BAKI,VOA

Kriminalistika, məhkəmə tibb ekspertizası və xəfiyyəlik tarixinin inkişaf xronologiyasında elə müəmmalı cinayətlər və ölüm hadisələri mövcuddur ki, onlar onilliklər, bəzən isə əsrlər keçməsinə baxmayaraq, öz sirrini qoruyub saxlamaqdadır. Müasir təhqiqat metodlarının, DNT analizlərinin və rəqəmsal kriminoloji audit sistemlərinin yüksək inkişaf səviyyəsinə çatdığı dövrümüzdə belə, keçmişin bəzi qaranlıq səhifələri hələ də rəsmi müstəntiqlər və müstəqil tarixçilər üçün bir tapmaca olaraq qalır. Bu hadisələrin bir çoxu sadəcə qurbanların tanınmış şəxslər olması ilə deyil, həm də ölüm anında baş verən anomaliyalar, geridə buraxılan qeyri-adi maddi sübutlar və tibbi rəylərdəki ziddiyyətlərlə fərqlənir. Rəsmi dövlət xəfiyyə orqanlarının və xüsusi xidmət idarələrinin arxivlərində "bağlanmamış işlər" (cold cases) statusu ilə saxlanılan bu qaranlıq cinayətlər, bəşəriyyətin ortaq yaddaşında dərin izlər buraxmışdır. Bu genişhəcmli araşdırma materialında, qlobal miqyasda ən çox müzakirə edilən, rəsmi müstəntiqlərin çıxılmaz vəziyyətə düşdüyü 10 sirli ölüm hadisəsini, onların tarixi fonunu, tibbi ekspertiza rəylərini və irəli sürülən bütün əsas insayder fərziyyələrini tam təfərrüatı ilə və heç bir ixtisar etmədən təhlil edirik:

1. Dyatlov aşırımı faciəsi (1959)

1959-cu ilin fevral ayında İqor Dyatlovun rəhbərlik etdiyi 9 nəfərlik təcrübəli turist qrupu Şimali Ural dağlarında müəmmalı şəkildə həlak oldu. Rəsmi müstəntiqlər tərəfindən tapılan maddi sübutlar qorxulu mənzərəni ortaya qoydu: turistlər çadırı içəridən bıçaqla kəsərək, şaxtalı gecədə geyimsiz və ayaqqabısız qaçmışdılar.

Məhkəmə tibb ekspertizasının rəsmi hesabatına görə, cəsədlərin bəzilərində kəllə-beyin travmaları və qabırğa sınıqları aşkar olunsa da, xarici toxumalarda heç bir fiziki zərbə izi yox oli. Həmçinin bəzi qurbanların dil və gözlərinin olmaması, geyimlərində isə yüksək radiasiya fonunun tapılması təhqiqatı tamamilə çıxılmaz vəziyyətə saldı. Rəsmi dövlət təhqiqatı işi "qarşısıalınmaz təbiət qüvvəsi" şərhi ilə bağlasa da, insayderlər gizli hərbi sınaqlar, uçqun və ya naməlum varlıqların müdaxiləsi gibi fərziyyələri hələ də müzakirə edirlər.

2. Tamam Şud işi (Somerton adamı - 1948)

1948-ci ilin dekabrında Avstraliyanın Somerton çimərliyində bədənində heç bir zorakılıq izi olmayan, naməlum bir kişinin cəsədi tapıldı. Onun bütün geyimlərindəki istehsalçı etiketləri kəsilmişdi və üzərində heç bir şəxsiyyət vəsiqəsi yox idi.

Patoloji ekspertiza ölümün zəhərlənmə nəticəsində baş verdiyini ehtimal etsə də, orqanizmdə tək bir zəhər izi belə tapılmadı. Şalvarının gizli cibindən Ömər Xəyyamın "Rübailər" kitabından qopardılmış və üzərində farsca "Tamam Şud" (Bitdi) yazılmış kiçik rəsmi kağız parçası tapıldı. Sonradan tapılan həmin kitabın arxasında isə hələ də şifrəsi açıla bilməyən kodlar və gizli telefon nömrəsi yazılmışdı. Hadisənin soyuq müharibə dövrünün kəşfiyyat əməliyyatları ilə bağlı olduğu güman edilir.

