#Təbii Fəlakət

Beynəlxalq Qızıl Xaç və Qızıl Aypara Cəmiyyətləri Federasiyası (IFRC) Əfqanıstanda baş verən zəlzələ ilə bağlı yaydığı açıqlamada, Kunar, Nangarhar və Lağman əyalətlərindəki dağıdıcı zəlzələnin geniş miqyaslı ziyana səbəb olduğunu bildirib. Açıqlamada, zəlzələ nəticəsində bir çox ailənin evsiz qaldığı və təcili humanitar yardıma ehtiyac duyduğu vurğulanıb. Əfqanıstan Qızıl Ayparası fövqəladə hallar qruplarını zərər çəkmiş ərazilərə göndərərək axtarış-xilasetmə və tibbi yardım işlərinə başlayıb. Yaralılar, xüsusilə Nangarhar xəstəxanası kimi sıxlıq yaşanan tibb müəssisələrinə təxliyə edilir.

İlkin məlumatlara görə, zəlzələ nəticəsində 250-dən çox insan həyatını itirib, 500-dən çox insan yaralanıb, ölü sayının artacağı gözlənilir. ABŞ Geoloji Xidməti (USGS) zəlzələnin episentrinin Cəlalabaddan 27 kilometr şimal-şərqdə, Pakistan sərhədi yaxınlığında, 8 kilometr dərinlikdə olduğunu açıqlayıb. Zəlzələnin vurduğu ən böyük zərər Kunar əyalətində qeydə alınıb, burada torpaq sürüşməsi nəticəsində yollar bağlanıb və xilasetmə işləri vertolyotlarla aparılır.

Qazaxıstan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Seysmoloji Müşahidələr və Tədqiqatlar üzrə Milli Elmi Mərkəzinin məlumatına görə, zəlzələnin episentri Almatıdan 799 km şimal-şərqdə yerləşib və ocağı 25 km dərinlikdə olub. Zəlzələ orta səviyyəli hesab edilərək səthdə hiss olunmayıb. Şərqi Qazaxıstan Fövqəladə Hallar Departamentinin mətbuat xidməti dağıntı və tələfatın olmadığını, vəziyyətin sakit olduğunu və monitorinqin davam etdiyini bildirib. X platformasında yayılan məlumatlar, vilayətin seysmik aktivliyinə baxmayaraq, əhalinin təhlükəsizlik qaydalarına hazır olması ehtiyacını vurğulayır.

Vulkanik fəaliyyət 2980-3200 metr hündürlükdəki Bocca Nuova və cənub-şərq kraterlərində cərəyan edir. Cənub-şərq kraterində Stromboliya tipli püskürmələr və kül atılması müşahidə olunub. İtaliya Milli Geofizika və Vulkanologiya İnstitutu daha güclü püskürmə riski barədə xəbərdarlıq edib. X platformasında yayılan məlumatlar, yerli sakinlərin və turizmin təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları əks etdirir. Qeyd edək ki, Etna Avropanın ən aktiv vulkanlarından biridir və son illərdə tez-tez püskürmələrlə diqqət çəkir. İtaliya hakimiyyəti bölgədə təhlükəsizlik tədbirlərini gücləndirib.

Nazirlər Şurasının qərarına əsasən, iyunun 23-dən bəri daşqınlardan, avqustun əvvəlindən isə davam edən meşə yanğınlarından zərər çəkən ərazilər rəsmi olaraq fəlakət bölgəsi kimi tanınıb. Təhsil və idman naziri, hökumət sözçüsü Pilar Alegria bildirib ki, ölkənin 17 muxtar icmasından 16-sı bu qərara daxil edilib. İspaniyada indiyədək 407 min hektardan çox ərazi yanğında məhv olub. Daxili İşlər Naziri Fernando Qrande Marlaska meşə yanğınlarını ölkə tarixində ən böyük yanğın fəlakəti adlandıraraq, fəlakət zonası elan olunmuş ərazilərdə yaşayanların qanunvericiliyə uyğun olaraq dövlət yardımı ala biləcəklərini açıqlayıb. Nazir hazırda 15 yerdə iri miqyaslı yanğınların davam etdiyini, fövqəladə vəziyyətin isə hələ də qüvvədə olduğunu bildirib və əhalini ehtiyat tədbirlərinə əməl etməyə çağırıb.

Vyetnamda yaxınlaşan “Kajiki” qasırğası səbəbindən güclü yağış, daşqın və torpaq sürüşməsi riski ilə əlaqədar 586 mindən çox insanın təxliyəsinə qərar verilib. ​Rəsmilər bəzi çaylarda suyun səviyyəsinin artması ilə bağlı 2 və 3-cü səviyyəli xəbərdarlıqlar yayıb. Müdafiə Nazirliyi fəsadlarla mübarizə üçün 350 min hüquq-mühafizə əməkdaşı və 8 200 hərbi texnika cəlb edib. Qeyd edək ki, Çinin cənubundakı Hainan adasında da “Kajiki” ilə bağlı 4-cü dərəcəli fövqəladə vəziyyət elan edilib. Bu, Sakit Okeanda bu il qeydə alınan 13-cü tayfundur.

