İran

İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) İordaniyada yerləşən ABŞ-ın Əl-Əzraq hərbi hava bazasına bir neçə ballistik raketlə zərbə endirdiyini açıqlayıb. Bəyanatda iddia olunur ki, zərbə nəticəsində üç F-35 qırıcı təyyarəsi tamamilə məhv edilib, daha üç təyyarəyə isə ciddi ziyan dəyib. Həmçinin hücum zamanı bir neçə ABŞ hərbçisinin öldüyü bildirilib.

İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) ABŞ-ın İrana qarşı hücumlarına hər hansı formada dəstək verən ölkələri sərt cavabla hədələyib. SEPAH həmçinin bildirib ki, Hörmüz boğazının cənubunda təhlükəsiz hesab edilməyən marşrutla hərəkət etməyə çalışan daha iki neft tankerində partlayış baş verib. Məlumata görə, gəmilərdən birində baş verən güclü yanğından sonra hər iki tanker geri dönüb.

ABŞ və Səudiyyə Ərəbistanının zərbələri nəticəsində SEPAH-ın dörd üzvünün öldüyünü bildirilib. İranın rəsmi qurumları bu məlumatı hələlik təsdiqləməyib. Sosial şəbəkələrdə bayrağa bükülmüş tabutların fotoları yayılıb. Həmin görüntülərin həqiqiliyi müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib. ABŞ və Səudiyyə Ərəbistanı məsələ ilə bağlı əlavə açıqlama verməyiblər. Hadisə ilə bağlı məlumatlar dəqiqləşdirilir.

SEPAH Hörmüz boğazında üç neft tankerini dayandırdığını açıqlayıb. İran tərəfi gəmilərin xəbərdarlıqlara əməl etmədiyini iddia edir. Tankerlərin kimə məxsus olduğu və hadisənin təfərrüatları açıqlanmayıb. Tehran Omanın sahilləri boyunca alternativ marşrutu qəbul etmədiyini bir daha bəyan edib. SEPAH ABŞ-ın bölgədəki fəaliyyətini də tənqid edib. ABŞ və gəmi sahibləri hələlik bu iddialara münasibət bildirməyiblər.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian vətəndaşları möhkəm olmağa çağırıb. O bildirib ki, İran haqsızlıq qarşısında geri çəkilməməlidir. Prezident eyni zamanda dövlətin öz vətəndaşlarına qarşı ədalətsizlik etməməsinin vacibliyini vurğulayıb. Pezeşkian İranın "özünəməxsus müqavimət modeli" yaratdığını söyləyib. O, çıxışında "düşmən" ifadəsini işlədib, lakin konkret tərəfin adını çəkməyib. İran rəsmisinin bəyanatı regiondakı gərginlik fonunda səsləndirilib.

Müdafiə analitiki Saşa Bruxmann İranın Hörmüz boğazı ilə bağlı siyasətini şərh edib. O bildirib ki, Tehranın əsas məqsədi iqtisadi gəlir deyil, strateji nəzarəti qorumaqdır. Analitik İranın əvvəlcə rüsum, sonra xidmət haqqı, indi isə könüllü ödəniş modelini irəli sürdüyünü xatırladıb. Onun fikrincə, İran boğaz üzərində dominant mövqeyini saxlamaq istəyir. Bruxmann Omanın birgə idarəetmə təklifinin bu səbəbdən rədd edildiyini bildirib. O, Tehranın Körfəz ölkələri ilə ayrıca anlaşmalar əldə etməyə çalışdığını da qeyd edib. İran bu qiymətləndirmələrə hələlik münasibət bildirməyib.

