20 oktyabr 1921-ci ildə Türkiyəhökuməti ilə Fransa hökuməti arasında imzalanan Ankara müqaviləsinin 9-cu maddəsinə uyğun olaraq Caber qalası və şimal-qərb ətəklərində “Türk türbəsi” kimi tanınan türbənin olduğu ərazi (8.797 m2 ), Anadolu türkləri üçün mənəvi əhəmiyyətinə görə Türkiyəyə köçürülmüşdür.

Türk dövlətçilik tarixinin əsas xüsusiyyətlərindən biri güclü təşkilatlanma qabiliyyəti, geniş coğrafiyalarda sürətli siyasi bərpa imkanı və dəyişən şəraitə uyğunlaşma bacarığı olub. Bununla yanaşı, tarix göstərir ki, türk siyasi ənənəsinin qarşısında dayanan ən mürəkkəb problemlərdən biri xarici təhlükələrdən çox, daxili rəqabət, hakimiyyət bölgüsü uğrunda mübarizə və idarəçilikdə tarazlığın pozulması ilə bağlı olub.

Qədim Anadolunun siyasi və mədəni inkişafında mühüm yer tutan Lidya sivilizasiyası təkcə zənginliyi ilə deyil, həm də dünya iqtisadi tarixinə təsir edən yenilikləri ilə seçilib. Bu sivilizasiya inanc, ticarət, hakimiyyət və dövlət quruculuğu arasında əlaqəni aydın göstərən ən mühüm qədim nümunələrdən biri hesab olunur.

1917-ci il martın 8-də Rusiyada başlanan Fevral İnqilabı ölkədə əsrlərlə davam edən çar hakimiyyətinin süqutuna yol açdı. Rusiyada Yulian təqviminə görə Fevral İnqilabı adlandırılan hadisələr Petroqradda (indiki Sankt-Peterburq) ərzaq qıtlığına qarşı başlayan etirazlar və tətil aksiyaları ilə start götürdü. Bir həftə ərzində baş verən hadisələr çar II Nikolayın taxtdan imtinası ilə nəticələndi və Rusiyada çarizm dövrü faktiki olaraq başa çatdı.

Tarix bu gün qadınların bərabərlik uğrunda qanlı mübarizəsinə, Yaxın Şərqdə imperiyaların yaranmasına və bəşəriyyətin ən böyük aviasiya sirlərindən birinə şahidlik edib.

Dəlilər XV əsrin sonlarında Rumelidə meydana çıxmış, düşmənə qarşı göstərdikləri igidlik və ölümə meydan oxuyan davranışları ilə tarixdə xüsusi yer qazanmışdılar. “Yazılan gələr başa” deyərək taleyi qəbul edən bu döyüşçülər heyvan dərilərindən tikilmiş geyimləri, fövqəladə bəzədilmiş atları və kürəklərinə taxdıqları qartal qanadları ilə təkcə gücləri və cəsarətləri ilə deyil, zahiri görkəmləri ilə də savaş ikonuna çevrilmişdilər. Onlar düşməni yalnız qılıncla deyil, görünüşləri və psixoloji təsirləri ilə də sarsıdırdılar.

1936-cı ilin 7 mart tarixində Almaniyanın nasist rəhbəri Adolf Hitler Alman ordusunu Reyn çayı boyunca yerləşən və hərbsiz zona kimi müəyyən edilmiş Reynland bölgəsinə yeritməklə Versal müqaviləsinin şərtlərini açıq şəkildə pozdu. Bu addım Birinci Dünya müharibəsindən sonra Avropada formalaşmış təhlükəsizlik sisteminə ciddi zərbə vurdu və nasist Almaniyasının ekspansionist siyasətinin ilk açıq mərhələlərindən biri kimi tarixə düşdü.

1902-ci il martın 6-da İspaniyanın paytaxtı Madriddə bir qrup futbol həvəskarı tərəfindən Madrid Futbol Klubu yaradılıb. Ronradan “Real Madrid” adını alan klub XX əsrin ən uğurlu Avropa futbol komandalarından birinə çevrilib. Klub yarandığı ilk illərdən İspaniyada böyük populyarlıq qazanmağa başlayıb. İngilis komandasının formasından ilhamlanan mavi-ağ rəngli forma ilə çıxış edən Madrid komandası qısa müddətdə uğurlar əldə edib. 1905–1908-ci illər arasında komandada çıxış edən və sonradan məşqçi olan Artur Consonun da yer aldığı heyətlə Madrid klubu ardıcıl dörd kubok qazanıb.

Tarix bu gün qlobal müharibələrin yeni mərhələyə keçdiyi, müstəqillik bəyannamələrinin verildiyi və böyük siyasi istefaların yaşandığı gündür. 6 mart – Xocalı soyqırımının ağır fəsadları və xalqın kütləvi etirazları fonunda Azərbaycan Respublikasının ilk Prezidenti Ayaz Mütəllibovun rəsmən istefa verdiyi (1992) tarixi gündür.

1770-ci il martın 5-də ABŞ tarixində mühüm hadisələrdən biri hesab olunan Boston qırğını baş verdi. Hadisə Böyük Britaniya ilə Amerika koloniyaları arasında gərginliyin kəskinləşdiyi dövrdə baş verərək sonradan Amerika İnqilabının ideoloji başlanğıclarından biri sayıldı.

İttifaqına qanla rəhbərlik etmiş diktator İosif Stalinin vəfat etdiyi (1953) və milyonlarla insanın repressiya qorxusundan qurtulduğu tarixi gündür. Qlobal siyasət səhnəsində isə bu gün Böyük Britaniyanın sabiq baş naziri Uinston Çörçillin Amerika Birləşmiş Ştatlarında məşhur "Dəmir pərdə" çıxışını edərək (1946) Soyuq müharibənin başladığını dünyaya elan etdiyi təqvimdir.

Bu gün biz Osmanlı İmperiyasının Avropanın qəlbinə, Vyana qapılarına qədər uzanan, lakin sonda 326.000 kvadrat kilometr torpaq itkisi ilə nəticələnən tarixi dönüş nöqtəsindən — İkinci Vyana Mühasirəsindən danışacağıq. Bu itki müasir Türkiyə ərazisinin təxminən yarısı qədərdir.