BAKI,VOA
“Tramp Hörmüz boğazını İranla birlikdə idarə etməyə maraqlıdır. O bunun üçün ortaq şirkət yaradılmasını və payların bölünməsini təklif edə bilər”.
Bu barədə "The Wall Street Journal" qəzeti məlumatlı mənbələrə istinadən xəbər verib.
Bildirilir ki, hazırda Ağ Evdə bu məsələlər ətrafında müzakirələr aparılır:
“Bu faktiki Hörmüz boğazında azad naviqasiyanın sonu ola bilər. Eyni zamanda Tramp İran neftinin bir hissəsinə çıxış əldə etmək istəyir. Bu ABŞ-a İranın enerji bazarında söz sahibi olmağa imkan verə bilər. Tramp bundan əlavə İranın mis yataqlarına yatırım etmək və bunu da ortaq şirkətdə birgə idarə etməyi planlaşdırır”.
Maraqlıdır, ABŞ və İran bu məsələlərdə birgə əməkdalığa razı ola bilər, yoxsa bu, iluziyadır? Trampın İrana qarşı hücumları məhz bu hədəflərə istiqamətlənib?
VOA xəbər verir ki, məsələ ilə bağlı Yaxın Şərq üzrə ekspert Rufiz Hazfizoğlu “Cebheinfo.az”-a şərhində qeyd edib ki, ABŞ-dən yaxşı təkliflər gələrsə, Tehran Vaşinqtonla razılaşmaya gedə bilər:
“Məsələ ondan ibarətdir ki, Trampın İranla bağlı tələbləri tez-tez dəyişir. Çıxışlarında gah Hözmüz boğazı, gah İranın mis yataqları, gah da İranla enerji əməkdaşlığına toxunur. Bu da haradasa, İran hakimiyyətini cəsarətləndirən bir addımdır.
Tehranda hesab edirlər ki, ABŞ-nin daxili, xarici və enerji təhlükəsizliyi siyasətində İranla bağlı ciddi fikirayrılıqları mövcuddur. Belə desək, Trampın son hərəkətləri sözün həqiqi mənasında İranı cəsarətləndirib”.
Ekspert hesab edir ki, Vaşinqton İranla anlaşmaq istəyir:
“Amma Vaşinqton hər zaman bir əlində kökə, bir əlində sopa tutub. Ağ Ev İranla bu siyasəti yürütmək istəyir. Yəni Vaşinqton Tehrana mesaj ötürür ki, mənim şərtlərimə razı olsan, səninlə müəyyən əməkdaşlığa gedəcəm, yox əgər şərtlərimlə razı olmayacaqsansa, səni yer üzündən siləcəm. Ancaq İran hakimiyyətinin bu kimi çağırışlara və təhdidlərə immuniteti var”.
R.Hafizoğlu, həmçinin vurğulayıb ki, İran əlverişli şərtlər əsnasında ABŞ-la əməkdaşlığa gedə bilər:
“Müharibədən əvvəl belə hesab edilirdi ki, İranın siyasi elitasında ABŞ-la bağlı vahid mövqe var. Halbuki müharibənin gedişatında İranda baş verən sui-qəsdlər və digər hadisələr onu deməyə əsas verir ki, İranın siyasi elitasında olan şəxslər heç də vahid mövqedən çıxış etmirlər.
İran hakimiyyəti daxilində ABŞ ilə dialoq marağında olanlar ilə radikal düşüncə sahibləri arasında fikirayrılıqları var. Hesab edirəm ki, əgər ABŞ-dən yaxşı təkliflər gələrsə, Tehran Vaşinqtonla razılaşmaya gedə bilər. İran hakimiyyəti maksimum özünü baha satmağa çalışır və Vaşinqtondan fərqli təkliflər gözləyir.
İran İslam dünyasının dərdini çəkir, bunlar tamamilə boş fikirlərdir. İranın İslam dünyasının dərdini çəkmək niyyəti yoxdur. İran üçün əsasən öz milli maraqları önəmlidir. Hazırkı proseslərdə kim qalib gələcək bunu yalnız zaman göstərəcək”.