BAKI,VOA

İraq hökuməti silahların yalnız dövlətin əlində cəmləşdirilməsini nəzərdə tutan öz xüsusi proqramının icrasını qətiyyətlə davam etdirəcəyini yenidən bəyan edib. Bu ərəfədə bəzi silahlı qruplaşmalar rəsmi orqanlarla əməkdaşlıq etməyə hazır olduqlarını nümayiş etdirsələr də, digər qruplaşmalar bu addımları rədd edərək, prosesi "müqavimət silahı"na qarşı yönəlmiş bir hədəf kimi qiymətləndiriblər.

Hökumətin rəsmi sözçüsü Heydər əl-Abudi televiziya çıxışında bildirib ki, İraqın suverenliyi, təhlükəsizliyi və silahların yalnız dövlətin nəzarətində saxlanılması Əli əl-Zeydi hökumətinin fəaliyyət proqramının əsas prioritetləridir. O, bu prosesin mühüm əhəmiyyətini vurğulayaraq qeyd edib ki, silahların idarəçiliyi hər hansı bir siyasi göstərişdən və diktədən tamamilə uzaq olmalıdır.

Əl-Abudinin bu bəyanatları hökumətin qeyri-qanuni silahlı birləşmələrə qarşı mövqeyinin daha kəskin və aydın formasını əks etdirir. Sözçü xüsusi olaraq vurğulayıb ki, İraq tam suveren bir ölkədir, onun ali hakimiyyəti xarici iradələrə və daxili diktələrə əsla baş əymir. Bu bəyanat bəzi silahlı qruplaşmalar ilə Haşdi-Şabi (Xalq Səfərbərlik Qüvvələri) Heyəti arasındakı münasibətlər, həmçinin hökumətin rəsmi struktur saydığı təşkilatlarla "müqavimət" adı altında fəaliyyət göstərən qeyri-qanuni birləşmələr arasında gedən daxili mübahisələrə birbaşa işarədir.

Bu müstəvidə, Silahların Dövlətin Nəzarətinə Verilməsi və Əlaqələrin Kəsilməsi Komitəsinin sədri general-polkovnik Qeys əl-Məhəmmədavi şənbə günü verdiyi bəyanatda bildirib ki, bu layihə yalnız Haşdi-Şabi daxilində yer alan rəsmi qruplaşmaları əhatə edir. General, strukturdan kənarda olan qüvvələrin orduya daxil ediləcəyi barədə gəzən iddiaları rəsmən təkzib edib.

Əl-Məhəmmədavi mətbuata açıqlamasında qeyd edib ki, İraq silahların hər hansı bir siyasi və ya dini adla bağlanması prosesinə tamamilə son qoymaq niyyətindədir. O, Haşdi-Şabi daxilindəki bütün hərbi birləşmələrin birbaşa və yalnız onun ali komandanlığına tabe olacağını, silahların dövlətə təhvil verilməsi prosesinin isə müəyyən zaman tələb etdiyini və bir gün daxilində həll olunmayacağını vurğulayıb.

Digər bir mühüm mövzuya toxunan əl-Məhəmmədavi, İraqın qonşu dövlətləri hədəf alan bəzi gizli hərbi əməliyyatların qarşısını aldığını bəyan edib. O, əlavə detalları açıqlamadan qətiyyətlə bildirib ki, İraq öz torpaqlarından hər hansı bir qonşu ölkəyə qarşı təcavüz məqsədilə istifadə olunmasına əsla icazə verməyəcəkdir.

Bununla yanaşı, Haşdi-Şabi Heyətinin rəhbəri Falih əl-Fəyyad da bəyan edib ki, mövcud qanunvericilik rəsmi dövlət qurumu olan heyət ilə digər müstəqil silahlı qruplaşmaları bir-birindən tamamilə ayırır. Bu mövqe, rəsmi hərbi təsisatlarla dövlət aparatına daxil olmayan qüvvələr arasında qanuni sərhədlərin çəkilməsinin növbəti təsdiqi kimi qiymətləndirilir.

