Səudiyyə Ərəbistanının bu gün həyata keçirdiyi enerji transformasiyası dünyanın ən mürəkkəb dəyişikliklərindən biridir. Bu mürəkkəblik təkcə texniki və iqtisadi ölçülərlə məhdudlaşmır, söhbət krallığın beynəlxalq sistemdəki geosiyasi rolunun yenidən tərif edilməsindən gedir.

Suriya xalqının illərlə davam edən azadlıq mübarizəsini simvolizə edən 8 Dekabr “Azadlıq Günü” Suriyada demokratik dəyişikliklərə, insan hüquqlarına və milli dirəniş iradəsinə həsr olunmuş gün kimi qeyd olunur. Bu gün Suriya cəmiyyətinin onilliklər boyu davam edən siyasi basqılara, azadlıqların məhdudlaşdırılmasına və ağır humanitar itkilərə baxmayaraq nümayiş etdirdiyi müqavimətin tarixi və simvolik ifadəsi hesab olunur.

Səudiyyə Ərəbistanının və Qətərin strateji əməkdaşlığı Riyadda keçirilən yüksək səviyyəli görüşlərlə yeni dinamika qazanır. Qətər Əmiri Şeyx Təmim bin Həməd Al Tani səfər çərçivəsində Səudiyyə Ərəbistanının Vəliəhd Şahzadəsi və Baş naziri Məhəmməd bin Salmanın rəsmi qarşılanması ilə Riyada çatıb. Görüş iki ölkə arasında bu gün keçiriləcək Qətər–Səudiyyə Ərəbistanı Koordinasiya Şurasının 8-ci iclasına birgə sədrlik məqsədi daşıyır.

İranın əsas müttəfiqi olan Bəşşar Əsədin 8 dekabr 2024-cü ildə devrilməsindən bir il keçib. Buna baxmayaraq, Suriyada İranın necə və hansı mexanizmlə geri çəkilməsi məsələsi hələ də maraq doğurur . Bir il əvvəl Suriyanın hazırkı prezidenti Əhməd əl-Şəraanın rəhbərlik etdiyi islamçı fraksiyalar Şimal-Qərbdən sürətli və gözlənilməz hücumla Dəməşqə daxil olmuş və cəmi bir neçə gün ərzində ölkəni yarım əsrdən çox idarə edən Əsəd rejimini devirmişdilər.

27 noyabr 2024 səhərinin erkən saatlarından sonra Suriya artıq əvvəlki Suriya deyildi. “Hücumları Əngəlləmə Əməliyyatı” başladıqdan sonra on dörd il davam edən inqilab, müharibə və parçalanmadan sonra gözlənilən an gəldi. Yalnız on iki gün ərzində Bəşşar Əsəd rejimi görünməmiş sürətlə dağılaraq vilayətlər tədricən azad edildi və 8 dekabr səhəri döyüşçülər Dəməşqə daxil olaraq rejimin sona çatdığını elan etdilər. Eyni günün axşamı rejim lideri Moskvaya qaçarkən görüntüləndi.

Yaponiyada dəfn məsələsi uzun müddət ictimai müzakirə mövzusu olmayıb. Onilliklər ərzində ölkədə vida mərasiminin yeganə forması demək olar ki, yalnız kremasiya olduğundan, torpağa dəfn, açıq qəbiristanlıqlar və monumental məzarlar kimi ənənələr Yaponiyada məhz mövcud deyil. Ərazisinin 75%-i dağlardan ibarət olan və şəhərlərin hər kvadrat metr uğrunda rəqabət apardığı ölkədə ölüm də məkan çatışmazlığı və sərt memarlıq-kültür normalarına tabe edilmiş, nəticədə kremasiya əhalinin 99%-dən çoxu üçün alternativsiz hala çevrilmişdir.

