Rusiya Prezidenti Vladimir Putin “xüsusi hərbi əməliyyat” adlandırdığı addımla Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı işğal hərəkatına başlayıb. Bu addım qonşu dövlətlər və keçmiş Sovet respublikaları arasında onilliklər boyu artan gərginliyin kulminasiya nöqtəsi oldu. Rusiyanın sürətli qələbə ilə nəticələnəcəyini gözlədiyi bu işğal, İkinci Dünya müharibəsindən bəri Avropada baş verən ən böyük quru müharibəsinə çevrildi.

Tarix bu gün böyük faciələrə və imperiyaların hərbi gedişlərinə şahidlik edib. 23 fevral – İosif Stalinin əmri ilə yüz minlərlə çeçen və inquşun ata yurdlarından Mərkəzi Asiyaya sürgün edildiyi ən qanlı əməliyyatın (1944) başladığı gündür. Bu gün Türkiyə Böyük Millət Məclisinin həlledici bir qərarla Nasist Almaniyası və Yaponiyaya müharibə elan edərək İkinci Dünya Müharibəsinə qoşulduğu (1945), Bolşeviklərin isə Qızıl Ordunun əsasını qoyduğu (1918) tarixdir. Həmçinin, Yaxın Şərqdə İraq qüvvələrinə qarşı həlledici 'Səhra Fırtınası' quru əməliyyatının başladığı, Suriyada radikal Baas qanadının dövlət çevrilişi etdiyi və Nikol Paşinyanın KTMT-də iştirakı dondurduğunu elan etdiyi (2024) gündür. Ayasofyanın inşasından klonlanmış Dolli qoyununun dünyaya elan edilməsinə qədər – VOA 23 fevralın ən geniş xronologiyasını təqdim edir.

Osmanlı bəyliyinin dövlətə çevrilməsində ən mühüm mərhələlərdən biri strateji əhəmiyyətli Bursa və İznik şəhərlərinin fəthidir. Bu qələbələr Osmanlının həm hərbi qüdrətini artırdı, həm də paytaxtın köçürülməsi ilə dövlət idarəçiliyində yeni dövr açdı.

1732-ci il fevralın 22-də Virciniya ştatının Vestmorlend qraflığında Amerika Birləşmiş Ştatlarının ilk prezidenti və müstəqillik müharibəsinin baş komandanı Corc Vaşinqton anadan olub. Vaşinqton Avqustin və Mari Ball Vaşinqtonun altı övladından birincisi olaraq dünyaya gəlib. Gənclik illərində Britaniya imperiyasına sadiq bir təbəə olan Vaşinqton, sonradan qitə ordusuna rəhbərlik edərək yeni millətin formalaşmasında müstəsna rol oynayıb və bu gün dünyada ABŞ-nin "atası" kimi tanınır.

Tarix bu gün qardaş qanının axdığı və imperiya ambisiyalarının rəsmiləşdiyi gündür. 22 fevral – Azərbaycanda erməni separatçılarına qarşı etiraz edən iki gəncin Əsgəran rayonunda şəhid edildiyi (1988) və bununla da Qarabağ müharibəsinin ilk qanının töküldüyü gündür. Yaxın Şərqdə ərəb millətçiliyinin zirvəsi olan Misir və Suriyanın birləşməsi (Birləşmiş Ərəb Respublikası), Türkiyədə isə ordunun içindəki qiyamçıların dövlət çevrilişinə uğursuz cəhd etdiyi (1962) tarixdir. Bu gün həm də Rusiyanın Ukraynanın şərqindəki separatçı rejimləri tanıdıqdan dərhal sonra onlarla 'Dostluq və Əməkdaşlıq' müqaviləsini ratifikasiya etdiyi (2022), ABŞ-ın ilk prezidenti Corc Vaşinqtonun doğulduğu və ilk klonlaşdırılmış qoyun Dollinin elan edildiyi gündür. 1848-ci il Fransa inqilabından 'Daft Punk' qrupunun dağılmasına qədər – AzerVoice 22 fevralın ən geniş xronologiyasını təqdim edir

Osmanlı dövlətində Ramazan ayı böyük coşqu və mənəvi həyəcanla qarşılanırdı. Hilalın görünməsi xəbəri xüsusi əhəmiyyət daşıyır, onu müjdələyənlərə dövrünün pulu ilə 150 qəpik mükafat verilirdi. Osmanlı cəmiyyətində Ramazan yalnız dini ibadət ayı deyil, həm də sosial həmrəyliyin, səxavətin və ictimai qaydaların daha da gücləndiyi bir dövr kimi yadda qalıb.