Bu diplomatik gəlişmələr, Təhlükəsizlik Media Şəbəkəsinin rəhbəri general Səd Maanın keçən cümə axşamı verdiyi rəsmi bəyanatla eyni vaxta təsadüf edir. General qeyd edib ki, "Sairun" (Sədr) cərəyanının lideri Müqtəda əs-Sədrin irəli sürdüyü sülh təşəbbüsünə cavab olaraq, Samarra şəhərində fəaliyyət göstərən "Saraya əs-Salam" (Sülh bölükləri) öz rəsmi qərargahlarını və silah arsenalını dövlət orqanlarına təhvil verməyə başlayıb. Bu addım, silahlı birləşmələrin rəsmi təhlükəsizlik sisteminə inteqrasiya edilməsinin ilk praktiki mərhələsidir.

Qruplaşmaların addımına yüksək qiymət

Hökumətin bu səylərinə dəstək verən İraq Prezidenti Nizar Amidi, şənbə günü bəzi yerli silahlı qruplaşmaların öz silahlarını dövlətə təhvil vermək və bu məsələnin rəsmi təsisatların əlində cəmləşdirilməsi üçün aidiyyəti orqanlarla əməkdaşlıq etmək təşəbbüsünü yüksək qiymətləndirib.

Kürdüstan regionunun Süleymaniyyə şəhərində keçirilən "Delfi" İqtisadi Forumundakı çıxışı zamanı Amidi bildirib ki, ölkədə təhlükəsizlik və sabitliyin möhkəmləndirilməsi, həmçinin yenidənqurma və tikinti proseslərinə təkan verilməsi üçün silahsızlaşdırma mövzusunda daxili razılıqların əldə olunması istiqamətində danışıqlar davam edir. O vurğulayıb ki, sabitlik artıq sadəcə daxili bir hədəf deyil, yerli, regional və qlobal inkişafın ən mühüm ilkin şərtidir.

İraq prezidenti əlavə edib ki, mövcud çətinliklərin aradan qaldırılması və getdikcə artan risklərin azaldılması üçün praktiki və səmərəli daxili dialoqların aparılması mütləq zərurətdir. O qeyd edib ki, İraq indiki problemlərin vətəndaşların rifahının yüksəldilməsi və ümumi tərəqqi ambisiyalarını əngəlləməsinə əsla icazə verməməlidir.

Dövlət başçısı ölkənin qarşısında duran ən mühüm çətinliklərdən birinin daxili gəlir mənbələrinin şaxələndirilməsi (diversifikasiya edilməsi), asılı iqtisadiyyat sisteminə son qoyulması, investisiya qoyuluşunun stimullaşdırılması və xarici investorlar üçün təhlükəsiz, cəlbedici mühitin yaradılması olduğunu bildirib. Amidi həmçinin vurğulayıb ki, korrupsiyaya qarşı qətiyyətlə, heç bir tərəddüd etmədən, cəsarətlə mübarizə aparılması dövlətin islahat və inkişaf xəttinin ən fundamental əsasıdır.

"Müqavimətin ləğvi" iddiaları

Lakin hökumətin bu qərarları bəzi radikal silahlı qruplaşmaların sərt müqaviməti və etirazı ilə qarşılaşır. Silahların dövlətə təhvil verilməsi prinsipinə qəti şəkildə qarşı çıxan "Ən-Nücəba" hərəkatı hesab edir ki, atılan bu addımlar birbaşa "müqavimət silahını" və rəsmi statusu olan "Haşdi-Şabi"ni tamamilə sıradan çıxarmağa (ləğv etməyə) yönəlib.

Hərəkatın İcraiyyə Şurasının sədri Nazim əs-Səidi Nəcəf şəhərində keçirilən rəsmi tədbirdəki çıxışında bəyan edib ki, "silahların dövlətin əlində cəmləşdirilməsi" ifadəsinin arxasında praktiki olaraq müqavimət qüvvələrinin və Haşdi-Şabinin hərbi gücünü hədəf almaq planı dayanır. O əlavə edib ki, İraqda silahların taleyi ilə bağlı aparılacaq hər hansı ciddi müzakirə mütləq ümumi xarakter daşımalı və heç bir qrup istisna edilmədən bütün tərəflərə eyni vahid meyarla tətbiq olunmalıdır.

