Suriyanın devrilmiş hakimiyyəti dövründə ölkənin baş müftisi olmuş Əhməd Bədrəddin Həssunun Dəməşqdə Dördüncü Cinayət Məhkəməsində mühakimə olunması Suriyada müharibə cinayətləri və insanlığa qarşı cinayətlərə görə hüquqi məsuliyyətin sərhədləri ilə bağlı mühüm müzakirələrə səbəb olub.

Dünyanın bir çox ölkəsi son illərdə hərbi hava qüvvələrinin inkişaf strategiyasına yenidən baxmağa başlayıb. Xüsusilə 2022-ci ildə Rusiya–Ukrayna müharibəsinin başlamasından sonra müasir müharibələrin uzunmüddətli tükəndirmə xarakteri daşıya biləcəyi qənaəti güclənib. Bu şəraitdə uğurun yalnız ən qabaqcıl texnologiyalara deyil, həm də itkilərin sürətlə bərpası, istehsalın davamlılığı və əməliyyatların dayanıqlılığına bağlı olduğu aydın şəkildə üzə çıxıb.

ABŞ-da Prezident Donald Tramp administrasiyası ilə federal bürokratik institutlar arasında xarici siyasət və müdafiə sənayesi sahəsində fikir ayrılıqlarının dərinləşdiyi bildirilir. Müzakirələrin əsas mövzularından biri isə Türkiyəyə satılması planlaşdırılan F110 tipli döyüş təyyarəsi mühərrikləri və Ankaranın F-35 proqramına mümkün qayıdışı ilə bağlı prosesdir.

MİLGEM ixracatı, yalnız müdafiə sənayesinin dövriyyəsinə daxil edilən adi müqavilələr deyil; bu layihələr Türkiyənin dəniz gücü diplomatiyası, müttəfiqlik əlaqələri və yüksək texnologiya ixracı baxımından yeni bir strateji alət qazandığının əyani göstəricisidir. 1980-ci illərə qədər Türkiyə Hərbi Dəniz Qüvvələri Komandanlığı İkinci Dünya Müharibəsi dövründə inşa edilmiş və ABŞ-dan ikinci əl olaraq alınmış döyüş gəmiləri ilə təchiz olunmuşdu. Lakin 1970-ci illərdə "Berk" və "Peyk" freqatlarının inşası ilə hərbi gəmi dizaynı və tikintisi sahəsində ilk yerli addımlar atıldı.

XIX əsrin son onilliklərində və XX əsrin əvvəllərində Avropanın imperialist gücləri tərəfindən həyata keçirilən və tarixdə "Afrika uğrunda mübarizə" (Scramble for Africa) kimi tanınan qitənin sürətli işğalı, bəşər tarixinin ən köklü geosiyasi transformasiyalarından biridir. Bu işğal proqramının pərdəarxası hərəkətverici qüvvələrini, maliyyə mənbələrini və hərbi ekspedisiyaların iqtisadi əsaslarını araşdırarkən, təbii resursların, xüsusilə də fil sümüyünün rolu müstəsna əhəmiyyət kəsb edir. Avropa və Şimali Amerika bazarlarında sənayeləşmənin gətirdiyi yeni burjua təbəqəsinin lüks istehlak tələbatını ödəmək üçün "ağ qızıl" adlandırılan fil sümüyünə olan tələbat, Afrika qitəsinin daxili regional strukturlarının, yerli krallıqlarının və ekoloji balansının tamamilə dağılması ilə nəticələnən hərbi-inzibati müstəmləkəçilik aparatının qurulmasına birbaşa təkan vermişdir.

Qızılın qiyməti son aylarda ciddi təzyiqlə üzləşərək bir unsiya üçün 4 min ABŞ dollarından aşağı enib. Bazar iştirakçıları artıq risklərdən və inflyasiyadan qorunmaq məqsədilə qızıla üstünlük vermək əvəzinə, ABŞ dollarının möhkəmlənməsinə və ABŞ-də faiz dərəcələrinin artırılacağı gözləntilərinə diqqət yetirirlər.