Türkiyədə Balıkəsirdə 4,3 bal gücündə zəlzələ qeydə alınıb. Bugün yerli vaxtla saat 15:33 radələrində Balıkəsir vilayətinin Sındırgı rayonunda 4,3 bal gücündə zəlzələ baş verib. Zəlzələdə hazırda hər hansl bir itkinin olub-olmadığı barədə məlumat verilmir. Yerli qurumlar və AFAD vəziyyəti izləyir.

Avropa Aralıq dənizi Seysmoloji Mərkəzinin (EMSC) məlumatına görə, 5,3 bal gücündə zəlzələ qeydə alınıb. Episentri Myanmanın Hindistanla sərhədində yerləşən Mövlaik bölgəsi olub. Zəlzələ yerli vaxtla saat 11:26-da təxminən 10 kilometr dərinlikdə baş verib. Yeraltı təkan Hindistanın Myanma ilə sərhədi yaxınlığındakı Aizawl şəhərində də hiss olunub. Zəlzələ ilə bağlı dəyən zərər rəsmi qurumlar tərəfindən qeydə alınmayıb.

Çilinin cənubunda 7,5 bal gücündə zəlzələ qeydə alınıb. ABŞ Geoloji Xidməti (USGS) zəlzələnin episentrinin Antarktika yarımadası sahillərindəki Dreyk keçidi olduğunu açıqlayıb. Təxminən 10,8 kilometr dərinlikdə baş verən təkanlar Argentina və Çilinin bir çox şəhərində hiss olunub. Çili Hərbi Dəniz Qüvvələrinin Hidroqrafik və Okeanoqrafiya Xidməti (SHOA) isə zəlzələdən sonra sunami xəbərdarlığı elan edib.

Iyunun 26-dan bəri Pakistanda musson yağışlarının yaratdığı fəlakətlər nəticəsində ölənlərin sayı 746-ya çatıb. Milli Fəlakət İdarəsinin (NDMA) məlumatına görə, yalnız son 24 saatda, əsasən Gilgit-Baltistan bölgəsində 44 nəfər ölüb. Təxminən iki ay davam edən fəlakətlər nəticəsində yüzlərlə insan həyatını itirib, ölkənin müxtəlif ərazilərində ciddi dağıntılar qeydə alınıb. Şimal-qərb bölgəsindəki axtarış-xilasetmə qrupları Buner rayonunda itkin düşən 150 nəfərin axtarışlarını davam etdirir. Rəsmi qurumlar güclü yağışların cənub bölgələrində də davam edəcəyini açıqlayıb. Bildirilib ki, yağıntılar avtomobil yollarını su altında saxlaya, nəqliyyatı poza, Sind əyalətinin Kəraçi, Heydərabad, Thatta, Badin, Mirpurxas və Sukkur şəhərlərində elektrik və telekommunikasiya şəbəkələrinə ziyan vura bilər.

Türkiyənin Balıkəsir şəhərində 3,7 bal gücündə zəlzələ qeydə alınıb Kandilli Rəsədxanasının məlumatına görə, Balıkəsirin Sındırgı bölgəsində bu səhər saat 09:32-də 3,7 bal gücündə yeraltı təkanlar hiss edilib. Zəlzələnin dərinliyi 8,6 km olaraq qeydə alınıb. Qeyd edək ki, hələ zəlzələ nəticəsində xəsarət və ya dağıntı barədə məlumat verilməyib.

10 avqustda Alyaskanın Endicott Arm fiyordunda qeyri-adi təbiət hadisəsi baş verib. Nə zəlzələ, nə də vulkan püskürməsi olmasına baxmayaraq, bəzi bölgələrdə suyun səviyyəsi 30 metrədək qalxıb. Təfərrüatlı araşdırmalar göstərib ki, Cənubi Sawyer buzlaqının yaxınlığında 3,5 milyard kubmetr həcmində nəhəng bir yer kütləsi yer dəyişdirərək sürüşməyə səbəb olub. Sürüşmənin böyük hissəsi Tracy Arm fiyorduna düşərək, “seiche” adlanan yansımalı sunamiyə yol açıb. Alyaska Zəlzələ Mərkəzi bu hadisənin 2015-ci ildən bəri ən böyük sürüşmə və sunami ola biləcəyini açıqlayıb. ABŞ Sahil Mühafizəsi hadisə sonrası havadan bölgəni yoxlayıb və dağıntıların miqyasını görüntüləyib.