Əs-Səidi xəbərdarlıq edib ki, indiki tələblər gələcəkdə İraqın rəsmi hərbi və təhlükəsizlik təsisatlarının daxili imkanlarının məhdudlaşdırılmasına qədər uzana bilər. O, Haşdi-Şabi strukturunun siyasiləşdirilməsi və ya onun daxili siyasi kvota (bölüşdürmə) sisteminə daxil edilməsi planlarından ciddi narahatlıq keçirdiklərini, bunun təşkilatın regional roluna və statusuna ağır zərbə vuracağını bildirib.

"Ən-Nücəba" hərəkatının ali lideri Əkrəm əl-Kəbi isə keçən cümə axşamı "X" (keçmiş Twitter) sosial şəbəkəsindəki rəsmi hesabında paylaşım edərək iddia edib ki, silahların yığılması barədə müzakirələr birbaşa İsrailin təhriki və təzyiqi ilə ABŞ-ın Bağdaddakı səfirliyinin müvəqqəti işlər vəkili tərəfindən idarə olunur. O, bəzi İraq rəsmilərinin bu planın daxili carçısına (müdafiəçisinə) çevrilməsindən böyük təəssüf hissi keçirdiyini bəyan edib.

Digər tərəfdən, "Kətayib Hizbullah" (Hizbullah taborları) qruplaşması da rəsmi bəyanat yayaraq bildirib ki, mütəşəkkil beş müqavimət qrupu hazırkı şəraitdə öz silah arsenalını dövlətə təhvil vermək niyyətində deyildir. Qruplaşma vurğulayıb ki, silahların tənzimlənməsi prosesi yalnız onların qarşıya qoyduqları strateji hədəflər tam reallaşdıqdan sonra müzakirə mövzusu ola bilər.

"Kətayib Hizbullah" təşkilatının təhlükəsizlik məsələləri üzrə məsul şəxsi Əbu Mücahid əl-Əsaf bildirib ki, silahların təhvil verilməsi və ya bəzi hərbi birləşmələrin yenidən strukturlaşdırılması qərarları tamamilə həmin qrupların daxili işidir. O, dövləti ölkə daxilində "fitnə yaratmaq" cəhdlərindən çəkinməyə çağırıb. Əl-Əsaf əlavə edib ki, bu mövzuda atılacaq hər bir addım tam aydın və yekun olmalıdır, çünki hazırda icra olunan proseslərin arxasında fərqli gizli şərhlər və motivlər dayanır.

Sünni icmasında böyük məmnunluq

Hökumətin qeyri-qanuni silahları yığmaq qərarları, ölkənin digər siyasi qüvvələri və sosial təbəqələri, xüsusilə İraqın qərb (sünni) bölgələrində böyük sevinclə və rəğbətlə qarşılanıb.

Ölkənin ən nüfuzlu sünni din xadimləri, o cümlədən Bağdaddakı məşhur "İmam Əbu Hənifə ən-Numan" (Əzəmiyyə) və "Əbdülqadir əl-Geylani" məscidlərinin baş xətibləri hökumətin silahları müsadirə etmək addımlarını tam dəstəklədiklərini bəyan ediblər.

Əbu Hənifə məscidinin imam-xətibi Əbdülvəhab əs-Samirrai cümə xütbəsi zamanı bildirib ki, İraq hökuməti ölkədə real sabitliyin, daxili təhlükəsizliyin, sülhün və birgəyaşayış mühitinin qurulması üçün bu mühüm addımı ataraq təşəkkürəlayiq bir iş görüb. Xətib vurğulayıb ki, bir tərəfdə fərqli qrupların əlində silah olduğu, digər tərəfdə isə dinc əhalinin silahsız və müdafiəsiz qaldığı bir cəmiyyətdə əsla daxili təhlükəsizlikdən bəhs etmək olmaz.

Əs-Samirrai xüsusi olaraq bəyan edib ki, silah məsələsi birbaşa ölkənin milli suverenlik statusuna daxildir və o, mütləq şəkildə yalnız və yalnız dövlətin rəsmi hərbi qurumlarının əlində saxlanılmalıdır. Bu mühüm dini bəyanat, İraq hökumətinin daxili təhlükəsizlik sistemini yenidən qurmaq və hərbi güc tətbiq etmək hüququnu yalnız rəsmi dövlət təsisatlarına vermək səylərinə cəmiyyət və siyasət müstəvisində gələn kütləvi dəstəyin getdikcə artdığını nümayiş etdirir.