BAKI,VOA, Orxan Qədirzadə
1961-ci ilin 17 aprel tarixində dünya siyasətinin axınını dəyişən və tarixin ən səs-küylü hərbi uğursuzluqlarından biri hesab olunan "Donuzlar körfəzi" əməliyyatı başlayıb.
1959-cu ildə Kubada Fulxensio Batistanın devrilməsi və Fidel Kastronun hakimiyyətə gəlişi ilə ABŞ-Kuba münasibətləri gərginləşməyə başladı. Kastronun ölkədəki neft emalı zavodlarını, bankları və şəkər plantasiyalarını milliləşdirməsi Vaşinqtonun sərt reaksiyasına səbəb oldu. Xüsusilə ABŞ-a məxsus "Esso" və "Shell" kimi nəhəng şirkətlərin aktivlərinin müsadirə edilməsi, Ağ Evi Kastronu devirmək üçün gizli planlar hazırlamağa sövq etdi.
Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi (MKİ) tərəfindən təlim keçmiş 1500-ə yaxın kubalı mühacirdən ibarət "2506-cı briqada" 17 aprel səhəri Donuzlar körfəzinə desant çıxarsa da, gözlənilməz müqavimətlə qarşılaşdı. Fidel Kastronun rəhbərlik etdiyi 25 minlik nizami ordu və 200 mindən çox könüllü milis qüvvəsi müdaxiləni qısa müddətdə dəf etdi. Cəmi 3 gün davam edən döyüşlərdə üsyançıların böyük hissəsi əsir götürüldü, 100-dən çoxu isə öldürüldü.
Bu uğursuzluq ABŞ Prezidenti Con Kennedi administrasiyası üçün ağır diplomatik zərbə oldu. Əməliyyatın iflası Kubanı SSRİ-yə daha da yaxınlaşdırdı və adanın rəsmi olaraq sosialist düşərgəsinə keçməsinə zəmin yaratdı. Tarixçilərin fikrincə, məhz bu hadisə bir il sonra dünyanı nüvə fəlakətinin astanasına gətirən "Karib böhranı"nın əsas katalizatoru oldu.
Rəqəmlərlə itkilər:
Kuba ordusu: 176 ölü, 500-dən çox yaralı.
Üsyançı qüvvələr: 118 ölü, 1202 əsir.
Mülki itkilər: Təxminən 4000 könüllü həyatını itirdi.
Bu gün "Donuzlar körfəzi" əməliyyatı həm də kəşfiyyat səhvlərinin və yanlış siyasi hesablamaların dünya tarixindəki ən bariz nümunələrindən biri kimi xatırlanır.