BAKI,VOA

Soyuq müharibə dövrünün ən gərgin hadisələrindən biri 1960-cı ilin 1 may tarixində baş verdi.

ABŞ-a məxsus U-2 casus təyyarəsi Sovet İttifaqı üzərində kəşfiyyat uçuşu həyata keçirərkən vurulub. Təyyarəni idarə edən pilot Frensis Qeri Pauers sağ ələ keçirilib və bu hadisə iki supergüc arasında ciddi diplomatik böhrana səbəb olub.

Məlumata görə, yüksək hündürlükdə uçmaq üçün nəzərdə tutulmuş U-2 təyyarələri ABŞ Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi tərəfindən hazırlanmış və Sovet ərazisində gizli kəşfiyyat missiyalarında istifadə olunurdu. ABŞ rəhbərliyi Sovetlərin bu təyyarələri vurmaq imkanına malik olmadığını hesab edirdi.

Hadisədən sonra ABŞ ilkin olaraq təyyarənin meteoroloji məqsədlərlə uçduğunu iddia etsə də, Sovet lideri Nikita Xruşşov təyyarənin qalıqlarını və sağ pilotu ictimaiyyətə təqdim edərək bu versiyanı ifşa edib.

Bu qalmaqal həmin ay Parisdə keçirilməsi planlaşdırılan ABŞ, SSRİ, Böyük Britaniya və Fransa liderlərinin sammitinə ciddi zərbə vurub. Sammit zamanı Xruşşov ABŞ-ı sərt tənqid edərək görüşü tərk edib və danışıqlar iflasa uğrayıb.