#Regional təhlükəsizlik

İsrail ordusunun nümayəndəsi Ella Vaviya Livanın İsrail üçün düşmən olmadığını bəyan edib. O bildirib ki, əsas problem Hizbullah təşkilatıdır. Vaviya Hizbullahı Livanı davamlı qarşıdurmalara sürükləməkdə ittiham edib. Onun sözlərinə görə, təşkilat razılaşmalara əməl etsə, bölgədə sabitlik əldə oluna bilər. İsrail rəsmisi Livanın inkişaf və rifah üçün alternativ yol seçə biləcəyini də vurğulayıb. Açıqlama İsrail və Hizbullah arasında atəşkəsin qüvvəyə minməsindən sonra verilib. Bununla yanaşı, Livanın cənubunda yeni hücumlar nəticəsində insan itkilərinin olduğu bildirilir. Bölgədə vəziyyət gərgin olaraq qalır.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp həftəsonu Kemp-Devid iqamətgahına səfər edəcək. Ağ Evin məlumatına görə, səfər zamanı siyasi və dövlət məsələlərinə dair görüşlər keçiriləcək. Trampın ailə üzvləri də onu müşayiət edəcəklər. Səfər ABŞ ilə İran arasında aparılan danışıqların qeyri-müəyyən mərhələsinə təsadüf edir. İsveçrədə keçirilməsi planlaşdırılan danışıqlar son anda təxirə salınıb. Livandakı gərginliyin yenidən artması prosesə əlavə təsir göstərib. Diplomatik səylərin əsas məqsədlərindən biri Hörmüz boğazında gəmiçiliyin tam bərpasıdır. Vaşinqton bölgədə sabitliyin təmin olunması üçün danışıqların davam etdirilməsində maraqlı olduğunu bildirir.

Livan Prezidenti Cozef Aun ilə ABŞ dövlət katibi Marko Rubio arasında telefon danışığı aparılıb. Danışıq zamanı Livandakı son hadisələr və bölgədəki təhlükəsizlik vəziyyəti müzakirə olunub. Cozef Aun İsrailin Livan ərazilərinə hücumlarının dayandırılmasının vacibliyini vurğulayıb. O, hərtərəfli atəşkəsin əldə edilməsini əsas prioritet adlandırıb. Livan rəhbərliyi bu məsələnin gələn həftə Vaşinqtonda keçiriləcək danışıqlar üçün mühüm əhəmiyyət daşıdığını bildirir. Marko Rubio isə ABŞ-nin Livana dəstəyini təsdiqləyib. O, ölkədə sabitliyin və təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsinin vacibliyini qeyd edib. Tərəflər dövlət institutlarının gücləndirilməsi məsələsinə də toxunublar.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İsraili Hizbullahla atəşkəs razılaşmasını qəbul etməyə çağırdığını bildirib. O, bu barədə telefon müsahibəsində danışıb. Tramp İsrail rəhbərliyi ilə gün ərzində əlaqə saxladığını və atəşkəsə dəstək verdiyini qeyd edib. ABŞ rəsmilərindən biri də atəşkəsin əldə olunduğunu təsdiqləyib. Buna baxmayaraq, Livanda hərbi əməliyyatların davam etdiyi barədə məlumatlar yayılır. Son günlər bölgədə gərginlik əhəmiyyətli dərəcədə artmışdı. Atəşkəsin məqsədi qarşıdurmaların qarşısını almaq və vəziyyəti sabitləşdirməkdir. Lakin hazırkı vəziyyət atəşkəsin tam şəkildə tətbiq olunub-olunmaması ilə bağlı suallar yaradır.

ABŞ Mərkəzi Komandanlığının rəhbəri Bred Kuper İran limanlarına qarşı tətbiq olunan blokadada iştirak edən hərbçilərin fəaliyyətini yüksək qiymətləndirib. O bildirib ki, əməliyyata təxminən 15 min hərbçi cəlb olunub. Kuperin sözlərinə görə, qüvvələr blokadanın icrasını təmin etməklə yanaşı, humanitar yardım fəaliyyətlərinə də dəstək veriblər. Admiral ABŞ hərbçilərinin peşəkarlığını xüsusi vurğulayıb. Eyni zamanda ABŞ Mərkəzi Komandanlığı İran limanlarına tətbiq olunan blokadanın dayandırıldığını açıqlayıb. Bildirilib ki, blokada iki ay müddətində qüvvədə olub. Qərar bölgədəki son hadisələr fonunda qəbul edilib. Məsələ beynəlxalq səviyyədə diqqətlə izlənilir.

Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayen İsraili Livanın suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət etməyə çağırıb. O, bu bəyanatı Avropa İttifaqının zirvə toplantısından sonra keçirilən mətbuat konfransında səsləndirib. Fon der Lyayen ABŞ ilə İran arasında əldə olunmuş anlaşma memorandumunu mühüm fürsət kimi qiymətləndirib. Onun sözlərinə görə, razılaşma Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçiliyin təmin edilməsinə və regional təhlükəsizliyin güclənməsinə kömək edə bilər. Avropa Komissiyasının sədri Livandakı vəziyyətin ciddi narahatlıq doğurduğunu bildirib. O, sabit və suveren Livanın Yaxın Şərqdə sülh üçün vacib olduğunu vurğulayıb. Fon der Lyayen Avropa İttifaqının Livan hakimiyyətinin silahsızlaşdırma siyasətini dəstəklədiyini qeyd edib. Antonio Koşta isə ABŞ-İran razılaşmasını bölgə üçün mühüm dönüş nöqtəsi adlandırıb.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ABŞ-nin bölgədəki münaqişələrin dayandırılması ilə bağlı məsuliyyət daşıdığını bildirib. O, bu fikirləri Pakistanın xarici işlər naziri Məhəmməd İshaq Dar ilə telefon danışığında səsləndirib. İran Xarici İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, Əraqçi ABŞ ilə əldə edilmiş anlaşma memorandumuna riayət olunmasının vacibliyini vurğulayıb. Nazir qeyd edib ki, razılaşmanın pozulması ABŞ-yə qarşı yönəlmiş addım kimi qiymətləndiriləcək. O, belə bir halın ciddi nəticələrə səbəb ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Əraqçinin sözlərinə görə, Livan da daxil olmaqla bütün cəbhələrdə gərginliyin azaldılması üçün razılaşmaların icrası vacibdir. Açıqlama bölgədə davam edən diplomatik proses fonunda verilib. Tehran razılaşmaların icrasını sabitliyin əsas şərtlərindən biri hesab edir.

İran ABŞ–İran memorandumuna ümumilikdə müsbət yanaşdığını bildirib. Lakin Livandakı İsrail əməliyyatları ciddi narazılıq doğurub. Tehran bu vəziyyətin atəşkəsin pozulması olduğunu hesab edir. İran rəsmiləri Livan məsələsinin razılaşmanın bir hissəsi olduğunu deyir. Onların fikrincə, hücumlar davam edərsə, imzalanma təhlükəyə düşə bilər. Bu vəziyyət birinci mərhələnin icrasını çətinləşdirir. İran prosesin uğursuz ola biləcəyini istisna etmir. Livan böhranı diplomatik gərginliyi artırır.

Donald Tramp və Narendra Modi G7 sammiti çərçivəsində görüş keçiriblər. Görüşün əsas mövzusu İranla bağlı razılaşma olub. Tərəflər regional təhlükəsizlik məsələlərini müzakirə ediblər. Yaxın Şərqdəki vəziyyət də gündəmdə olub. İran razılaşmasının gələcək təsirləri nəzərdən keçirilib. ABŞ və Hindistan liderləri diplomatik əməkdaşlıq barədə fikir mübadiləsi aparıblar. Görüşlə bağlı əlavə detalları hələ açıqlanmayıb. Sammit çərçivəsində diplomatik koordinasiya diqqət mərkəzində qalıb.

İran və Oman Hörmüz boğazında beynəlxalq hüquqa riayət edəcəklərini təsdiqləyib. Tərəflər dəniz təhlükəsizliyi və sərbəst gəmiçiliyin vacibliyini vurğulayıblar. ABŞ–İran memorandumu fonunda regional sabitlik müzakirə olunub. Diplomatik səylərin artırılması çağırışı edilib. Məqsəd regionda təhlükəsiz və sabit mühitin təmin edilməsidir.

Nəbih Berri və Məhəmməd Baqir Qalibaf İran–ABŞ memorandumunu müzakirə ediblər. Görüşdə xüsusilə Livanla bağlı müddəa diqqət mərkəzində olub. Tərəflər İsrailin hərbi əməliyyatlarının dayandırılmasını tələb ediblər. Livanın suverenliyinə hörmət və işğal olunmuş ərazilərdən çıxış məsələsi vurğulanıb. ABŞ və təminatçı tərəflərin məsuliyyəti ön plana çıxarılıb. Müzakirələrin məqsədi Livandakı vəziyyətin sabitləşdirilməsi kimi göstərilib. Regional gərginliyin azaldılması əsas prioritetlərdən biri olub. Mövzu İran–ABŞ razılaşması fonunda aktuallığını qoruyur.