İranın baş hakimi Qulam-Hüseyn Mohseni-Ejei ABŞ-yə etibar etmədiklərini bəyan edib.Mohseni-Ejei qeyd edib ki, İran xalqı amerikalılara qətiyyən etibar etmir və bu etimadsızlıq tarixi faktlar və keçmiş hadisələrə əsaslanır.

ABŞ-ın yüksək səviyyəli rəsmisi İranla razılaşmaya çox yaxın olduqlarını bildirib. Danışıqlar qrupu tərəfləri yaxşı vəziyyətə gətirib. Hələ yekun xəttə çatılmayıb, lakin proses sürətlə gedir. İran tərəfi sadəcə imza və ya danışıqlar üçün vəsait almayacaq. Razılaşmadakı öhdəlikləri yerinə yetirdikcə iqtisadi faydalar əldə edəcək. Nüvə materialının təhvil verilməsi və proqramın dağıdılması əlavə fayda təmin edəcək. ABŞ rəsmisi İran Ali Rəhbəri Müctəba Xameneinin danışıqlardan razı olduğunu qeyd edib. Razılaşma region üçün mühüm nəticələr doğura bilər.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai Memorandum üzrə son qərarın daxildə veriləcəyini açıqlayıb. Əlaqədar qurumlar razılaşmanın mətnini yekunlaşdırmaq üçün görüşlər aparırlar. Bəqai mümkün imzalanma vaxtı və yer haqqında şərh verə bilməyib. Son qərar hələ verilmir və daxildə gözlənilir. Memorandumun mətninə dair yayılan spekulyasiyalar təsdiqlənməyib. Diplomatik prosesin detalları ictimaiyyətlə müzakirə edilmir. Lakin xalq bu prosesdən xəbərsiz deyil. Proses region üçün mühüm diplomatik əhəmiyyət daşıyır.

ABŞ-ın yüksək səviyyəli rəsmi İranın “performansa əsaslanan razılaşma”ya razılıq verdiyini açıqlayıb. Razılaşmaya əsasən İranın nüvə proqramı dağıdılacaq və zənginləşdirilmiş materiallar məhv ediləcək. Hörmüz boğazı yenidən açılacaq. İran silahlı qruplara maliyyə dəstəyini dayandıracaq. Tehran öhdəliklərini yerinə yetirməyənədək heç bir dondurulmuş vəsait buraxılmayacaq. Bu addımlar regionda sülhün təmin olunmasına xidmət edir. Razılaşma həm də nüvə təhlükəsizliyini gücləndirir. ABŞ və beynəlxalq tərəfdaşlar bu prosesi izləyir.

İran ordusunun baş qərargah rəisi Habibullah Sayyari bildirib ki, İran heç vaxt nüvə silahı əldə etməyə çalışmayacaq. İran ordusu Hörmüz boğazı üzərində tam üstünlüyə malikdir. Heç bir gəmi İranın icazəsi olmadan keçə bilməz. Habibollah Sayyari IRNA agentliyinə açıqlama verib. Qüvvələr yüksək hazırlıq vəziyyətindədir. Əlləri tətikdədir və həyatlarından qorxmurlar. Bu mövqe regionda İranın təhlükəsizlik mövqeyini göstərir. İran hərbi strategiyası həm müdafiə, həm də nəzarət aspektini əhatə edir.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Memorandumun imzalanmasının heç vaxt bu qədər yaxın olmadığını açıqlayıb. Bu açıqlama Trampın İranı razılaşmanın şərtlərini yaydığı üçün tənqid etməsindən sonra verilib. Əraqçi medianın spekulyasiyadan çəkinməsini tövsiyə edib. Memorandumun yekunlaşdırılması prosesində diqqətli yanaşma vacibdir. İranın yanaşması məsuliyyətli və şəffafdır. Bütün detallar zamanı ictimaiyyətə açıqlanacaq. Bu razılaşma ABŞ-İran münasibətlərinə təsir göstərəcək. Hər iki tərəf danışıqların nəticəsini gözləyir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İrana sərt etirazını bildirib. Etirazın səbəbi İran mediasının sülh razılaşmasının detallarını yaymasıdır. Tramp yayılan məlumatların yazılı razılaşma ilə heç bir əlaqəsi olmadığını vurğulayıb. O, İranın zəif və acınacaqlı bəyanatını tənqid edib. Tramp onların dürüst olmadığını bildirib. Onlarla dürüst razılaşma mümkün deyil. Prezident həmçinin tez hərəkət etmələrini tələb edib. Bu etiraz ABŞ-İran danışıqlarına diqqət çəkir. Siyasət və etimad məsələləri Tramp üçün əsasdır.

