"Hizbullah"ın Baş katibi Naim Qasım 30 iyul 2025-ci ildə, qrup liderlərindən Fuad Şükürün sui-qəsdinin ildönümündə bu ifadəni yüksək tonla işlədərək, təşkilatın İsrailə qarşı mövqeyinin sarsılmazlığını və müqavimət seçimini vurğulamışdı. ABŞ-ın bölgədəki hərbi yığınağının artması və Prezident Trampın İranın Ali Rəhbəri Əli Xameneyini hədəf alan sui-qəsd təhdidləri fonunda Naim Qasımın 26 yanvar 2026-cı il tarixindəki mövqeyi aydın idi: "Hizbullah Trampın təhdidlərinə qarşı bütün tədbirlər və hazırlıqlarla müqavimət göstərəcək, çünki İmam Xameneyiyə toxunmaq bölgədə və dünyada sabitliyin sui-qəsdi deməkdir".

Satanizm təkcə bir inanc və ya fəlsəfə deyil, həm də cəmiyyətin əxlaqi sərhədlərini və dini dəyərlərini sınağa çəkən bir hərəkatdır ki, onun təsiri tarix boyu mübahisəli və qorxunc izlər buraxıb.

Hazırda Tehranda Əli Laricaninin xələfi kimi Məhəmməd Baqir Zülqədrin şəxsiyyəti ön plana çıxır. O, hərbi təzyiqlərin daxili çağırışlarla kəsişdiyi mürəkkəb bir təhlükəsizlik mərhələsini necə idarə edəcəyi ilə bağlı böyük maraq və gözləntilər fonunda İran sisteminin ən həssas vəzifələrindən birini təhvil alır.

İrana qarşı davam edən hazırkı müharibə ilə paralel olaraq, Türkiyə olduqca narahat siyasi və təhlükəsizlik dövrü yaşayır. Qərar qəbul etmə mərkəzinə yaxın dairələr və "dərin dövlət"ə yaxın olan siyasi qüvvələr, regionda baş verəcək geosiyasi transformasiyalar Türkiyənin regional bütövlükdəki roluna və mövqeyinə təsir edəcəyindən ehtiyatlanırlar.

İsrailə qarşı hərbi mübarizə tarixinə onun 1948-ci ildə qurulmasından bəri nəzər saldıqda, iki əsas dövrü bir-birindən fərqləndirmək olar: Birinci dövr, bəzi ərəb ordularının İsrailə qarşı apardığı nizami dövlət müharibələri seçimidir. İkinci dövr isə müxtəlif qruplaşmalar və ya milislər (qeyri-nizami silahlı qüvvələr) vasitəsilə həyata keçirilən silahlı mübarizə seçimidir.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın Tehranın dezinformasiya kampaniyalarında süni intellektdən (Sİ) istifadə etməsi barədə bəyanatı təsadüfi bir iddia deyil. İran daxili və xarici ictimai rəyi istiqamətləndirmək üçün informasiya əməliyyatlarından istifadə sahəsində uzunmüddətli tarixə malikdir. Lakin bu gün şahid olduğumuz mənzərə sadəcə bu fəaliyyətlərin davamı deyil; alətlərin keyfiyyətində, icra sürətində və təsir dairəsində baş verən köklü bir transformasiyadır.

Müasir dünya iqtisadiyyatı son onilliklərin ən ağır sınağı ilə üz-üzədir. 28 fevral 2026-cı ildə başlayan ABŞ-İsrail və İran arasındakı hərbi münaqişə qlobal enerji arteriyası olan Hörmüz boğazının iflic olmasına gətirib çıxarıb. Dünya neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) daşımalarının 20%-nin keçdiyi bu strateji su yolunun Tehran tərəfindən bağlanması Brent markalı neftin qiymətini bir barrel üçün 100 dollardan yuxarı qaldırıb. Bu xaos fonunda Beynəlxalq Enerji Agentliyi (IEA) tarixin ən böyük addımını ataraq strateji rezervlərdən 400 milyon barrel neftin bazara çıxarılmasına qərar verib.

Müharibələr hər zaman eyni mənanı daşımır. Onlar bəzən gücün zirvə nöqtəsinin elanı, bəzən isə həmin gücün hüdudlarının erkən göstəricisidir. Bu iki məna arasında bir sual yaranır: Amerika və İran öz rollarını xilas etmək, yoxsa çöküşü dayandırmaq üçün son müharibələrini aparırlar?

Siena Universitetinin yanvar ayının sonunda keçirdiyi rəy sorğusu göstərib ki, 34 yaşlı demokrat mer Mamdani Nyu-York sakinlərinin 68%-nin dəstəyini qazanır. Qəzet bunu şərh edərək bildirib ki, bu göstərici Amerika Demokrat Partiyasının gələcək siması hesab edilən əvvəlki mer Erik Adamsın və ondan əvvəlki mer Maykl Blumberqin əldə etdiyi ən yüksək reytinqlərdən də yuxarıdır.

Regionda bir tərəfdən İran, digər tərəfdən isə Amerika Birləşmiş Ştatları və İsrail arasında görünməmiş bir müharibə yaşanarkən, dörd Körfəz ölkəsi – Qətər, Küveyt, Bəhreyn və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) illərdir mülki və ticari örtük altında "yatan" və müharibə zamanı hərəkətə keçməyə başlayan İranın "İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu" (SEPAH) və Livandakı "Hizbullah"a bağlı qrupların dağıdıldığını elan edirlər.

Bundan qırx il əvvəl Pol Kennedi “Böyük dövlətlərin yüksəlişi və tənəzzülü... 1500-cü ildən 2000-ci ilə qədər” adlı görkəmli kitabını nəşr etdirdi. O, bu kitabda imperiyaların yüksəliş və süqut səbəblərindən bəhs edərək xəbərdarlıq edirdi ki, hər hansı bir böyük güc öz resursları, imkanları və daxili məhsuldarlığı arasında tarazlıq yarada bilməsə, gec-tez tənəzzül mərhələsinə qədəm qoyacaqdır. Kitabda bəhs edilən qədim böyük dövlətlərdən asılı olmayaraq, biz XX əsrdə Osmanlı, Britaniya və Rusiya/Sovet imperiyalarının süqutunun, o cümlədən Almaniya və Yaponiya cəhdlərinin qırılmasının şahidi olduq.

Siyasətdə, tarixdə olduğu kimi, simalar asanlıqla yox olmur. Ali rəhbər Əli Xameneinin fiziki yoxluğu onun onilliklər ərzində formalaşdırdığı siyasi və ideoloji irsin dərhal silinməsi demək deyil. Bu irs İran sisteminin strukturunda, eləcə də rejimin daxili və xarici siyasətində yaşamağa davam edir. Hazırda bu kölgənin altında atasının varisi kimi Müctəba Xamenei boy göstərir.