3. Elisa Lamın müəmmalı ölümü (2013)

Kanadalı tələbə Elisa Lam Los-Ancelesdəki rəsmi və bədnam "Cecil" otelinin su çənində ölü olaraq tapıldı. Onun tapılmasından əvvəl otel müştəriləri kran sularının rənginin və dadının pozulmasından şikayət etmişdilər.

Bu işi sirli edən əsas element, otelin liftində qeydə alınan videomüşahidə kadrları oldu. Videoda Elisanın liftdə görünməyən bir obyektdən qorunmağa çalışdığı, qeyri-təbii jestlər etdiyi və gizləndiyi aydın görünürdü. Ağır su çəninin qapağının daxildən necə bağlanması və Elisanın ora necə daxil olması rəsmi təhqiqat tərəfindən tam izah edilə bilmədi və hadisə "bədbəxt hadisə" kimi sənədləşdirildi.

4. İsdal qadını (1970)

1970-ci ilin noyabrında Norveçin İsdalen vadisində bədəni qismən yanmış naməlum bir qadın cəsədi aşkar edildi. Cəsədin ətrafında çoxlu sayda yuxu həbləri, pasport elementləri və etiketləri silinmiş butulkalar tapıldı.

Polis araşdırmalar zamanı qadının baqajını tapdı və orada müxtəlif saxta pasportlar, pariklər və şifrəli gündəlikdər aşkar etdi. Şifrələr analiz edildikdə qadının Avropa boyu etdiyi səfərlərin xronologiyası ortaya çıxdı. Tibbi audit onun dəm qazından və yuxu həblərindən öldüyünü desə də, yerli əhalinin ifadələri və tapılan maddi sübutlar onun hərbi sınaqları izləyən gizli bir kəşfiyyat agenti olduğunu göstərir.

5. Edqar Allan Ponun sirli sonu (1849)

Dünya şöhrətli yazıçı və detektiv janrının banisi Edqar Allan Po 1849-cu ilin oktyabrında Baltimor şəhərinin küçələrində huşsuz və səfil vəziyyətdə tapıldı. Ən qəribəsi o idi ki, onun əynindəki geyimlər özünə məxsus deyildi.

Yazıçı xəstəxanaya yerləşdirilsə də, özünə gəlmədən, sayıqlayaraq müəmmalı şəkildə vəfat etdi. O, ölümündən əvvəl divarlara baxaraq kimliyi bilinməyən "Reynolds" adını qışqırırdı. Onun tibbi sənədləri və ölüm haqqında rəsmi rəyi müəmmalı şəkildə yoxa çıxdı. Yazıçının alkoqol zəhərlənməsi, quduzluq və ya o dövrün seçki fırıldaqçıları tərəfindən məcburi narkotikləşdirilərək öldürüldüyü ehtimal olunur.

6. Yaşıl uşaqların müəmması (XII əsr)

XII əsrdə İngiltərənin Vulpit (Woolpit) kəndində dərilərinin rəngi tamamilə yaşıl olan və heç bir məlum dildə danışmayan iki uşaq (bacı və qardaş) tapıldı. Onlar yalnız yaşıl lobya qəbul edirdilər.

Oğlan uşağı qısa müddət sonra xəstəlikdən vəfat etsə də, qız uşağı ətrafa uyğunlaşdı, dərisinin rəngi normallaşdı və ingilis dilini öyrəndi. O, ifadəsində Günəşin heç vaxt doğmadığı və hər tərəfin yaşıl olduğu "Müqəddəs Martin torpağı" adlı məkandan gəldiklərini iddia etdi. Oğlanın erkən ölümü və uşaqların mənşəyi tarix elmində hələ də açılmamış qalır.

