşad Məhəmməd əl-Əlimi husiləri eskalasiyaya görə məsul tutub. Yəməndə husilərlə hökumət qüvvələri arasında qarşıdurma 2015-ci ildən davam edir.

ABŞ ilə İran arasında artan hərbi gərginlik diplomatik danışıqların gələcəyini qeyri-müəyyən edib. Tərəflər arasında imzalanmış anlaşma memorandumunun taleyi sual altındadır. İran daxilində yaranmış narazılıqlar fonunda Prezident Məsud Pezeşkianın məsul göstərildiyi bildirilir. Təhlilçilər hesab edirlər ki, prezidentin günahlandırılması ictimai narazılığı müəyyən istiqamətə yönəltmək cəhdi ola bilər. Eyni zamanda bu yanaşmanın hakim elita daxilindəki fikir ayrılıqlarını gizlətmək məqsədi daşıdığı vurğulanır. İranın xarici siyasətində fərqli mövqelərin olduğu qeyd edilir. Ekspertlər hesab edirlər ki, diplomatik prosesin gələcəyi daha geniş siyasi amillərdən asılıdır.

Bəhreyn ordusu İran tərəfindən həyata keçirildiyi bildirilən raket və pilotsuz uçuş aparatı hücumlarının qarşısının alındığını açıqlayıb. Ölkənin hava hücumundan müdafiə sistemlərinin hücumları dəf etdiyi bildirilib. Bəhreyn hakimiyyəti İranı mülki əhalini və şəxsi obyektləri hədəfə almaqda ittiham edib. Bütün hərbi bölmələr yüksək hazırlıq vəziyyətinə gətirilib. Əhaliyə şübhəli qalıqlara yaxınlaşmamaq barədə xəbərdarlıq edilib. Körfəz bölgəsində artan gərginlik regional təhlükəsizlik narahatlıqlarını gücləndirir. Hadisə ABŞ-İran qarşıdurmasının region ölkələrinə təsirlərini yenidən gündəmə gətirib.

İranın cənubundakı Bəndər Abbas şəhəri və Qeşm adası yaxınlığında partlayış səsləri eşidilib. Mehr xəbər agentliyi hadisə barədə məlumat yayıb. İlkin məlumatlara görə, mülki əhali arasında itki olmayıb və infrastruktura zərər dəyməyib. Hadisə ABŞ ilə İran arasında artan gərginlik fonunda baş verib. İran tərəfi son günlərdə cənub sahillərinə hücumlar edildiyini bildirib. Bəndər Abbas və Qeşm adası Hörmüz boğazına yaxın yerləşdiyi üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Bölgədəki vəziyyət beynəlxalq enerji təhlükəsizliyi baxımından diqqətlə izlənilir.

Qəzzanın Səhiyyə Nazirliyi İsrail hücumları nəticəsində ölən fələstinlilərin sayının 73 min 231 nəfərə çatdığını açıqlayıb. Nazirliyin məlumatına görə, son 24 saat ərzində 8 nəfər ölüb, 32 nəfər yaralanıb. 2025-ci ilin oktyabrında başlayan atəşkəsdən sonra da itkilərin davam etdiyi bildirilib. Bu dövrdə 1 min 108 nəfərin öldüyü, 3 min 578 nəfərin yaralandığı qeyd olunub. 2023-cü il oktyabrın 7-dən bu yana yaralananların sayı 173 min 686 nəfərə çatıb. Qəzzada səhiyyə sistemi artan humanitar böhran fonunda fəaliyyətini davam etdirməyə çalışır. Beynəlxalq qurumlar bölgədə mülki əhalinin qorunmasına çağırırlar.

Çin Hörmüz boğazında sərbəst və təhlükəsiz gəmiçilik rejiminin bərpa edilməsinin vacibliyini bildirib. Pekin bu su yolunun beynəlxalq naviqasiya üçün əhəmiyyətli olduğunu qeyd edib. Çin Xarici İşlər Nazirliyi tərəfləri məsələni düzgün şəkildə həll etməyə çağırıb. Açıqlama ABŞ və İran arasında bölgədə artan gərginlik fonunda verilib. İran daha əvvəl boğazdan keçən gəmilər üçün yeni ödənişlərin tətbiq ediləcəyini açıqlayıb. Pekin və digər dost ölkələr üçün xüsusi yanaşmanın olacağı bildirilib. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımaları üçün mühüm marşrut olduğundan burada baş verən dəyişikliklər dünya bazarlarına təsir göstərə bilər.

İran və ABŞ arasında qarşılıqlı hücumlar davam etsə də, ekspertlər diplomatik əlaqələrin tam dayanmadığını bildirirlər. Qətərdəki Corctaun Universitetinin dosenti Pol Masqreyv tərəflərin müxtəlif vasitələrlə bir-birinə mesaj göndərdiyini qeyd edib. Onun fikrincə, hazırda əsas məsələ qarşı tərəfin “qırmızı xətlərini” anlamaqdır. İran Hörmüz boğazına nəzarət məsələsini mühüm hesab edir. Ekspert bildirir ki, münaqişə müddətində İranın məqsədləri genişlənib, ABŞ-ın hədəfləri isə dəyişib. Vaşinqton artıq hakimiyyət dəyişikliyindən danışmır. Lakin tərəflərin mövqelərinin sərtləşməsi diplomatik həll yoluna qayıdışı çətinləşdirir.

Səudiyyə Ərəbistanına məxsus hərbi təyyarələr Yəmənin paytaxtında yerləşən Səna beynəlxalq hava limanına ard-arda bir neçə dalğadan ibarət hava zərbələri endirib. Hadisə nəticəsində hava limanının infrastrukturuna dəymiş ziyan və ya insan tələfatı barədə hələlik rəsmi hesabat təqdim edilməsə də, hücumun regionda son vaxtlar artan dəniz və hava məkanı gərginliyinin pik nöqtəsi olduğu bildirilir.

Qəribabadi həmçinin əlavə edib ki, İslam İnqilabının Ali Liderinə, hərbi və ya mülki rəsmilərə qarşı hər hansı mümkün sui-qəsd cəhdi baş verəcəyi təqdirdə sistem tərəfindən qətiyyətli və qarşı tərəfdə ciddi peşmançılıq doğuracaq bir cavabın verilməsini təmin edən operativ qətnamə qəbul edilməlidir. O, bu mühüm qətnamənin Ali Milli Təhlükəsizlik Şurası (AMTŞ) və ya ölkə Parlamenti tərəfindən təcili olaraq təsdiqlənməsinin vacibliyini diqqətə çatdırıb.