BAKI,VOA

1846-cı il mayın 13-də ABŞ Konqresi prezident Ceyms Noks Polkın müraciətini dəstəkləyərək Meksikaya qarşı müharibə elan edilməsi barədə qərar qəbul edib. Bununla da tarixə ABŞ–Meksika müharibəsi kimi düşən silahlı qarşıdurma rəsmi şəkildə başlayıb.

Müharibənin əsas səbəbi Texas məsələsi və sərhəd mübahisələri idi. 1836-cı ildə Meksikadan ayrılaraq müstəqilliyini elan edən Texas uzun müddət ABŞ-yə birləşdirilməmişdi. Vaşinqton rəhbərliyi bu addımın Meksika ilə müharibəyə səbəb olacağından ehtiyat edirdi.

1844-cü ildə prezident Con Tayler Texas Respublikasının ABŞ-yə birləşdirilməsi ilə bağlı danışıqları yenidən başladıb. Senatda ciddi etirazlarla qarşılaşan təşəbbüs köləlik tərəfdarı və əleyhdarı ştatlar arasında balansı poza biləcəyi üçün mübahisələr yaradıb. Buna baxmayaraq, 1845-ci il martın 1-də birgə qətnamə qəbul olunub və həmin ilin dekabrında Texas rəsmi olaraq ABŞ-nin tərkibinə daxil edilib.

Bundan sonra iki ölkə arasında münasibətlər daha da gərginləşib. ABŞ rəhbərliyi Rio-Qrande çayını Texasın cənub sərhədi hesab etdiyi halda, Meksika sərhədin Nueces çayı boyunca keçdiyini bildirirdi. Prezident Polk mübahisəli əraziyə qoşun göndərib və general Zakari Teylorın rəhbərliyi altında ABŞ ordusu Rio-Qrande istiqamətində irəliləyib.

1846-cı ilin aprelində Meksika qüvvələrinin Rio-Qrande çayını keçməsi Vaşinqton tərəfindən ABŞ ərazisinə hücum kimi qiymətləndirilib. Prezident Polk mayın 11-də Konqresdən müharibə elan edilməsini istəyib və iki gün sonra bu qərar qəbul edilib.

Təxminən iki il davam edən müharibə 1848-ci il fevralın 2-də imzalanan Qvadalupe İdalqo müqaviləsi ilə başa çatıb. Müqaviləyə əsasən Rio-Qrande Texasın rəsmi sərhədi kimi tanınıb, Kaliforniya və Nyu-Meksiko isə ABŞ-yə verilib. Bunun müqabilində ABŞ Meksikaya 15 milyon dollar ödəməyə razılaşıb.

Tarixçilər hesab edir ki, bu müharibə ABŞ-nin qərbə doğru genişlənmə siyasətində dönüş nöqtələrindən biri olub və Şimali Amerika xəritəsinin formalaşmasına ciddi təsir göstərib.