İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahu bazar günü bəyan edib ki, ABŞ dövlət katibi Marko Rubionun İsrailə səfəri iki ölkə arasındakı “ittifaqın və dostluğun gücünü” nümayiş etdirir. Bu açıqlama, İsrailin Dohada HƏMAS rəsmilərini hədəf aldığı zərbədən bir neçə gün sonra gəlib. Müşahidəçilərə görə, Rubionun səfərinin əsas məqsədi Vaşinqtonun İsrailə dəstəyini göstərməkdir. Bu, ərəb ölkələrinin geniş şəkildə Qətəri dəstəklədiyi, eyni zamanda Dohada keçirilən ərəb-islam sammitinin fonunda baş verir.

Tramp tez-tez dünyanın diqqətini çəkən təxribatçı açıqlamalar verməyi sevir. Məsələn, ABŞ-ın Qəzza zolağına tam nəzarət edəcəyi və orada “Qəzza Rivyerası” adlı cazibədar bölgə quracağı fikri kimi. Digər tərəfdən isə o, çox vaxt nümayişkaranə addımlar atır: iyun ayında İrana qarşı həyata keçirilən qəfil hücum və ya bu ay Venesuelalı narkotik tacirlərinə qarşı təşkil edilən əməliyyat kimi. Lakin bu addımları strateji nəticələr doğuran ardıcıl siyasət kimi qəbul etmək düzgün olmaz.

2025-ci ilin payızına doğru Latın Amerikası qlobal şahmat taxtasının mərkəzinə çevrildi və əsas mübarizə meydanı Venesuela oldu. Ağ Evə revanş və “ABŞ-ın itirilmiş gücünü bərpa etmək” şüarı ilə qayıdan Donald Tramp qərb yarımkürəsində sərt iradəsini nümayiş etdirməyə üstünlük verir. Nikolas Maduronun rəhbərlik etdiyi hakimiyyəti “narkoterrorçu rejim” kimi damğalayan Vaşinqton Karib hövzəsinə hərbi gəmilər və dəniz piyadaları göndərib, Venesuela liderinin “başına” isə 50 milyon dollarlıq mükafat qoyub. Bu artıq ənənəvi təzyiq ritorikası deyil, açıq mesajdır: ABŞ hərbi gücdən istifadə etməyə hazırdır.

Müşahidəçilərə görə, Hizbullah hökumət qərarını pozmaq və xalqı öz ətrafında toplamaq üçün xarici eskalasiyaya ehtiyac duyur. Bu isə ya İsraillə, ya da Suriya ilə toqquşma deməkdir. Lakin İsraillə qarşıdurma ehtimalı son dövrdə təşkilatın hərbi-siyasi rəhbərlərinə vurulan ağır zərbələr səbəbilə real görünmür. Hətta məhdud əməliyyatlar belə İsraildən daha sərt cavab alma ehtimalını gücləndirir. Buna görə də hizb üçün Suriyanı hədəfə almaq və ictimaiyyətin diqqətini oraya yönəltmək daha mümkün seçimə çevrilib.

1948-ci il mayın 14-də İsrail dövləti elan olundu və beş ərəb dövləti fələstinlilərə dəstək üçün İsrailə hücum etdi. İsrail ordusu ərəb ordularını dəf etdi və 1947-ci ildə BMT-nin Fələstin üçün müəyyənləşdirdiyi bölgü planında ərəblərə ayrılmış ərazilərin bir hissəsini ələ keçirdi. İki BMT vasitəçiliyi ilə atəşkəsdən sonra 1949-cu ilin fevralında İsrail Misir, Livan, İordaniya və Suriya ilə rəsmi barışıq sazişləri imzaladı. Bu razılaşmalar İsrailə müharibə zamanı ələ keçirdiyi ərazilərdə daimi nəzarət imkanı verdi.

Qəzza əhalisi uzun müddətdir gigiyenik şəraitin olmaması səbəbindən müxtəlif dəri xəstəliklərindən əziyyət çəkirdi. İndi isə eyni infeksiyalar İsrail ordusunun əsgərlərinə də yayılıb. Cümə günü ön cəbhəyə göndərilən yüzlərlə nizami və ehtiyat hərbçi qaşınmadan şikayətlənib, bədənlərində yaralar əmələ gəlib. “Yedioth Ahronoth” qəzetinin dərc etdiyi fotolarda əsgərlərin bədənində açıq yaralar görünür. Onların sözlərinə görə, səbəb bit, taxtabiti, digər həşərat sancmaları, üfunətli qoxu və dayanıqsız sularla bağlıdır. Bir əsgərin atası deyib: “Oğlum əvvəlcə bu əziyyəti gizlətmişdi. Ailəlikcə istirahətə çıxanda təsadüfən bədənindəki yaraları gördük. Bu dəhşətli idi. Övladlarımız qaşınmadan yata bilmir. Bu, Qəzzanın başqa bir lənəti kimi geri dönür.”

