BAKI,AzerVoice
Cənubi Qəzzədə, Xan Yunis bölgəsinin Mavasi məntəqəsində yerləşən cəmi dörd kvadratmetrlik balaca çadırda, hələ iki yaşı tamam olmayan Şam Qədih ağır şəraitdə yaşayır. Bu, onun həyatını təhlükə altına alan, getdikcə daha da pisləşən fəlakətli vəziyyətin nəticəsidir. Qəzzənin minlərlə uşağı kimi o da qida və tibbi ləvazimatların çatışmazlığı, eləcə də ətraf mühitin ağır şərtləri səbəbilə yayılan xəstəliklər üzündən kəskin qidalanma çatışmazlığından əziyyət çəkir.
Şamın anası, gündəlik çətinliklə tapdığı su ilə qızının bədənindəki istini azaltmağa çalışır. Qızı bəzən "çox kəskin" kateqoriyasında qiymətləndirilən qidalanma çatışmazlığından əziyyət çəkdiyindən, vaxtaşırı xəstəxanaya aparılır. Amma xəstəxanalarda da onu xilas edəcək dərman və ya dəstək yoxdur. Nəticədə, Şamın anası onu yenidən qaynar çadıra geri gətirir. Bu, minlərlə aclıq içində yaşayan ailənin təkrar olunan hekayəsidir.
İslam Qədih, "Aş-Şərq əl-Əvsat" qəzetinə bildirib ki, qızını süni mayalanma yolu ilə, 9 illik sonsuzluqdan sonra dünyaya gətirib. Uşaq doğulduğu gündən qaraciyər böyüməsi və ağır qidalanma pozuntusu ilə mübarizə aparır. "Onu bir neçə xəstəxanaya apardıq, amma müalicənin olmaması səbəbilə vəziyyəti heç yaxşılaşmadı", – deyə ana bildirir.
İslam Qədih lazımi qidalanmanı təmin edə bilmədiyindən uşağının sağlamlığı pisləşir. Artıq 1 il 10 aylıq olan Şamın çəkisi cəmi 4.5 kiloqramdır.
İslam, süd, uşaq bezi və sağlam qida almaq imkanına malik deyil, çünki onların qiymətləri olduqca yüksəkdir. Şamın dişlərinin rəngi də dəyişib – bu, onun bədənində kalsium və vitaminlərin ciddi çatışmazlığının nəticəsidir.
Qızının xaricdə müalicə alması üçün heç bir qurumla əlaqə qura bilməyən ana, beynəlxalq və BMT qurumlarına təcili yardım çağırışı edib ki, qızı, aclıqdan həyatını itirən uşaqların sırasına qoşulmasın.
Qəzzada Səssiz Ölüm – İsrailin ən kəskin silahı
Qəzzə Səhiyyə Nazirliyinin məlumatına görə, müharibənin başladığı gündən bu yana aclıq səbəbilə 154 ölüm hadisəsi qeydə alınıb, bunlardan 89-u uşaqdır.
2024-cü ilin əvvəlindən bu günə qədər 100 uşaq ölümü baş verib: hər biri fevral, mart və apreldə 1 ölüm, mayda 2 ölüm və iyunda 5 ölüm, lakin iyul ayında 90 ölüm qeydə alınıb – bu, müharibə başlayandan bəri ən yüksək göstəricidir. 2024-cü ildə ümumilikdə 50, 2023-cü ildə isə 4 ölüm hadisəsi baş verib.
Aclıqdan əziyyət çəkənlərin ümumi sayı 28,677 nəfər olaraq qeyd olunur. 5 yaşdan aşağı 260 min uşaq, 100 min hamilə qadın, 1556 erkən doğuş, 3120 döl itkisi, 159,409 yaşlı insan və 18 min yaralı – hamısı qida çatışmazlığı səbəbilə təhlükə altındadır.
Bu hallardan biri də 6 yaşlı Vəla Cudədir. O, aclıq səbəbilə dişlərini töküb, saçlarını itirib, kəskin vitamin və kalsium çatışmazlığından əziyyət çəkir, sümükləri kövrəkdir, yeriyə bilmir.