Azərbaycan Fələstin və Suriya ilə diplomatik münasibətlərini rəsmi səfərlər, beynəlxalq platformalarda ardıcıl mövqe və humanitar təşəbbüslər vasitəsilə gücləndirir. Bəziləri Azərbaycanın Yaxın Şərq siyasətinin olmadığı düşüncəsində olsalar da, əslində bu belə deyil. Azərbaycan iddia olunanların əksinə olaraq, İsrail, İran və Türkiyədən asılı olmayan müstəqil Yaxın Şərq siyasəti yürütməkdədir. Təbii ki, Bakının rəsmi Yaxın Şərq siyasətində adı sadalanan ölkələrlə, xüsusən də Türkiyə ilə siyasi məsləhətləşmələri var.

Suriya Prezidenti Əhməd Əş-Şəraa Bəşşər Əsədi devirdikdən sonra ölkənin beynəlxalq nüfuzunu bərpa edib və sanksiyaların ləğvinə nail olub. Lakin keçmiş silahlı qruplaşma liderinin əsas sınağı ölkə daxilində etimad qazanmaqdır.

İsrail tarixində elə dövrlər olub ki, dövlət nə orduya, nə diplomatiyaya, nə də iqtisadiyyata görə dayanıb. Onu ayaqda saxlayan ən böyük sütun insanların inamı idi. Yəhudilər onlara “vəəd olunan” torpaqların gələcəyi olduğuna dair dərin, kollektiv inama sahib idilər.

Bugünkü dünyada dövlətlərin çoxu çağırışların ardıcıl təzyiqi altında yolunu itirdiyi bir zamanda Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri öz dayanıqlı inkişaf modeli, yenilikçi baxışı və sosial harmoniyası ilə seçilir. Bunun arxasında sadəcə iqtisadi resurslar və ya coğrafi imkanlar deyil, dərin liderlik fəlsəfəsi və strateji vizionla hərəkət edən dövlət idarəçiliyi dayanır. Bu vizionun baş memarı isə BƏƏ Prezidenti Şeyx Məhəmməd bin Zayed Al Nəhyandır — həm təsisçilərin yolunu davam etdirən, həm də o yolu yenidən dizayn edən, modern dünyanın mürəkkəb çağırışlarına uyğunlaşdıran lider.

“Zombi” sözü bu gün amerika qorxu filmlərində qara sehrin təsiri ilə hərəkət edən, diri-ölü varlıqlar – yəni yaşayan cəsədlər anlamında işlədilir. Öz mahiyyətində bu ifadə yarı ölü, hərəkət edən, ətrafı qorxu yayan, xəstəlik daşıya bilən və ya öldürən uydurma bir obrazı təsvir edir. Zombi obrazı ilk dəfə 1968-ci ildə istehsal olunan “Ölü Məhəlləsinin Gecəsi” (“Night of the Living Dead”) filmində peyda olub. Sonrakı onilliklərdə yüzlərlə qorxu və fantastik filmdə, həmçinin “PUBG” kimi kompüter oyunlarında zombi motivi geniş yayıldı. “Zombi” anlayışı həmçinin Haiti mədəniyyətində və “vudu” dinində də mövcuddur və ölülərin ruh çağırma ayini ilə yenidən dirildildiyini bildirir.

Bir il əvvəl Bəşşar Əsəd rejiminin devrilməsi Suriyada yeni siyasi səhifənin başlanğıcı oldu. Lakin beynəlxalq və regional müzakirələr hələ də təhlükəsizlik məsələləri və sanksiyaların yumşaldılması üzərində cəmlənir. Elə bil Suriyanın gələcəyi yalnız hərbi balans və iqtisadi təzyiq mexanizmləri ilə müəyyənləşir.Halbuki belə yanaşma ölkədə gedən dərin və sistemli dönüşümlərin miqyasını izah etmir və əsas sualı açıq qoyur: illərlə dağılmış idarəetmə strukturlarını və parçalanmış cəmiyyəti necə yenidən dövlət halına gətirmək olar?