#Regional təhlükəsizlik

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan regionda gərginliyin hərbi qarşıdurma həddinə çatdığı bir vaxtda Birləşmiş Krallığın xarici işlər naziri İvet Kuper ilə mühüm telefon danışığı aparıb. Görüşdə əsas diqqət regionu bürüyən müharibənin dayandırılması və beynəlxalq təhlükəsizliyin qorunması istiqamətində atılacaq təcili addımlara yönəlib.

İsraildə yayımlanan Kanal 15 televiziya kanalının məlumatına görə, ölkə ordusunda xidmət edən 4 hərbçi İran adına casusluq fəaliyyəti ilə bağlı ittihamlar əsasında təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən saxlanılıb. Məlumata əsasən, saxlanılan hərbçilərdən bəzilərinin vəkillərlə görüşünə icazə verilməyib və bütün şübhəlilərin saxlanılma müddəti uzadılıb. Bildirilir ki, hadisə İsrail təhlükəsizlik qurumlarında narahatlıq doğuran yeni casusluq hadisəsi kimi qiymətləndirilir.

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan NATO-nun Baş katibi Mark Rutte ilə telefon əlaqəsi saxlayıb. Türkiyə Respublikası Prezident Administrasiyasının Kommunikasiya İdarəsindən verilən məlumata görə, tərəflər regional və qlobal məsələləri, eləcə də Alyansı maraqlandıran strateji mövzuları ətraflı mühakimə ediblər. Prezident Ərdoğan danışıq zamanı İrana qarşı hərbi müdaxilə ilə başlayan prosesin artıq "geostrateji çıxılmaz vəziyyətə" sürükləndiyini vurğulayıb. O, beynəlxalq birliyi bu müharibəni dayandırmaq üçün səyləri artırmağa çağırıb. Ərdoğan həmçinin NATO-nun Türkiyənin hava hücumundan müdafiəsinə verdiyi dəstəyin Alyansın çəkindiricilik gücünü bir daha nümayiş etdirdiyini qeyd edib.

Dünyanın aparıcı müsəlman ölkələri İsrail Knessetinin işğal altındakı İordan çayının qərb sahilində fələstinlilərə qarşı ölüm hökmünün tətbiqinə imkan verən yeni qanun qəbul etməsini kəskin şəkildə pisləyib. Səudiyyə Ərəbistanı, Misir, İordaniya, İndoneziya, Pakistan, Qətər, Türkiyə və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin (BƏƏ) xarici işlər nazirləri bu barədə birgə bəyanat yayıblar.

Birləşmiş Ştatlar raket ehtiyatlarının tükənməsi fonunda Yaponiyaya təxminən 400 ədəd "Tomahawk" qanadlı raketinin təhvil verilməsini təxirə saldığını rəsmən Tokioya bildirib. Razılaşmaya əsasən, 2,35 milyard dollar dəyərində olan bu sifarişin 2028-ci ilin mart ayında təhvil verilməsi planlaşdırılırdı. Lakin müharibənin ilk dörd həftəsi ərzində ABŞ ordusu 850-dən çox "Tomahawk" raketindən istifadə edib ki, bu da Pentaqon rəsmiləri arasında ciddi narahatlıq doğurub. Bildirilir ki, müharibədən əvvəl ABŞ-ın ehtiyatında olan 4 min raketdən artıq iki illik istehsal həcmi qədər hissəsi sərf olunub.

Səudiyyə Ərəbistanının xarici işlər naziri şahzadə Feysəl bin Fərhan bin Abdullah ilə Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov arasında telefon danışığı baş tutub. Səudiyyə Press Agentliyinin (SPA) çərşənbə axşamı yaydığı məlumata görə, tərəflər Yaxın Şərqdə sürətlə dəyişən vəziyyəti və son regional hadisələri ətraflı nəzərdən keçiriblər. Bu diplomatik təmas regionun müxtəlif hissələrində gərginliyin pik həddə çatdığı və beynəlxalq oyunçuların münaqişənin dayandırılması üçün səylərini artırdığı bir dövrə təsadüf edir.

