İran Hörmüz boğazı ilə bağlı yeni xəbərdarlıq edib. Tehran bildirib ki, dondurulmuş İran aktivlərindən istifadə edən ölkə və şirkətlər boğazdan keçə bilməyəcək. Xatəmül-Ənbiya Mərkəzi Qərargahı Trampın təklifini qanunsuz adlandırıb. İran bu addımın beynəlxalq hüquqa zidd olduğunu bəyan edib. Rəsmi Tehran Vaşinqtonu bölgədə gərginliyi artırmaqda ittiham edib. ABŞ tərəfi açıqlamalara hələlik cavab verməyib. Hörmüz boğazı ətrafında gərginlik davam edir.
İran
İran və Yaponiyanın xarici işlər nazirləri telefon danışığı aparıblar. Danışıq zamanı İranla bağlı münaqişənin dayandırılması istiqamətində diplomatik səylər müzakirə edilib. Abbas Əraqçi regionda sülh və sabitlik üçün aparılan danışıqlar barədə məlumat verib. Tərəflər Hörmüz boğazında təhlükəsizliyin təmin edilməsinin vacibliyini vurğulayıblar. Onlar bu istiqamətdə koordinasiya və əməkdaşlığın davam etdirilməsinə çağırıblar. Yaponiya xam neft idxalının 90 faizdən çoxunu Hörmüz boğazı vasitəsilə həyata keçirir. Bu səbəbdən boğazdakı sabitlik Tokio üçün mühüm strateji əhəmiyyət kəsb edir.
İran hökuməti son beş ayda ABŞ və İsrailin hücumları nəticəsində 350-dən çox dövlət əməkdaşının həlak olduğunu açıqlayıb. Məlumatı hökumətin sözçüsü Fatimə Mühacirani səsləndirib. Onun sözlərinə görə, həlak olanlar arasında mühəndislər, elektrik işçiləri, həkimlər və tibb bacıları da var. İran bu şəxslərin xidmət vəzifələrini yerinə yetirərkən öldüyünü bildirir. Rəsmi Tehran onların fədakarlıqlarını yüksək qiymətləndirib. ABŞ və İsrail tərəfi bu açıqlamaya münasibət bildirməyib. İddialar müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib.
Müharibə zamanı İran Hərbi Dəniz Qüvvələri son onilliklərin ən ağır zərbəsini aldı: 150-yə yaxın hərbi dəniz vasitəsi sıradan çıxdı, yüzlərlə hərbçi həlak oldu. Ölənlər arasında Hörmüz boğazının bağlanması doktrinasının memarı sayılan “İnqilab Keşikçiləri Korpusu”nun (SEPAH) Hərbi Dəniz Qüvvələrinin komandanı Əli Rza Təngsiri və dəniz kəşfiyyatının rəhbəri Behnəm Rezai də var. Bu, sadəcə avadanlıq itkisi deyil, qeyri-ənənəvi dəniz müharibəsində qərar qəbul etmə və beyin mərkəzinə endirilən bir zərbə idi.
İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ABŞ-a səfəri öncəsi gücləndirilmiş təhlükəsizlik tədbirləri altında ölkəni tərk edib. İsrail mətbuatının məlumatına görə, mümkün İran təhlükəsi səbəbindən baş nazirin təyyarəsinin uçuş vaxtı və havaya qalxdığı məkan ictimaiyyətə açıqlanmayıb.
İrana yaxın media orqanlarında ABŞ Prezidenti Donald Trumpın ailəsini hədəf aldığı iddia olunan video yayımlanıb. Paylaşılan videoda ABŞ-ın birinci xanımı Melania Trumpın tez-tez olduğu iddia edilən məkanlar və alış-veriş etdiyi irəli sürülən mağazalar göstərilib. İddialara əsasən, videonun sonunda Trampın oğlu Barron Trumpa ünvanlanan və "Bizi gözləsin" məzmununda təhdid xarakterli ifadə yer alıb.
İran Hörmüz boğazı ilə bağlı siyasətində dəyişiklik olmadığını bəyan edib. Omanın vasitəçiliyi ilə siyasi və texniki danışıqlar davam edir. İran ABŞ ilə birbaşa danışıqlar aparmadığını bildirir. Oman boğazın regional konsorsium tərəfindən idarə olunmasını təklif edib. Tehran isə boğazın İranın nəzarətində qalmasını və gəmilərdən xidmət haqqı alınmasını dəstəkləyir. Tərəflər irəliləyişdən danışsalar da, İranın əsas mövqeyində dəyişiklik müşahidə olunmur. Danışıqların gələcək nəticələri hələlik qeyri-müəyyəndir.
İran ABŞ-nin ölkəyə müharibə və ya sülhün vaxtını diktə etməsinə imkan verməyəcəyini bəyan edib. Tehran eyni zamanda zərurət yarandıqda həm diplomatik, həm də müdafiə vasitələrindən istifadə edəcəyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, İran yaranmış vəziyyətdən asılı olaraq həm müdafiə imkanlarından, həm də diplomatik vasitələrdən istifadə etməyə hazırdır.
İran Hörmüz boğazının cənubundakı alternativ marşrutdan keçməyə cəhd göstərən altı gəmini saxladığını açıqlayıb. İran dövlət televiziyasına danışan və adı açıqlanmayan rəsmi şəxsin sözlərinə görə, hadisə gecə saatlarında baş verib. O bildirib ki, altı gəmi Hörmüz boğazının cənubunda yerləşən alternativ marşrutdan keçməyə cəhd göstərib.
Pakistan hökumətindəki mənbələr ABŞ və İran arasında diplomatik təmasların yenidən intensivləşdiyini bildiriblər. Məlumata görə, proses Pakistan və Qətərin vasitəçiliyi ilə davam edir və tərəflər son hərbi qarşıdurmaların dayandırılması üçün diplomatik həll yollarını müzakirə edirlər.
İran müharibə və atəşkəs dövründə 18 milyard ABŞ dolları dəyərində neft satdığını açıqlayıb. Neft naziri Möhsün Paknejad bildirib ki, bu gəlir büdcədə nəzərdə tutulan neft gəlirlərinin 60 faizindən çoxunu təmin edib. Tankerlərin hərəkəti ilə bağlı risklərin azalması ixracın artmasına kömək edib. Bunun sayəsində anbarlarda saxlanılan 100 milyon barrel xam neft və qaz kondensatının bir hissəsi satılıb. İran satışların istiqamətləri barədə məlumat açıqlamayıb. Məlumat hələlik müstəqil mənbələr tərəfindən təsdiqlənməyib. Rəsmi Tehran bunu enerji sektorunun mühüm nəticəsi kimi qiymətləndirir.
SEPAH ABŞ hərbi bazalarında yerləşən bir sıra təyyarə və pilotsuz uçuş aparatlarını məhv etdiyini iddia edib. Bəyanat yarırəsmi Fars agentliyi tərəfindən yayılıb. İddiaya görə, F-15, P-8, C-17 təyyarələri və səkkiz yanacaq doldurma təyyarəsi hədəfə alınıb. Həmçinin 17 pilotsuz uçuş aparatının məhv edildiyi bildirilib. İran bu iddiaları təsdiqləyən sübut təqdim etməyib. ABŞ tərəfi hələlik məsələ ilə bağlı açıqlama verməyib. Məlumat müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib.