Bir il əvvəl Bəşşar Əsəd rejiminin devrilməsi Suriyada yeni siyasi səhifənin başlanğıcı oldu. Lakin beynəlxalq və regional müzakirələr hələ də təhlükəsizlik məsələləri və sanksiyaların yumşaldılması üzərində cəmlənir. Elə bil Suriyanın gələcəyi yalnız hərbi balans və iqtisadi təzyiq mexanizmləri ilə müəyyənləşir.Halbuki belə yanaşma ölkədə gedən dərin və sistemli dönüşümlərin miqyasını izah etmir və əsas sualı açıq qoyur: illərlə dağılmış idarəetmə strukturlarını və parçalanmış cəmiyyəti necə yenidən dövlət halına gətirmək olar?

Papalıq bu gün 2 min ildir ayaqda qalmağı bacaran bəşəriyyətin ən qədim qurumudur. Dünyanın dörd bir yanında insanlara dini rəhbərlik etməyin yanında çox böyük maddi imkanlara da sahibdir. Bütün tarixi boyu bir şəkildə dünyanın siyasi səhnəsinə təsir etmişdir. Bu gün bəşəriyətin bu təlatümlü vaxtında yenə meydandadır.

Ərəblər Latın Amerikasına üz tutanda, özləri ilə yalnız kiçik çamadanlar və geridə qoyduqları Livanın dağları, Fələstinin evləri və Suriyanın küçələri haqqında qalan ağır xatirələri aparmışdılar. Onlar bu uzaq qitəyə daha geniş bir həyat axtarışında gəldilər, amma heç kim təsəvvür etmirdi ki, bir neçə onillik sonra onların övladları ekranların önündə görünəcək, hakimiyyət saraylarında oturacaq, müqavilələr imzalayacaq və ilk xəyalları bu torpaqlarda doğulmamış ölkələrin tarixində yeni fəsillər yazacaqlar.

Misir yüzlərlə fələstinli polis əməkdaşını müharibədən sonrakı mərhələdə Qəzzada təhlükəsizlik qüvvələrinə inteqrasiya etmək məqsədilə hazırlayır.Misirin xarici işlər naziri Bədr Əbdülatti avqust ayında Fələstin Muxtariyyətinin baş naziri Məhəmməd Mustafa ilə danışıqları zamanı Qəzza üçün 5 min polis əməkdaşının hazırlanması planını elan etmişdi.

Süni intellekt inqilabının təsiri ilə sürətlə dəyişən dünyamızda bu texnologiyaların siyasi, həssas və mübahisəli mövzularla necə davranması sualı artıq əsas və qaçılmaz müzakirəyə çevrilib. Teoriyada süni intellekt tam neytral vasitə kimi təqdim olunur — nə simpatiyası, nə də şəxsi fikri var; məlumatları analiz edir və obyektiv cavab verir.

Livan hökumətinə silahın yalnız dövlətin əlində cəmlənməsi ilə bağlı beynəlxalq və regional dəstək mesajları ard-arda gəlməyə başladı. Bu aktiv diplomatik hərəkətlilik ABŞ-dan gələn təbrik teleqramı və arxasınca Misirdən daxil olan dəstəkləyici telefon zəngi ilə başladı. Bütün bunlar göstərir ki, Livan artıq “tarixi bir döngədə” dayanıb və bu mərhələnin həlledici faktoru ölkədəki silahların tam şəkildə dövlətin nəzarətinə verilməsi olacaq.

Beyrutun cənubunda “Hizbullah” komandiri Heysəm əl-Təbtabainin qətlə yetirilməsi bölgədə 2024-cü ilin payız müharibəsi ssenarisinin təkrarlanması qorxularını artırıb. O vaxtkı genişmiqyaslı qarşıdurma İsrailin ardıcıl yüksək səviyyəli hədəflərə yönələn suiqəstləri ilə başlamışdı. Lakin hazırkı regional və beynəlxalq şərait, xüsusilə də Qəzzada ötən ay elan edilən atəşkəs və ABŞ layihəsinin BMT-də qəbul edilməsi fonunda həmin ssenarinin tam şəkildə geri dönməsi ehtimalı daha zəif görünür.

20-ci əsrdə, xüsusilə Şərqi Avropada, bəzi radikal Xristian qrupları terrorizmə əl ataraq , siyasi rejimləri və dinə qarşı çıxanları hədəf almışdılar. Xristian terrorunun əsas məqsədi, dini ideologiyaların gücləndirilməsi və bəzən dövlət qurumlarının dəyişdirilməsi idi. Bu terror aktları, Xristianlıq adına deyil, yalnız radikal şəxslərin şəxsi məqsədləri uğrunda həyata keçirildi. Xristian terroru, müasir dövrdə dini ekstremizm və radikalizm anlayışları ilə əlaqələndirilərək, bəzən sosial və siyasi qarşıdurmaların təzahürü kimi görülür.

Fransa parlamentində bir qrup deputat “islamçı separatizm”lə mübarizəyə dair 17 tövsiyədən ibarət yeni hesabat təqdim edib. Sənəddə ən çox müzakirə yaradan təkliflərdən biri 16 yaşınadək qızların hicab taxmasının qadağan olunması və dini təşkilatlara nəzarətin sərtləşdirilməsidir. Hesabatda Ifop-un araşdırmasına istinad edilərək bildirilir ki, hazırda Fransada 15–24 yaş arası müsəlman qızların 44 faizi hicab taxır. 2003-cü ildə bu göstərici cəmi 16 faiz idi.

İsrail bazar günü Beyrutun cənub qəsəbəsi olan Dahiyəni hədəfə alan hücum həyata keçirdi. Nəticədə bir nəfər həyatını itirdi, 21 nəfər yaralandı. Livan prezidenti Cozef Aun bu hücumu “İsrailin təcavüzü dayandırmaq çağırışlarına məhəl qoymadığının növbəti sübutu” adlandırdı. O qeyd etdi ki, “Livan artıq bir ilə yaxındır ki, düşmənçilik fəaliyyətlərini dayandırıb”, beynəlxalq ictimaiyyəti isə “öz məsuliyyətini üzərinə götürməyə və Livana qarşı təcavüzün dərhal dayandırılması üçün ciddi müdaxilə etməyə” çağırdı.

İranın kəşfiyyat naziri İsmayıl Xətib “düşmənlərin” ölkə daxilində iğtişaş yaratmağa və ya ali dini lider Ayətullah Əli Xamenei-yə qarşı sui-qəsd təşkil etməyə çalışdıqları barədə sərt xəbərdarlıq edib. Onun sözlərinə görə, ABŞ artıq “rejim dəyişikliyi” strategiyasından “təzyiq vasitəsilə cilovlama” siyasətinə keçib və regionda hərbi mövcudluğunu genişləndirir.

Bu gün bəzi ərəb ziyalıları Qərb demokratiyasına qarşı özünəməxsus “seçməli heyranlıq” yaşayır. Onlar “vətəndaş dövləti”, “sekulyarizm”, “demokratiya” kimi anlayışları tutu quşu kimi təkrarlayır, sanki bu sözlər bütün problemlərin sehirli açarıdır. Lakin bu prinsipləri ortaya atan Qərbin özü onları əslində necə tətbiq edir - buna fikir verən azdır.