Venesuelada iyunun 25-də baş verən iki güclü zəlzələ ölkənin paytaxtı Karakasda böyük dağıntılara səbəb olub. Xilasetmə qrupları dağıntılar altında qalan insanların axtarışını davam etdirərkən, rəsmi məlumata görə, təbii fəlakət nəticəsində 235 nəfər həyatını itirib, 4 min 300 nəfər isə müxtəlif dərəcəli xəsarət alıb.

ABŞ-ın xarici siyasətində iqtisadi kəşfiyyat son illərdə əsas təsir alətlərindən birinə çevrilib. Mütəxəssislərin fikrincə, maliyyə məlumatlarının toplanması, təchizat zəncirlərinin təhlili və iqtisadi əlaqələrin xəritələşdirilməsi Vaşinqtonun sanksiya siyasətinin, ticarət qərarlarının və geosiyasi strategiyasının formalaşdırılmasında həlledici rol oynayır.

Çinin hazırladığı “Layn Şayn” adlı yeni superkompüter bu həftə dünyanın ən sürətli superkompüteri adını qazanaraq texnologiya yarışında ABŞ-ni geridə qoyub. Yeni sistemin məhsuldarlığı ABŞ-nin Kaliforniya ştatında yerləşən Lourens Livermor Milli Laboratoriyasına məxsus ən yaxın rəqibindən təxminən 22 faiz yüksəkdir. Superkompüterlər sahəsində liderlik uğrunda mübarizə uzun illərdir ABŞ, Yaponiya və Çin arasında davam edir. Çin ilk dəfə 2010-cu ildə dünyanın ən güclü superkompüterinə sahib ölkə statusunu əldə etmişdi. Lakin 2023-cü ildən etibarən Çin ildə iki dəfə dərc olunan beynəlxalq superkompüter reytinqlərində iştirakını dayandırmışdı. Buna baxmayaraq, mütəxəssislər Çin istehsalı olan bir sistemin artıq siyahıya liderlik etdiyini ehtimal etsələr də, bunu təsdiqləyəcək kifayət qədər məlumat mövcud deyildi.

Müasir dövrdə futbolun sadəcə idman növü deyil, həm də qlobal iqtisadi sistemin mühüm elementlərindən birinə çevrilməsi ilə bağlı müzakirələr yenidən aktuallaşıb. Bir sıra siyasi və sosial tədqiqatçılar hesab edirlər ki, peşəkar idman sənayesi xüsusilə futbol vasitəsilə milyonlarla insanın diqqətini gündəlik sosial, iqtisadi və siyasi problemlərdən yayındıraraq onları emosional istehlakçıya çevirir.

Sudanda davam edən müharibə fonunda islamçı cərəyanın gələcəyi ciddi sual altına düşüb. Ordu ətrafında formalaşan yeni hərbi-siyasi ittifaqlar arasında maraq ziddiyyətləri mövcuddur. İslamçı qruplar daxili parçalanma və beynəlxalq təzyiqlərlə üzləşir. Bir qrup kompromis və siyasi prosesə inteqrasiyanı dəstəkləyir, digəri isə mövqelərini qorumağa çalışır. Analitiklər onların gələcəyinin qeyri-müəyyən olduğunu bildirir.

Uzun illər ərzində hərbi planlaşdırıcılar strateji hədəflər siyahısında əsasən neft yataqlarına, elektrik stansiyalarına, limanlara, körpülərə və rabitə şəbəkələrinə üstünlük veriblər. Bu obyektlər iqtisadiyyatın əsas hərəkətverici qüvvəsi olmaqla yanaşı, hərbi əməliyyatların davamlılığını təmin edən mühüm dayaqlar hesab olunurdu. Onların fəaliyyətdən çıxarılması düşmənin silahlı qüvvələri ilə birbaşa qarşıdurmaya girmədən belə onun imkanlarını ciddi şəkildə zəiflədə bilirdi.