7. Kaspar Hauzerin qəribə həyatı və qətli (1833)

1828-ci ildə Nürnberq küçələrində peyda olan və ömrünün sonuna qədər qaranlıq, dar bir kamerada təkbaşına saxlanıldığını iddia edən Kaspar Hauzer Avropanın ən böyük tapmacasına çevrildi. O, nitq və gəzinti qabiliyyətindən məhrum vəziyyətdə tapılmışdı.

1833-cü ildə Kaspar saray parkında naməlum bir şəxs tərəfindən döş nahiyəsindən bıçaqlanaraq öldürüldü. Ölümündən əvvəl onun tapıldığı yerdə güzgü əks olunması ilə yazılmış və kimliyinə dair şifrələr olan bir qeyd tapıldı. Tarixi araşdırmalar onun Baden sülaləsinin taxt-tacdan gizlədilmiş qanuni varisi olduğunu və saray intriqalarının qurbanı edildiyini göstərir.

8. Meri Rezerin qəfil yanma hadisəsi (1951)

1951-ci ilin iyulunda Florida ştatında 67 yaşlı Meri Rezer öz mənzilində tamamilə külə dönmüş vəziyyətdə tapıldı. Hadisə yerini heyrətə salan element o idi ki, onun yalnız sol ayağı zədələnmədən bütöv qalmışdı, otaqdakı digər əşyalar və yanındakı kağızlar isə alovdan tamamilə təsir görməmişdi.

Məhkəmə yanğın ekspertlərinin rəyinə görə, insan sümüklərinin bu dərəcədə kül olması üçün minimum 1500 dərəcə istilik lazımdır. Lakin mənzildə yanğının yayılmaması kriminoloqları çıxılmaz vəziyyətə saldı. Elm dünyası bu işi "insanın öz-özünə yanması" (spontaneous human combustion) nəzəriyyəsi çərçivəsində tədqiqat mövzusu olaraq saxlayır.

9. Qara Süsən hadisəsi (Elizabet Şort - 1947)

1947-ci ilin yanvarında Los-Ancelesin boş sahələrində gənc aktrisa Elizabet Şortun (Qara Süsən) cəsədi tapıldı. Onun bədəni bel nahiyəsindən tamamilə iki hissəyə bölünmüş və qanı tamamilə təmizlənmişdi.

Aktrisanın üzündə "Kloun təbəssümü" (bıçaqla ağız kənarlarının kəsilməsi) yaradılmışdı. Qatil polis idarəsinə və yerli qəzetlərə Elizabetin geyimləri və şəxsi əşyaları ilə dolu olan bağlamalar göndərərək hüquq-mühafizə orqanlarına meydan oxuyurdu. Yüzlərlə şübhəlinin yoxlanılmasına baxmayaraq, cinayətin icraçısı tapılmadı.

10. Kristofer Marlounun müəmmalı sonu (1593)

Yelizaveta dövrü İngiltərəsinin ən böyük dramaturqu, şairi və eyni zamanda dövlət xəfiyyəsi olan Kristofer Marlou 1593-cü ilin mayında bir meyxanada baş verən dava zamanı göz nahiyəsindən aldığı bıçaq zərbəsi ilə öldürüldü.

Lakin rəsmi məhkəmə və kəşfiyyat sənədlərinin təhlili göstərir ki, davada iştirak edən şəxslərin hamısı dövlət xüsusi xidmət orqanlarının (Uolsingem şəbəkəsinin) agentləri olub. Marlounun ateizm ittihamlarından yayınmaq üçün ölüm ssenarisi quraraq gizli şəkildə Avropaya qaçırıldığı, hətta onun əsərlərini sonradan Uilyam Şekspir adı altında yayımlamağa davam etdiyi fərziyyəsi tarixçilər tərəfindən araşdırılmaqdadır.