#Qətər

Qətər və Türkiyənin xarici işlər nazirləri arasında telefon danışığı keçirilib. Tərəflər Yaxın Şərqdə gərginliyin azaldılması yollarını müzakirə ediblər. Danışıq zamanı regional təhlükəsizlik və sabitliyin gücləndirilməsi məsələlərinə toxunulub. İki ölkə arasında əməkdaşlığın daha da inkişaf etdirilməsi imkanları nəzərdən keçirilib. Qətər bütün diplomatik səylərə dəstəyini bir daha ifadə edib. Doha dəniz yollarında sərbəst hərəkətin təmin olunmasının vacibliyini vurğulayıb. Qətər bölgədə davamlı sülhə gətirib çıxaracaq razılaşmanın əldə edilməsinin tərəfdarı olduğunu bildirib. Tərəflər regional sabitliyin təmin olunması istiqamətində birgə səylərin əhəmiyyətini qeyd ediblər.

Qətər bu gün Həməd Beynəlxalq Hava Limanında Ermənistanın paytaxtı İrəvandan gələn ilk istirahət-turizm çarter reysini qarşılayıb. Bu uçuş ölkəyə gələn turist axınının davamlı artımını və turizm mənbəyi olan bazarların şaxələndirilməsini dəstəkləmək məqsədi daşıyır.

İran müharibəsi Körfəz ölkələrini yeni təhlükəsizlik modelləri axtarmağa sövq edib. Mühənnəd Səllum ABŞ hərbi bazalarına əsaslanan mövcud təhlükəsizlik sisteminin müharibə şəraitində gözlənilən nəticəni vermədiyini bildirib. Bölgə dövlətləri bunun fonunda ikitərəfli və çoxtərəfli müdafiə əlaqələrini genişləndirməyə başlayıblar. Qətərin NATO və Türkiyə ilə, Küveytin isə Pakistanla əməkdaşlığı buna nümunə göstərilir. Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə və Pakistan arasında üçtərəfli razılaşmanın olduğu da bildirilir. Bununla belə, yeni təhlükəsizlik modellərinin real böhran şəraitində səmərəliliyi hələ sınaqdan keçirilməyib. Müharibənin iqtisadi təsirləri Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Küveyt, Bəhreyn və Qətərdə daha çox hiss olunub. Son hadisələr Körfəz dövlətlərinin təhlükəsizlik və müdafiə siyasətlərini yenidən nəzərdən keçirməsini sürətləndirir.

Qəzza zolağının yenidən qurulması üçün 7 milyard dollar maliyyə vəsaitinin ayrılacağı vəd edilib. Nikolay Mladenov Milli Komitənin yaxın zamanda bölgədə vəzifələrinin icrasına başlayacağına ümid etdiyini bildirib. O, Qətər, Misir və Türkiyənin HƏMAS ilə razılaşmanın irəlilədilməsində mühüm rol oynadığını qeyd edib. Bu ölkələrin diplomatik səylərinin razılaşmanın inkişafına töhfə verdiyi vurğulanıb. Mladenov Qəzzaya daxil olan humanitar yardımın artırılması istiqamətində də danışıqların aparıldığını bildirib. Onun sözlərinə görə, İsrail tərəfi ilə bu məsələ üzrə müzakirələr müsbət istiqamətdə irəliləyir. 7 milyard dolların hansı ölkələr və qurumlar tərəfindən ayrılacağı barədə təfərrüat açıqlanmayıb. Vəsaitin Qəzzanın yenidən qurulmasında hansı sahələrə yönəldiləcəyi də hələlik məlum deyil.

Bölgə dövlətləri İran müharibəsinin dayandırılması üçün əsas çıxış yolunu danışıqlarda görürlər. Rəşid əl-Mühənnədi müharibənin Qətər və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri kimi ölkələrin iqtisadiyyatına təsir etdiyini bildirib. Bununla belə, Körfəz dövlətlərinin böhranlara qarşı əhəmiyyətli maliyyə ehtiyatlarına malik olduğu qeyd olunur. Qətərin Hörmüz boğazının bağlanması və hərbi hücumlar kimi mümkün vəziyyətlərə əvvəlcədən hazırlaşdığı bildirilir. Əl-Mühənnədi bölgə ölkələrinin əsas mövqeyinin tərəfləri danışıqlar masasına qaytarmaq olduğunu vurğulayıb. O, Hörmüz boğazının mümkün qədər tez açılmasının vacibliyini qeyd edib. Körfəzin dünya üzrə gübrə tədarükünün təxminən 20 faizini təmin etməsi müharibənin qlobal təsirlərini artırır. Mütəxəssis hesab edir ki, döyüş meydanı heç bir tərəfə üstünlük qazandırmadığından ən məqbul yol diplomatik danışıqlardır.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Vaşinqtonun hazırda İranla hər hansı danışıqlar aparmadığını və əsas diqqətin Tehrana qarşı iqtisadi təzyiqin artırılmasına yönəldiyini bildirib. Tramp Ağ Evdə jurnalistlərin suallarını cavablandırarkən İranla danışıqların aparılıb-aparılmadığı ilə bağlı suala cavabında deyib ki, ABŞ Tehranla danışmaq istəmir və hazırda hər hansı görüş keçirmək niyyətində deyil. ABŞ prezidenti İranla ticari əlaqələrini davam etdirən ölkələrin də sanksiyalarla üzləşə biləcəyinə işarə edib.