İran ABŞ və Səudiyyə Ərəbistanının İraqdakı zərbələrini pisləyib. Tehran hücumları İraqın suverenliyinə qarşı açıq təcavüz adlandırıb. İran Xarici İşlər Nazirliyi bunun beynəlxalq hüququn kobud şəkildə pozulması olduğunu bildirib. Tehran həmçinin ABŞ və İsraili regionda müharibəni genişləndirməkdə ittiham edib. İran İraq hökuməti və xalqı ilə həmrəy olduğunu bəyan edib. ABŞ və Səudiyyə Ərəbistanı bu ittihamlara hələlik cavab verməyib. Məlumatlar müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Avropa İttifaqının xarici siyasət və təhlükəsizlik məsələləri üzrə ali nümayəndəsi Kaya Kallas ilə telefon danışığında Ukraynanın Xəzər dənizində İranın ticarət gəmisinə hücumuna görə məsuliyyət daşımalı olduğunu bildirib. İranlı nazir vurğulayıb ki, hücum nəticəsində İran vətəndaşları arasında ölən və yaralananlar olub, həmçinin ticarət gəmisinə ziyan dəyib. Onun sözlərinə görə, Ukrayna bu qanunsuz hərəkətə görə məsuliyyəti üzərinə götürməli və dəymiş zərəri kompensasiya etməlidir.

İran ABŞ ilə birbaşa danışıqlar aparmaq niyyətində olmadığını açıqlayıb. Kazım Qəribabadi Oman vasitəçiliyi ilə təmasların davam etdiyini bildirib. O, Vaşinqtonun hərbi əməliyyatlarla danışıqları növbələşdirməsini tənqid edib. İran rəsmisi ABŞ-nin münaqişənin dayandırılması üçün mesaj göndərdiyini iddia edib. Qəribabadi Hörmüz boğazında yeni cənub marşrutunu tanımayacaqlarını da bəyan edib. O, minaların təmizlənməsinin yalnız İranın səlahiyyətində olduğunu vurğulayıb. ABŞ bu açıqlamalara hələlik cavab verməyib.

İran ABŞ hücumlarının ölkənin mühüm infrastrukturuna ciddi ziyan vurduğunu açıqlayıb. Buşehr hava limanının fəaliyyətini dayandırdığı, Çabahar limanındakı nəzarət qülləsinin dağıldığı bildirilib. Ölkə üzrə 12 körpü və iki tunelin zədələndiyi qeyd olunub. Dəmir yolu xətləri və bir neçə hava limanının da zərər gördüyü açıqlanıb. İran qaz hasilatı gücünün 230 milyon kubmetr azaldığını bildirib. Hökumətin məlumatına görə, müharibə zamanı 350-dən çox dövlət əməkdaşı həlak olub. ABŞ bu iddialara hələlik cavab verməyib.

İran Hörmüz boğazı ilə bağlı sərt bəyanat verib. Xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi suverenliyi qorumaq üçün bütün variantların nəzərdən keçirildiyini bildirib. O, hərbi əməliyyatların yenidən başlaya biləcəyini də istisna etməyib. İran rəsmisi Oman sahillərinə yaxın yeni gəmiçilik zolağına etiraz edib. Qəribabadi Avropa gəmiləri ilə bağlı da sərt xəbərdarlıq səsləndirib. Avropa tərəfi hələlik bu açıqlamaya cavab verməyib. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımaları üçün strateji əhəmiyyət daşıyır.

İranın Çindəki səfiri ABŞ-yə etimadın olmadığını bəyan edib. Əbdülrza Rəhmani Fəzli Tehranın yalnız hücumlara cavab verdiyini bildirib. O, İranın danışıqlara hazır olduğunu bir daha vurğulayıb. Səfir ABŞ-ı İslamabad Anlaşma Memorandumu üzrə öhdəliklərini yerinə yetirməməkdə ittiham edib. Onun sözlərinə görə, bu səbəbdən Tehran Vaşinqtona etibar etmir. Rəhmani Fəzli Çinin sülh danışıqlarında daha fəal rol oynaya biləcəyini də qeyd edib. ABŞ tərəfi hələlik açıqlamaya cavab verməyib.