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan çərşənbə günü verdiyi bəyanatda Yaxın Şərqin böyük hissəsini əhatə edən müharibənin qlobal iqtisadiyyata vurduğu zərərin artdığını və bu prosesin bütün regionu alova bürümədən dayandırılmasının vacibliyini vurğulayıb. Regionun yenidən qan və barıt qoxusuna büründüyünü bildirən Ərdoğan, diplomatiyaya şans veriləcəyi təqdirdə sülhün mümkünlüyünə inandığını qeyd edib. Bu çağırış İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçinin Vaşinqtonla danışıqlar aparmaqdan imtina etməsi və Tehranın amerikalılarla dialoqda "çox acı təcrübəyə" malik olduğunu bildirməsindən bir gün sonraya təsadüf edir.

SEPAH sözçüsü Əli Məhəmməd Naini İranın ən azı 6 ay intensiv müharibə aparmaq üçün kifayət qədər hərbi resurslarının olduğunu açıqlayıb. Mövzu ilə bağlı Crossmedia.az-a açıqlamasında Yaxın Şərq üzrə ekspert Rufiz Hafizoğlu bildirib ki, ümumiyyətlə, müharibə dövründə bu kimi bəyanatlar vermək olduqca normaldır: "Analoji olaraq, ABŞ və İsrail də fərqli bəyanatlar verir və bu, müharibə şəraitində normal qəbul edilməlidir. Əsas məsələ isə müharibənin uzanma müddətidir. Bu gün reallıq göstərir ki, ABŞ və İsrailin İranda başlatdıqları əməliyyatda istədikləri uğuru əldə edə bilməyiblər. Onlar gözləyirdilər ki, bombardmandan sonra İran xalqı küçələrə çıxacaq, Xamenei və rejimin dağılmasını tələb edəcək. Lakin belə bir hal baş verməyib. Dəfələrlə xalqa müraciət olunmasına baxmayaraq, ABŞ və İsrailin çağırışları öz təsirini göstərməyib".

Səudiyyə Ərəbistanının müdafiə naziri Şahzadə Xalid bin Salman Pakistan Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi Asim Munirlə Yaxın Şərqdə artan hərbi gərginlik fonunda İranın krallığa qarşı həyata keçirdiyi hücumları müzakirə edib. Şahzadə Xalid şənbə günü sosial şəbəkədə paylaşım edərək bildirib ki, tərəflər İranın hücumlarını və bu hücumların dayandırılması üçün Birgə Strateji Müdafiə Sazişi çərçivəsində görülməsi zəruri olan tədbirləri müzakirə ediblər. O qeyd edib ki, bu cür hərəkətlər regional təhlükəsizlik və sabitliyi zəiflədir və İranın müdriklik göstərərək yanlış addımlardan çəkinəcəyinə ümid etdiklərini vurğulayıblar.

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan İtaliya baş naziri Georgia Meloni ilə telefon görüşməsi keçirib. Liderlər görüş zamanı Türkiyə–İtaliya ikitərəfli əlaqələri ilə yanaşı, regionda davam edən münaqişəli proseslərin gedişatı başda olmaqla, regional və qlobal məsələləri ətraflı müzakirə ediblər. Prezident Ərdoğan Türkiyə və İtaliya arasındakı əməkdaşlığı ticarət sahəsi başda olmaqla, hər bir istiqamətdə daha da irəliyə aparmaq üçün çalışdıqlarını ifadə edib.

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan ABŞ-ın Ankara üzrə səfiri və Suriya üzrə xüsusi nümayəndəsi Tom Barrak ilə görüşüb. Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyindən əldə edilən məlumata görə, Ankarada baş tutan görüşdə regional təhlükəsizlik məsələləri və Suriyadakı son vəziyyət müzakirə olunub. Görüşün detalları barədə geniş məlumat verilməsə də, tərəflərin bölgədəki diplomatik koordinasiya mövzusunda fikir mübadiləsi apardıqları bildirilir.