BAKI, AzerVoice
Trampın enerji zəngini Körfəz ölkələrinə Yaxın Şərq səfəri- Səudiyyə Ərəbistanı, BƏƏ və Qətərdən böyük açıqlamalar gözlənilir.
AzerVoice xəbər verir ki, ABŞ
prezidenti Donald Trampın Yaxın Şərqə planlaşdırılan səfəri
çərçivəsində Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ)
və Qətər kimi enerji ilə zəngin Körfəz ölkələri ilə yüksək
səviyyəli danışıqlar gözlənilir.
CNN International bu səfəri “Trampın ikinci prezidentlik dövründə
diplomatik və iqtisadi kartlarını oynadığı ən əhəmiyyətli tur” kimi
qiymətləndirir.
Səfər mayın 16-dək davam edəcək və üç ölkəni əhatə edəcək. Trampın məqsədi həm iqtisadi, həm də geosiyasi cəhətdən ABŞ maraqlarını yenidən formalaşdırmaq, həmçinin şəxsi və siyasi nüfuzunu gücləndirmək kimi qiymətləndirilir. O, səfərə çərşənbə axşamı Səudiyyə Ərəbistanından başlayacaq, ardınca Qətər və BƏƏ-yə gedəcək.
Səudiyyə Ərəbistanı: Nüvə gündəliyi və 1 trilyon dollarlıq sərmayə
Ər-Riyad Tramp administrasiyası ilə daha yaxın əlaqələr qurmaq niyyətindədir. Krallığın əsas istəyi ABŞ-la əməkdaşlıq çərçivəsində mülki nüvə proqramını inkişaf etdirməkdir. Lakin Səudiyyə Ərəbistanının uranı öz ərazisində zənginləşdirməkdə israr etməsi ABŞ və İsraildə narahatlığa səbəb olub. Bu, nüvə silahının yayılması ilə bağlı suallar doğurur.
Mart ayında Tramp verdiyi açıqlamada, “Əgər Səudiyyə Ərəbistanı ABŞ-a 1 trilyon dollar sərmayə qoysa, mən ora gedəcəyəm. Onlar buna razılıq verdilər”- deyə bildirib. Rəsmi Riyad bu rəqəmi təsdiqləməsə də, gələcəkdə ABŞ ilə ticarət və sərmayə əlaqələrini 600 milyard dollar artırmağı planlaşdırdıqlarını bəyan edib.
BƏƏ: 1,4 trilyon dollarlıq texnoloji dönüş
BƏƏ Tramp səfərindən ən çox texnologiya və strateji sahələrdə güzəştlər gözləyir. Əbu-Dabi 2031-ci ilə qədər qlobal süni intellekt lideri olmağı hədəfləyir və bu istiqamətdə ABŞ-dan yüksək texnologiyalı mikroçiplər və infrastruktur əməkdaşlığına ehtiyac duyur. ABŞ-ın Bayden dövründə tətbiq etdiyi süni intellekt ixracına məhdudiyyətlərin Tramp tərəfindən ləğv ediləcəyi gözlənilir.
BƏƏ həmçinin 10 il ərzində süni intellekt, yarımkeçiricilər, energetika və istehsalat sahələrinə 1,4 trilyon dollarlıq sərmayə planı açıqlayıb. Hazırda ABŞ-da BƏƏ investisiyalarının həcmi 1 trilyon dollara yaxınlaşır.
Qətər: Təhlükəsizlik və vasitəçilik diplomatiyası
Qətər ABŞ-ın bölgədəki ən yaxın hərbi tərəfdaşlarından biridir. Əl-Udeyd bazası ABŞ-ın Yaxın Şərqdəki ən böyük hərbi mövcudluğuna ev sahibliyi edir. 2022-ci ildə Bayden administrasiyası Qətəri NATO-dan kənar əsas müttəfiq kimi tanımışdı.
Qətər Trampın səfəri zamanı iki əsas məsələni önə çəkməyi planlaşdırır: Suriyaya qarşı tətbiq olunan “Sezar Aktı” sanksiyalarının yumşaldılması və ABŞ-ın təhlükəsizlik zəmanətlərinin daha da gücləndirilməsi. Doha yeni Suriya prezidenti Əhməd Şaraa ilə əməkdaşlığı artırmaq, həmçinin regionda vasitəçilik rolunu davam etdirmək niyyətindədir.
Ekspertlər qeyd edir ki, Tramp bu üç ölkə ilə imzalanacaq yeni razılaşmalar vasitəsilə ABŞ iqtisadiyyatına külli miqdarda sərmayə cəlb etməyə çalışır.
Qeyd edək ki, Körfəz ölkələri Trampın “xarici siyasətdə işgüzar yanaşma” prinsipindən faydalanaraq ABŞ ilə həm təhlükəsizlik, həm də iqtisadi baxımdan daha sıx əlaqələr qurmağa çalışır. Səfər zamanı böyük müqavilələrin və siyasi açıqlamaların verilməsi istisna olunmur.