Anası bildirir ki, qızının çörəyi belə çeynəyə bilmədiyindən onu ovub isladaraq yeməyə çalışırlar. Un və çörək tapılmadığı üçün qonşulardan və qohumlardan istəmək məcburiyyətində qalırlar.
Vəlanın vəziyyətini yaxşılaşdırmaq üçün lazımi süd, yumurta və digər qidaları təmin edə bilmədiyini deyən ana, belə ifadə edir:
"Qızıma verəcək bir şeyim yoxdur, sadəcə bir az ədviyyat və o da çörəklə. Çörəyi də insanlardan dilənirəm. Qızımın ayağa qalxıb oynamağını, digər uşaqlar kimi yaşamasını istəyirəm."
O, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı və digər qurumlara səslənərək, qızının xaricə müalicəyə göndərilməsi üçün kömək istəyib. Bildirib ki, bir Avropa ölkəsinə müalicə üçün rəsmi icazə alıb, amma sərhədlərin bağlı olması səbəbilə səyahət edə bilməyib.
Qida Böhranı və Faciəvi Ssenari
Ümumdünya Ərzaq Proqramının hesabatına görə, Qəzzədə 5 yaşdan aşağı uşaqlarda qidalanma pozuntusu göstəriciləri son dövrdə 4 dəfə artıb. Qida təhlükəsizliyi üzrə beynəlxalq təsnifata görə, bölgənin bəzi hissələri aclıq səviyyəsinin 3 mərhələsindən 2-sini keçib. Proqram xəbərdarlıq edir ki, bölgədə tammiqyaslı humanitar yardım kampaniyasının başlaması üçün vaxt tükənməkdədir.
BMT-nin UNRWA agentliyi martdan iyuna qədər 5 yaşdan aşağı uşaqlar arasında qidalanma pozuntusunun iki dəfə artdığını açıqlayıb. Onların səhiyyə mərkəzlərində 74 min uşağa baxış keçirilib, 5500 uşaqda kəskin qidalanma pozuntusu, 800-dən çox uşaqda isə ağır formada bu hal aşkarlanıb.
Qəzzə Səhiyyə Nazirliyi bildirir ki, hazırda 40 min uşaq süd çatışmazlığı və ümumi aclıq səbəbilə ölüm təhlükəsi ilə üz-üzədir.
Həkimlərin Həyəcan Siqnalı
Doktor Əhməd əl-Fərrə, Nasser Tibb Kompleksində uşaq şöbəsinin mütəxəssisi olaraq, vəziyyətin həm xəstəxanalarda, həm də ümumilikdə Qəzzədə faciəvi olduğunu deyir. Onun sözlərinə görə, qida əlavələri, vitaminlər və dərmanların daxil olmasına qoyulan qadağalar nəticəsində aclıq və ölüm halları sürətlə artır. Xəstəxanalar bu xəstələri xilas etmək üçün lazımi resurslara sahib deyil.
"Aş-Şərq əl-Əvsat" qəzetinin əldə etdiyi tibbi məlumatlara əsasən, aclıqdan ölən bir çox uşaq vaxtında sağlam qida qəbul etsəydi, həyatını itirməzdi. Lakin İsrailin sərhədləri bağlaması səbəbilə ərzaq çatdırıla bilmir.
BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı (FAO), Ümumdünya Ərzaq Proqramı, Beynəlxalq Kənd İnkişafı Fondu, UNICEF və Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı tərəfindən hazırlanmış "2025-ci il üzrə Qlobal Qida Təhlükəsizliyi və Qidalanma Hesabatı"na əsasən, Qəzzə əhalisi ən yüksək səviyyədə qida böhranı ilə üz-üzədir.
Beynəlxalq Ərzaq Təhlükəsizliyi Monitorinq Mərkəzi xəbərdarlıq edib:"Dünyada ən pis aclıq ssenarisi bu gün Qəzzədə baş verir."
Qeyd olunur ki, havadan atılan yardımlar yetərli deyil. Qurudan yardımın daxil olması daha effektiv, təhlükəsiz və sürətlidir.