1965-ci il fevralın 21-də ABŞ-da afroamerikalı siyasi və dini lider Malkolm İks Nyu-York şəhərində çıxışı zamanı qətlə yetirilib. Hadisə Vaşinqton Hayts rayonunda yerləşən “Audubon” zalında baş verib və lider 39 yaşında həyatını itirib. Malkolm X Afro-Amerika Birliyi Təşkilatının iclasında çıxış edərkən silahlı hücuma məruz qalıb. Hücum zamanı onun hamilə həyat yoldaşı və dörd qızı zalın ön sırasında olub.

Romanovlar sülaləsinin hakimiyyətə gəlişindən DNT-nin kəşfinə qədər – AzerVoice 21 fevralın ən geniş xronologiyasını təqdim edir

Xəlifə Həzrət Ömər tərəfindən ordu komandanı təyin edilən Səd bin Əbu Vəqqasın rəhbərliyi altında İslam ordusu Sasanilərin ən mühüm sərhəd şəhəri olan Qədisiyyədə həlledici döyüşə girib. Mənbələrdə qoşunların sayı barədə fərqli rəqəmlər göstərilsə də, əsas tədqiqatlar müsəlmanların sayca üstün olan və 30-a yaxın döyüş filinə sahib Sasani ordusuna qarşı manevrlərlə mübarizə apardığını təsdiqləyir. Üç gün davam edən şiddətli döyüşlərin sonunda Sasani baş komandanı Rüstəmin öldürülməsi ilə İran ordusu darmadağın edilib.

Tarix bu gün həm böyük tikintilərə, həm də böyük dağıntılara şahidlik edib. Türkiyənin Asiya və Avropanı birləşdirən Boğaziçi Körpüsünün təməlini atdığı (1970) və Ege Universitetində millətçi tələbə Fırat Yılmaz Çakıroğlunun PKK tərəfdarları tərəfindən qətlə yetirildiyi (2015) gündür. Bu gün həm də Kiyevdə 'Səmavi Yüzlük' adlanan Maydan hərəkatı iştirakçılarının snayperlərlə vurulduğu, Con Qlennin kosmosda ilk dəfə Yeri tam dövr etdiyi və məşhur müğənni Rihannanın dünyaya gəldiyi tarixdir. Tarsusun qurtuluşundan Hatay zəlzələsinə qədər – AzerVoice 20 fevralın ən geniş xronologiyasını təqdim edir."

Ramazan ayı İslam aləmində təkcə oruc və ibadət ayı deyil, həm də müsəlmanların tarixin gedişatını dəyişən mühüm hərbi qələbələr qazandığı bir vaxt kəsiyidir. İslam tarixinin ən parlaq səhifələri sayılan Bədr döyüşü, Məkkənin fəthi, Qadisiyyə və Ayn Calut kimi həlledici qələbələr məhz bu mübarək ayda əldə edilib.

Edisonun Nyu-Cersi laboratoriyasında ərsəyə gətirdiyi bu cihaz əslində onun telefoniya və teleqraf sahəsində apardığı araşdırmaların bir növ əlavə məhsulu kimi ortaya çıxıb. İxtiraçı teleqraf mesajlarının təkrar ötürülməsini asanlaşdırmaq üçün Morze əlifbasını kağız rulon üzərindəki oyuqlar şəklində qeyd etmək metodunu hazırlayıb. Daha sonra bu prinsipi telefona tətbiq edən Edison, diafraqmanın vibrasiyasını metal iynə vasitəsilə əvvəlcə parafinli kağıza, daha sonra isə fırlanan qalay folqa ilə örtülmüş silindrə köçürməyə nail olub.