İran Hörmüz boğazının gələcək idarəsinin regional dialoqla həll olunacağını açıqlayıb. Bu məsələdə Tehran və Oman birgə qərar qəbul edəcək. Memorandum çərçivəsində ABŞ bölgədə hərbi qüvvələrini artırmayacağını bildirib. Həmçinin danışıqlar müddətində yeni sanksiyalar tətbiq olunmayacaq. Xəbərdə ABŞ-ın əvvəlki administrasiyası Omanı xəbərdar edib. Prezident Tramp Omanın İranla boğazın idarəsi məsələsinə qarışmamasını tələb edib. Muskatın digərləri kimi davranması lazım olduğu vurğulanıb. Bu addım regionda gərginliyin azaldılması və qarşılıqlı etimadın qorunması məqsədini güdür.

İran və ABŞ arasında memorandum çərçivəsində həll olunmamış üç məsələ müzakirəyə çıxarılacaq. Bu müddət 60 gün olaraq müəyyən edilib. Məqsəd məsələləri konkret mexanizmlərlə həll etməkdir. Üç məsələ nüvə proqramının davam etdirilməsi, sanksiyaların qaldırılması və itkilərin kompensasiyasıdır. Son danışıqlar yalnız dondurulmuş vəsaitlərin yarısı sərbəst buraxıldıqdan sonra başlayacaq. Neft sanksiyaları da dayandırılmalıdır. Bu addım həm diplomatik etimadı gücləndirir, həm də region sabitliyini təmin edir. Memorandum indiki mərhələdə yalnız bu məsələlərin ilkin müzakirəsini əhatə edir.

İran ABŞ ilə memorandum layihəsini müzakirə edir. Memorandum imzalandıqdan sonra ABŞ sanksiyaları müzakirəyə çıxaracaq. İran nüvə məsələsi üzrə heç bir öhdəlik götürmür. Digər tərəf sanksiyaların qaldırılacağını təmin etmir. Memorandum imzalanarsa, bəzi dondurulmuş vəsaitlər dərhal buraxılacaq. Qalan vəsait mərhələli şəkildə sərbəstləşdiriləcək. Bu addım İranın iqtisadi təhlükəsizliyini gücləndirir. Memorandum həm də diplomatik münasibətləri stabilləşdirməyə xidmət edir.

İran ABŞ ilə son danışıqlar barədə açıqlama verib. Memorandumun imzalanması halında ABŞ İsraili Livandakı müharibəni sona çatdırmağa məcbur edəcək. Tehran dondurulmuş aktivlərinin buraxılması üçün konkret zəmanətlər əldə edib. Aktivlərin buraxılması üçün aydın mexanizm müəyyən edilib. Memorandumun məqsədi bütün cəbhələrdə müharibəni sona çatdırmaqdır. Hazırkı mətn atəşkəsin uzadılmasını deyil, müharibənin tam bitməsini nəzərdə tutur. Bu addım regionda sabitliyi gücləndirir. Memorandum həm də iqtisadi və diplomatik təhlükəsizliyi təmin edir.

İran ABŞ ilə hər hansı sülh razılaşmasında Hörmüz boğazının idarəsini təslim etməyəcəyini açıqlayıb. Memorandum yalnız müharibə bitdikdən sonra boğazda gəmiçilik fəaliyyətinin bərpasını nəzərdə tutur. Dövlət mediası Qərb mediasında yayılan məlumatları təkzib edib. İranın mövqeyi Hörmüz boğazının strateji idarəsini qorumaqdır. Memorandumun məqsədi bütün cəbhələrdə müharibəni sona çatdırmaqdır. Bu addım regionda sabitliyin güclənməsinə xidmət edir. İdarəetmənin təslim edilməməsi İranın müstəqillik və suverenlik prinsiplərini təsdiqləyir. Mövcud razılaşma yalnız sülh və təhlükəsizlik çərçivəsində hərəkət etmək üçündür.