BMT Təhlükəsizlik Şurasının İsrailin Qətərə hücumunu pisləyən bəyanatı uzun illərdən sonra ilk dəfə ABŞ-ın da beynəlxalq konsensusa qoşulması ilə mümkün olub. Bu dəfə Vaşinqton da İsrailin HƏMAS-a qarşı müharibəni aşaraq bütün beynəlxalq qanun və normaları pozan addımlarına qarşı çıxış edib. Şuranın qəbul etdiyi bəyanatda İsrailin adı açıq şəkildə qeyd olunmasa da, “əsas vasitəçi ölkənin ərazisi olan Dohaya edilən son hava hücumları pislənir” ifadəsi diqqət çəkib. Bu, nəinki Donald Tramp dövründə, hətta onun sələfi Co Baydenin hakimiyyəti illərində də ilk dəfə BMT TŞ-nin İsraili hədəf alan pisləmə bəyanatı idi.

Qətər Baş naziri və Xarici İşlər naziri Şeyx Məhəmməd bin Əbdürrəhman Al Tani BMT Təhlükəsizlik Şurasının fövqəladə iclasında çıxış edərək İsraili Qəzza zolağındakı girovlara laqeyd yanaşmaqda günahlandırıb. O bildirib ki, İsrailin bu həftə Doha şəhərinə endirdiyi hava hücumu yalnız ölkəsinin suverenliyini pozmayıb, həm də regional sülhə ciddi təhdid yaradıb.

Türkiyənin demokratiya tarixinə qara ləkə kimi düşən 12 sentyabr 1980-ci il hərbi çevrilişindən 45 il ötür. General Kenan Evrenin rəhbərlik etdiyi xunta idarəni ələ alaraq Konstitusiyanı ləğv etdi.12 sentyabr 1980-ci il səhəri Silahlı Qüvvələr “Bayraq Hərəkatı” kod adı altında hakimiyyətə əl qoydu və Milli Təhlükəsizlik Şurası adı altında ölkəni idarə etməyə başladı.

Çinin illərdir dünyaya təqdim etdiyi “Vahid Çin” konsepsiyası Pekinin diplomatik leksikonunun əsas sütünlarından biridir. Bu siyasət əsasən dövlətin ərazi bütövlüyünün qorunması kimi qələmə verilir. Lakin, bu sadəcə Çinin xəritə üzərində bütövlük siyasəti deyildir. Siyasətin əsas məqsədi milli azlıqların mədəniyyətlərinin, kimliklərinin, ideologiya və dillərinin vahid hala gətirilməsini hədəfləyir.

Son bir neçə ildə Kirk-in çıxışları və qısa videoları amerikalı gənclər arasında od kimi yayılırdı. Bəzi kadrlarda onu ABŞ universitetlərində abort məsələsi ətrafında liberal gənclərlə mübahisə edərkən görmək olurdu — o, abortu “körpəyə qarşı qətl” adlandırırdı; bəzilərində cinsi keçid ideyasına qarşı çıxırdı; bəzilərində isə ağdərili amerikalıların silah gəzdirmə hüququnu müdafiə edir, sosial baxımdan mühafizəkar dəyərləri müdafiə edirdi; ya da ABŞ prezidenti Donald Trampın siyasətlərini təbliğ və müdafiə edirdi.

XXI əsrdə beynəlxalq qarşıdurmanın aparıcı forması hibrid müharibədir. Bu yeni reallıq artıq müharibə ilə sülh arasındakı sərhədləri silib. Ekspertlərin dediyinə görə, belə savaşlarda düşmən açıq hərbi müdaxiləyə əl atmadan gizli əməliyyatlar, diversiyalar, kiberhücumlar və separatçıların dəstəklənməsi kimi vasitələrdən istifadə edir. NATO-nun rəsmi yanaşmasında hibrid təhlükələr dedikdə, rəqibin eyni anda həm ənənəvi, həm də qeyri-ənənəvi vasitələrdən çevik şəkildə yararlanaraq siyasi-hərbi məqsədlərə çatmaq bacarığı nəzərdə tutulur. Azərbaycanın mürəkkəb geosiyasi mühitdə yerləşməsi bu problemi bizim üçün xüsusi aktuallığa çevirib.