#Qətər

İranın xarici işlər naziri Seyid Abbas Əraqçi Qətərin mərhum keçmiş əmiri Şeyx Həməd bin Xəlifə Al Saninin vəfatı ilə əlaqədar başsağlığı vermək və Qətər rəsmiləri ilə yüksək səviyyəli görüşlər keçirmək üçün Dohaya yola düşüb. Səfərdən əvvəl Seyid Abbas Əraqçi Qətər hökumətinə və xalqına ünvanladığı başsağlığı mesajında mərhum Şeyx Həməd bin Xəlifə Al Saninin vəfatından dərin kədər hissi keçirdiyini bildirib.

Qətər Husilər tərəfindən Səudiyyə Ərəbistanının cənubuna edilən hücumu pisləyib. Doha bu addımı Səudiyyə Ərəbistanının suverenliyinin pozulması və beynəlxalq hüquqa zidd hərəkət kimi qiymətləndirib. Qətər hücumun regional təhlükəsizlik və sabitliyə təhdid yaratdığını bildirib. Körfəz ölkələri regionda artan hərbi gərginlik fonunda narahatlıqlarını ifadə edirlər. Qətər bütün tərəfləri təmkinli olmağa çağırıb.

İranın yeni hücumlarından sonra Körfəz ölkələrində hava hücumundan müdafiə sistemləri yenidən aktivləşdirilib. Bəhreyn, Küveyt, Oman, Qətər, BƏƏ və İordaniya mümkün raket və pilotsuz uçuş aparatı təhdidlərinə qarşı hazırlıq vəziyyətinə keçib. Bölgə ölkələri son illərdə qabaqcıl müdafiə sistemlərinə böyük investisiyalar yatırıb. Buna baxmayaraq, çoxsaylı hücumlar bu sistemlərin imkanlarını sınağa çəkir. ABŞ-İran qarşıdurması fonunda Körfəzdə hava təhlükəsizliyi əsas məsələlərdən birinə çevrilib. Mütəxəssislər regional əməkdaşlığın müdafiə qabiliyyətində mühüm rol oynadığını bildirirlər.

Qətər Hörmüz boğazında BƏƏ-yə məxsus iki neft tankerinə edilən hücumu pisləyib. Doha hadisəni beynəlxalq gəmiçilik təhlükəsizliyinə və qlobal enerji təchizatına təhdid kimi qiymətləndirib. Qətər İranı regional təhlükəsizliyi pozan fəaliyyətləri dayandırmağa çağırıb. Nazirlik beynəlxalq hüquqa və BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnaməsinə əməl edilməsinin vacibliyini vurğulayıb. BƏƏ daha əvvəl hücum nəticəsində bir Hindistan vətəndaşının öldüyünü, səkkiz ekipaj üzvünün yaralandığını açıqlayıb. Hörmüz boğazındakı gərginlik enerji daşımaları və beynəlxalq gəmiçilik üçün risk yaradır. Körfəz ölkələri hadisə ilə bağlı narahatlıqlarını bildirirlər.

Oman Hörmüz boğazında gəmiçilik azadlığının bərpası üçün bütün tərəflərlə əməkdaşlığı davam etdirdiyini açıqlayıb. Maskat bütün iştirakçıları beynəlxalq hüquqa əməl etməyə çağırıb. Oman Dəniz Hüququ üzrə BMT Konvensiyasına sadiq olduğunu bildirib. Ölkə həmçinin husilərin Səudiyyə Ərəbistanına qarşı raket təhdidlərini pisləyib. Oman Səudiyyə Ərəbistanının təhlükəsizliyini qorumaq üçün atdığı addımlara dəstək verdiyini qeyd edib. Qətər də daha əvvəl Səudiyyənin cənubuna edilən ballistik raket hücumunu pisləyib. Körfəz regionunda dəniz təhlükəsizliyi əsas müzakirə mövzularından biri olaraq qalır.

Avropa Aviasiya Təhlükəsizliyi Agentliyi aviaşirkətlərə Körfəz regionunda bir sıra hava məkanlarından istifadə etməmək barədə xəbərdarlıq edib. Tövsiyə Bəhreyn, Küveyt, Qətər, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Oman körfəzi yaxınlığındakı ərazilərə aiddir. Agentlik hərbi qarşıdurma riskinin mülki uçuşlar üçün təhlükə yaratdığını bildirib. Raketlər, pilotsuz uçuş aparatları və hava hücumundan müdafiə sistemlərinin istifadəsi əsas risklər arasında göstərilib. Daha əvvəl İran, İraq və Livanın hava məkanları ilə bağlı da oxşar xəbərdarlıqlar verilib. Bölgədəki gərginlik beynəlxalq aviasiya marşrutlarına təsir edir. Aviaşirkətlər təhlükəsizlik səbəbindən uçuş planlarını yenidən nəzərdən keçirirlər.

