ABŞ və İran arasında davam edən danışıqlar fonunda tərəflər arasında imzalanması gözlənilən mümkün anlaşma sənədi İranda ciddi siyasi müzakirələrə səbəb olub. Parlamentdəki mühafizəkar dairələr sənədin bəzi müddəalarına etiraz edərək hökumətin danışıqlar prosesində həddindən artıq güzəştə getdiyini iddia ediblər.
İran
Tehranın ABŞ Prezidenti Donald Trampın ABŞ–İran anlaşması ilə bağlı açıqlamalarına hələ rəsmi cavab vermədiyi bildirilir. Məlumata görə, Trampın bəyanatları İran rəsmilərinin əvvəlki mövqeləri ilə bəzi məqamlarda ziddiyyət təşkil edir. Xüsusilə imzalanma vaxtı ilə bağlı fərqlər diqqət çəkir. Tehran tərəfi danışıqlarda irəliləyiş olduğunu qəbul edir. Layihənin ali təhlükəsizlik və rəhbərlik səviyyəsində dəyərləndirildiyi qeyd olunur. Rəsmi açıqlamada imzalanmanın bazar günü olmayacağı bildirilib. Lakin yaxın günlərdə ehtimalın yüksək olduğu vurğulanır. Prosesin davam etdiyi qeyd edilir.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp ABŞ–İran razılaşmasının sabah imzalanacağını bildirib. O, imzalanmadan sonra Hörmüz boğazının “hamı üçün açıq” olacağını qeyd edib. Tramp prosesin sürətli və problemsiz başa çatacağına ümid etdiyini deyib. Eyni zamanda alternativ variantların da mövcud olduğu vurğulanıb. Açıqlama bölgədə dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı müzakirələr fonunda verilib. Beynəlxalq diqqətin artdığı bildirilir. Diplomatik prosesin kritik mərhələdə olduğu qeyd olunur. Vəziyyət diqqətlə izlənilir.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın nüvə proqramı ilə bağlı açıqlama verərək gələcəkdə “nüvə qalıqlarının” ABŞ tərəfindən götürülərək məhv ediləcəyini bildirib. O, bu prosesin həm İran daxilində, həm də ABŞ ərazisində həyata keçirilə biləcəyini deyib. Tramp prosesin sürətli və problemsiz olacağına ümid etdiyini qeyd edib. Eyni zamanda alternativ variantın mövcud olduğunu vurğulayıb. ABŞ-ın İran və Yaxın Şərqlə uzunmüddətli əməkdaşlığa hazır olduğu bildirilib. Prosesin nəticəsinin qeyri-müəyyən olduğu qeyd olunur. Siyasi gərginliyin davam etdiyi vurğulanır. Vəziyyət diqqətlə izlənilir.
İran Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ–İran anlaşma memorandumu ilə bağlı danışıqlar aparan nümayəndə heyətinin yaxın günlərdə Cenevrə və ya İslamabada səfərinin planlaşdırılmadığını açıqlayıb. Sənədin imzalanmasının yaxın günlərdə mümkün olduğu bildirilir. Lakin dəqiq tarix hələ müəyyən edilməyib. Prosesin gedişinin dəyişkən olduğu qeyd olunur. Tərəflərin yekun qərarı gözlədiyi vurğulanır. Rəsmi açıqlamalarda tələskənlikdən çəkinmək çağırışı edilib. Diplomatik prosesin davam etdiyi bildirilir. Vəziyyətin hələ tam aydın olmadığı qeyd olunur.
ABŞ–İran razılaşması ətrafında qeyri-müəyyənlik davam edir və Ağ Evdən hələlik rəsmi açıqlama verilməyib. Razılaşmanın şərtləri tam aydın deyil və ilkin mərhələdə 60 günlük atəşkəsin uzadılması, Hörmüz boğazının açılması və bəzi iqtisadi məhdudiyyətlərin yumşaldılması nəzərdə tutulur. ABŞ daxilində prosesə skeptik yanaşmalar mövcuddur. Razılaşmanın ikinci mərhələsində nüvə proqramı, sanksiyalar və dondurulmuş aktivlər kimi daha çətin məsələlərin müzakirə olunacağı bildirilir. Tərəflər arasında fikir ayrılıqlarının davam etdiyi qeyd olunur. Yekun nəticə hələlik müəyyən deyil. Prosesin gələcəyi qeyri-müəyyən olaraq qalır. Vəziyyət diqqətlə izlənilir.