Məhəmməd Baqir Qalibaf Qətərin Baş naziri ilə görüşündə ABŞ-nin İrana qarşı siyasətini tənqid edib. O, Tramp administrasiyasının yanlış məlumatlara əsaslanaraq səhv qərarlar qəbul etdiyini bildirib. Qalibaf bu siyasətin ABŞ-nin imkanlarının səmərəsiz istifadəsinə səbəb olduğunu deyib. Onun fikrincə, Vaşinqtonun addımları bölgədə sabitliyin pozulmasına gətirib çıxarır. İran parlamentinin sədri ABŞ-nin iqtisadi mühasirəsinin uğursuz olacağını vurğulayıb. Qalibaf Vaşinqtonu qarşılıqlı anlaşma sənədi üzrə üzərinə götürdüyü öhdəlikləri yerinə yetirməyə çağırıb. Açıqlamalar Qətərin Baş nazirinin Tehran səfəri çərçivəsində keçirilən görüşdə səsləndirilib. Səfər bölgədə gərginliyin azaldılması üçün diplomatik səylərin davam etdiyi bir dövrə təsadüf edir.

Qətərin Baş naziri Məhəmməd bin Əbdürrəhman bin Casim Al Taninin Tehran səfərində əsas məsələlərdən biri İranın Omanla razılaşmanı həyata keçirməyə nə dərəcədə hazır olduğunu müəyyənləşdirməkdir. Qətərli mütəxəssis Abdullah Bəndər əl-Üteybi səfərin İran tərəfinin mövqeyini qiymətləndirmək üçün mühüm imkan yaratdığını bildirib. Doha İranın Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçiliyin təmin edilməsinə həqiqətən hazır olub-olmadığını öyrənməyə çalışır. Digər mühüm məsələ İran daxilində bu mövzuda vahid mövqenin mövcudluğudur. İran və Oman müvəqqəti gəmiçilik dəhlizinin yaradılması və minaların təmizlənməsi üzərində işləyirlər. Bununla yanaşı, İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu boğaza tam nəzarət etdiyini bildirib. Bu açıqlama İran daxilində razılaşmanın həyata keçirilməsi ilə bağlı mümkün fikir ayrılıqları məsələsini gündəmə gətirib. Qətərin diplomatik səyləri Hörmüz boğazında təhlükəsiz gəmiçiliyin bərpasına və bölgədə gərginliyin azaldılmasına yönəlib.

İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf Qətərin Baş naziri Məhəmməd bin Əbdürrəhman bin Casim Al Tani ilə Tehranda görüşüb. Qalibaf görüşdə bölgədə gərginliyin azaldılmasının vacibliyini vurğulayıb. Tərəflər Yaxın Şərqdəki mövcud vəziyyət barədə fikir mübadiləsi aparıblar. Görüşdə qarşıdurmanın səviyyəsinin aşağı salınması istiqamətində göstərilən səylər müzakirə olunub. Tərəflər dialoqun yenidən başlanması üçün əlverişli şəraitin yaradılması məsələsinə də toxunublar. Diplomatik təmasların davam etdirilməsinin əhəmiyyəti diqqət mərkəzində olub. Görüş Qətərin Baş nazirinin Tehrana səfəri çərçivəsində keçirilib. Doha bölgədə gərginliyin azaldılması istiqamətində diplomatik fəaliyyətini davam etdirir.

İran və Qətər Hörmüz boğazının minalardan təmizlənməsi üzrə birgə layihənin həyata keçirilməsini müzakirə ediblər. Danışıqlar Qətərin Baş naziri və xarici işlər naziri Məhəmməd bin Əbdürrəhman bin Casim Al Taninin Tehrana səfəri zamanı aparılıb. O, İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ilə görüşüb. Tərəflər boğazda müvəqqəti gəmiçilik dəhlizinin yaradılması təklifini də nəzərdən keçiriblər. Təklifin mərhələli şəkildə həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur. Minaların təmizlənməsi üzrə birgə layihə də müzakirə olunan çərçivənin tərkib hissəsidir. Görüşdə bölgədə gərginliyin azaldılması və dialoqun bərpası imkanları da müzakirə edilib. Danışıqlar Hörmüz boğazının təhlükəsizliyi ilə bağlı diplomatik fəallığın artdığı bir vaxta təsadüf edir.

Qətər Dövləti ərzaq təhlükəsizliyinin qorunmasının və ərzaq çatışmazlığına qarşı həssas olan ölkələrin dayanıqlığının gücləndirilməsinin vacibliyini bəyan edib. Bu barədə Qətərin BMT-dəki daimi nümayəndəsi Şeyxa Alya Əhməd bin Seyf əl-Sani BMT-nin Nyu-Yorkdakı mənzil-qərargahında "Beynəlxalq sülh və təhlükəsizliyin qorunması" gündəliyi çərçivəsində keçirilən "Atəş altında ərzaq: Qlobal və yerli ərzaq böhranlarının yumşaldılmasında Təhlükəsizlik Şurasının rolu" adlı açıq debatda çıxışı zamanı bildirib.