BAKI, AzerVoice

Yer kürəsində fəsillərin dəyişməsi planetin Günəş ətrafında hərəkəti zamanı öz oxu ətrafında təqribən 23,5 dərəcə meyilli olması ilə əlaqəlidir.

Bu meyillik nəticəsində ilin müxtəlif vaxtlarında Yerin müxtəlif bölgələri Günəşdən fərqli miqdarda işıq və istilik alır. Nəticədə, astronomik olaraq “solstis” və “ekinoks” adlandırılan hadisələr baş verir və bu hadisələr fəsillərin başlanğıcını müəyyən edir.

Solstis hadisələri ildə iki dəfə – iyunun 20–21-də və dekabrın 21–22-də baş verir. Bu tarixlərdə Günəşin səma trayektoriyası ekvatora nisbətən ya ən uzaq, ya da ən yaxın nöqtəyə çatır. Şimal yarımkürədə iyun solstisi ilin ən uzun günü sayılır və yay fəslinin başlanğıcı kimi qəbul edilir. Həmin vaxt Günəş şüaları Xərçəng dönəcəyi üzərinə perpendikulyar düşür. Dekabr solstisi isə ilin ən qısa günüdür və qış fəslinin başlanğıcı sayılır. Bu zaman Günəş şüaları Oğlaq dönəcəyi üzərində olur. Cənub yarımkürədə bu tarixlərdə əks fəsillər yaşanır.

Ekinokslar isə ildə iki dəfə – martın 21-i və sentyabrın 23-ü ətrafında baş verir. Bu hadisə zamanı Günəş birbaşa ekvator üzərində olur və dünyanın bütün nöqtələrində gün və gecə təqribən eyni uzunluqda olur. Mart ekinoksu Şimal yarımkürədə baharın, sentyabr ekinoksu isə payızın başlanğıcı sayılır.

Astronomlar bildirirlər ki, əgər Yer kürəsinin oxu meyilli olmasaydı, Günəş ilboyu ekvator üzərində görünər, hər bölgə eyni miqdarda günəş işığı alar və nəticədə fəsillər meydana gəlməzdi. Bu halda solstis və ekinoks anlayışlarına da ehtiyac qalmazdı.