İran Xarici İşlər Nazirliyinin müavini Çin və Rusiya səfirləri ilə birgə görüş keçirib. Görüşdə ABŞ–İran anlaşma memorandumu ilə bağlı son vəziyyət müzakirə olunub. Tərəflər regional inkişaflar barədə fikir mübadiləsi aparıblar. İran rəsmisi üç ölkə arasında strateji tərəfdaşlığın davam edəcəyini bildirib. Əməkdaşlığın daha da gücləndiriləcəyi qeyd olunub. Koordinasiyanın artırılması planlaşdırılır. Beynəlxalq proseslərin diqqətlə izlənildiyi vurğulanır. Diplomatik əlaqələrin davam etdiyi bildirilir.
İranlı yüksək rütbəli din xadimi ABŞ ilə aparılan danışıqlarla bağlı xəbərdarlıq edərək prosesin ali dini rəhbərin müəyyən etdiyi çərçivə daxilində aparılmasının vacibliyini bildirib. O, İranın gücünün nümayiş etdirilməsinin zəruri olduğunu qeyd edib. Danışıqların yalnız “qırmızı xətlər” çərçivəsində nəticə verə biləcəyi vurğulanıb. Pakistanın baş naziri isə yaxın 24 saat ərzində razılaşma memorandumunun imzalana biləcəyini bildirib. Regionda diplomatik aktivliyin artdığı qeyd olunur. Prosesin nəticələri diqqətlə izlənilir. Tərəflər arasında danışıqların davam etdiyi bildirilir. Vəziyyət həssas olaraq qalır.
İranın “Diplo Ev” beyin mərkəzinin direktoru bildirib ki, müharibə şəraitində Tehran daxilində təhlükəsizlik vəziyyəti danışıqlar prosesinə təsir edir. Onun sözlərinə görə, danışıqlar aparan tərəflərlə ali rəhbərlik arasında əlaqə gecikə bilər. Hazırda yekun sənədin təsdiqi ilə bağlı dəqiq məlumat yoxdur. Ekspert İsrailin Livanın cənubundakı hərəkətlərinin sülh prosesinə risk yaratdığını bildirib. Bölgədə gərginliyin davam etdiyi qeyd olunur. İsrailin yenidən hücum ehtimalı istisna edilmir. Sülh prosesinin nəticələrinin qeyri-müəyyən olduğu vurğulanır. Vəziyyətin diqqətlə izlənildiyi bildirilir.
İranın dövlət mediası ölkənin mərhum ali dini rəhbəri Əli Xamenei üçün dəfn mərasimlərinin iyulun 4-dən 9-dək bir neçə şəhərdə keçiriləcəyini açıqlayıb. İlk mərhələ 4–5 iyul tarixlərində Tehranda vida tədbirləri ilə başlayır. Ardınca 6 iyulda rəsmi dövlət mərasimi keçiriləcək. 7 iyulda Qum şəhərində dini anım mərasimi təşkil olunacaq. Son mərhələ 9 iyulda Məşhəd şəhərində baş tutacaq. Mərhumun İmam Rza ziyarətgahında dəfn ediləcəyi bildirilir. Mərasimlərin yüksək səviyyədə təşkil olunacağı qeyd olunur.
İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai ABŞ ilə imzalanması gözlənilən memorandumun yaxın günlərdə reallaşa biləcəyini bildirib. Bəqai qeyd edib ki, Pakistanın vasitəçiliyi ilə aparılan danışıqlar hazırda münaqişənin dayandırılmasına yönəlib və bu mərhələdə nüvə məsələsinin müzakirə olunmaması barədə qərar qəbul edilib.
İran parlamentinin sədri və ölkənin aparıcı danışıqçılarından biri olan Məhəmməd Baqir Qalibaf 12 günlük müharibənin ildönümü münasibətilə bəyanat yayıb. Onun sözlərinə görə, qarşı tərəf münaqişə zamanı günahsız uşaqların ölümünə səbəb olub və müxtəlif cinayətlər törədib.