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Qətərin paytaxtı Dohaya səfər edib. Onu Həməd Beynəlxalq Hava Limanında Qətər rəsmiləri qarşılayıb. Səfərdə Ərdoğanı həyat yoldaşı Əminə Ərdoğan müşayiət edib. Türkiyə Prezidenti Qətər əmiri Şeyx Təmim bin Həməd Al Saniyə atasının vəfatı ilə bağlı başsağlığı verəcək. Keçmiş Qətər əmiri Şeyx Həməd bin Xəlifə Al Saninin vəfatı ilə bağlı görüşün keçirilməsi planlaşdırılır. Türkiyə və Qətər arasında müxtəlif sahələrdə yaxın əməkdaşlıq mövcuddur. Səfər iki ölkə münasibətləri baxımından diqqət çəkir.

Almaniya, Fransa və Böyük Britaniyanın xarici işlər nazirləri İranın Hörmüz boğazında ticarət gəmilərinə və region ölkələrinə qarşı hücumlarını pisləyib. Üç ölkə birgə bəyanat yayaraq Qətər, Küveyt, Oman və İordaniyanın adını çəkib. Avropanın “E-3” qrupu atəşkəsin bərpasına çağırıb. Tərəflər arasında danışıqların yenidən başlamasının vacibliyi vurğulanıb. Hörmüz boğazındakı gərginlik beynəlxalq gəmiçilik və enerji təhlükəsizliyi üçün risk yaradıb. Avropa ölkələri regional sabitliyin diplomatik yollarla təmin edilməsini istəyirlər. Bəyanat İranla Qərb arasında artan gərginlik fonunda verilib.

ABŞ Ədliyyə Nazirliyi "The New York Times" qəzetinin bir neçə jurnalistini ifadə verməyə çağırıb. Məsələ Donald Tramp üçün Qətərin hədiyyə etdiyi yeni prezident təyyarəsi barədə dərc olunan materialla bağlıdır. Çağırış sənədləri federal böyük münsiflər heyəti qarşısında ifadə verməyi nəzərdə tutur. Qəzet bunu müstəqil mediaya təzyiq kimi qiymətləndirib. Ədliyyə Nazirliyi isə məqsədin məxfi məlumatların sızdırılmasını araşdırmaq olduğunu bildirib. Ağ ev məsələ ilə bağlı şərh verməyib. Mətbuat təşkilatları bu addımı söz azadlığına təhlükə adlandırıblar. Hadisə ABŞ-də media azadlığı ilə bağlı yeni müzakirələrə səbəb olub.

Qətər və İordaniyanın xarici işlər nazirləri telefon danışığı aparıblar. Danışıq zamanı ABŞ ilə İran arasında yaranmış gərginlik müzakirə olunub. Tərəflər diplomatiyanın əsas çıxış yolu olduğunu bildiriblər. Qətər ABŞ-İran anlaşma memorandumunun icrasına çağırış edib. Nazirlər Hörmüz boğazında gəmiçiliyin təhlükəsizliyinin vacibliyini vurğulayıblar. Telefon danışığında regional sabitlik məsələləri də müzakirə olunub. Tərəflər gərginliyin azaldılması istiqamətində diplomatik səylərin davam etdirilməsinin əhəmiyyətini qeyd ediblər. Görüşdə siyasi dialoqun dəstəklənməsi vacib hesab olunub.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın “danışıqlar” ifadəsi ilə bağlı açıqlaması ABŞ-İran diplomatik prosesinin detalları barədə suallar yaradıb. Tramp tərəflərin danışıqları davam etdirmək barədə razılaşdığını bildirib, lakin konkret hansı danışıqlardan söhbət getdiyini açıqlamayıb. Məlumata görə, bu proses Qətərin vasitəçiliyi ilə İranda aparılan təmaslarla bağlı ola bilər. Qətər vasitəçilərinin ABŞ rəsmiləri ilə, o cümlədən xüsusi nümayəndələrlə əlaqədə olduğu bildirilir. ABŞ administrasiyasının diplomatik səyləri artırdığı və danışıqlar kanalını qorumağa çalışdığı qeyd olunur. Bununla yanaşı, Tramp atəşkəsin artıq qüvvədə olmadığını açıqlayıb. Mövcud vəziyyət ABŞ və İran arasında həm hərbi gərginliyin, həm də diplomatik cəhdlərin paralel davam etdiyini göstərir.