ABŞ mərkəzli İran İnsan Haqları Aktivistləri Xəbər Agentliyi (HRANA) xəbər verib ki, iqtisadi problemlər səbəbindən başlayan etirazlarda həyatını itirənlərin sayı 5 min 848-ə yüksəlib. HRANA-nın məlumatına görə, ölkənin müxtəlif bölgələrində baş verən hadisələr nəticəsində 41 min 283 nəfər saxlanılıb. Etirazlar zamanı baş verən toqquşmalarda 209 təhlükəsizlik işçisi daxil olmaqla 5 min 848 nəfər həyatını itirib.

İranda iqtisadi çətinliklər və yerli valyutanın dəyər itirməsi səbəbindən başlayan etiraz aksiyalarında həyatını itirənlərin sayı 3 min 919 nəfərə yüksəlib. ABŞ-da yerləşən İnsan Haqları Fəalları Xəbər Agentliyi (HRANA) etirazlarla bağlı son hesabatını açıqlayıb. Məlumata görə, ölkənin müxtəlif şəhərlərində baş verən hadisələr zamanı indiyədək 24 min 669 nəfər saxlanılıb. Agentlik qeyd edib ki, yalnız son bir gündə təsdiqlənmiş ölüm hallarının sayı 3 min 308-dən sürətlə artaraq hazırkı həddə çatıb. Xatırladaq ki, etirazlar 2025-ci ilin dekabrında Tehranda başlayaraq qısa müddətdə ölkə boyu genişlənib və yanvarın 8-də paytaxtda toqquşmaların şiddətlənməsi ilə nəticələnib.

İran Məhkəmə Tibb Ekspertizası Qurumunun rəhbəri Abbas Məscidi Arani ölkədəki etirazlar zamanı həyatını itirən etirazçıların əksəriyyətinin silahlı terrorçular tərəfindən hədəf alındığını açıqlayıb. İran dövlət televiziyasına danışan Arani ölənlərin mühüm hissəsinin kəsici alətlərlə həyati orqanlarından zərbə aldığını və ya yaxın məsafədən ov tüfəngləri ilə vurulduğunu iddia edib. O bildirib ki, etirazçıların arasına xüsusi silahlı təlim keçmiş qruplar sızıb və onlar qəsdən nümayişçiləri hədəf alaraq ölüm hallarına səbəb olublar. İran rəsmisi həm mülki şəxslərin, həm də təhlükəsizlik qüvvələrinin ölümünə görə məhz bu "terrorçu qüvvələrin" məsuliyyət daşıdığını vurğulayıb.

MHP sədri Devlet Bahçeli partiyasının Türkiyə Böyük Millət Məclisindəki qrup toplantısında çıxış edərək İrandakı hadisələrin və ölkənin ərazi bütövlüyünün əhəmiyyətinə toxunub. Devlet Bahçeli İranın ərazi bütövlüyünün bölgə üçün həyati önəm daşıdığını vurğulayıb. O bildirib ki, İranda baş verən hər hansı bir narahatlıq və sabitliyin pozulması həm Türkiyəni, həm də bütün regionu birbaşa təhdid edir. MHP lideri İrana müdaxilə etmək istəyənlərin niyyətlərinin bəlli olduğunu və bu təhdidlərin Türkiyə üçün tanış ssenarilər olduğunu qeyd edib.

İranda iqtisadi problemlər səbəbindən başlayan və 16 gündür davam edən nümayişlərdə ölənlərin sayı kəskin şəkildə artaraq 646 nəfərə yüksəlib. ABŞ-da fəaliyyət göstərən İran İnsan Haqları Aktivistləri Xəbər Agentliyinin (HRANA) yaydığı son hesabatda ölkənin 31 əyalətinə yayılan etirazların ağır nəticələri açıqlanıb. Hesabata əsasən, həyatını itirənlər arasında 505 aksiya iştirakçısı, 133 təhlükəsizlik əməkdaşı və bir prokuror var. Ölənlərdən 9 nəfərinin 18 yaşından kiçik olduğu bildirilir.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ölkəsinin müharibə istəmədiyini lakin istənilən ssenariyə, o cümlədən ədalətli danışıqlara hazır olduğunu bildirib. İran dövlət televiziyasının məlumatına görə, Əraqçi Tehrandakı xarici səfirlər və missiya rəhbərləri qarşısında çıxış edərkən ölkədə davam edən etiraz aksiyalarını qiymətləndirib. Nazir nümayişlərin dinc şəkildə başladığını, lakin sonradan xarici güclərin müdaxiləsi ilə zorakılığa çevrildiyini iddia edib.

İran vətəndaşlarının nigaranlığını aradan qaldırmaq və problemləri həll etmək hökumətin borcudur. Bunu İran prezidenti Məsud Pezeşkian bu gün İran vətəndaşlarına müraciətində deyib. Onun sözlərinə görə, İran hökuməti vətəndaşların ölkənin bütün ehtiyatlarını ədalət çərçivəsində hansı partiyaya, hansı qrupa, hansı vilayətə və dilə aid olmasından asılı olmayaraq bütün vətəndaşlar arasında bölmək istədiyinə inanmalarını istəyir.

Dekabr ayının sonlarında başlayan etiraz aksiyaları cümə axşamı etibarilə İranın 31 əyalətinin hamısına yayılıb. Paytaxt Tehranla yanaşı, Kirmanşah, Abadan, Təbriz və Şiraz kimi böyük şəhərlərdə minlərlə insan küçələrə çıxıb. Norveç mərkəzli İran İnsan Haqları (IHR) təşkilatı etirazların başladığı gündən bəri təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən azı 45 etirazçının, o cümlədən 8 uşağın öldürüldüyünü açıqlayıb.

Stokholmda bir araya gələn yüzlərlə etirazçı, İsrailin Qəzzadakı hərbi əməliyyatlarını "soyqırımı müharibəsi" adlandıraraq bu prosesin dayandırılmasını tələb ediblər. Odenplan Meydanında təşkil olunan aksiyada iştirakçılar İsrailə silah embarqosunun tətbiqini, İsrailli şirkətlərin boykot edilməsini və bu ölkə ilə bütün münasibətlərin dayandırılmasını istəyiblər.Etirazçılar "Bu bir savaş deyil, soyqırımdır", "Azad Fələstin", "Katil İsrail", "Dirəniş, azadlıq, ədalət və yenidənqurma" kimi şüarlar səsləndiriblər.

HƏMAS-ın əlində saxlanılan israilli girovların ailələri baş nazir Benyamin Netanyahunun siyasətinə qarşı etirazlarını gücləndiriblər. Ailələr həmçinin Netanyahunun onlarla görüşməkdən imtina etdiyini və tələblərini dinləmədiyini bildiriblər. Onların sözlərinə görə, baş nazir görüş üçün qrafikində vaxt olmadığını bəhanə gətirib. Girov ailələri açıqlayıblar ki, yaxınlarının Qəzzaya aparılmasından 700 gün keçdiyi üçün Netanyahu ilə görüş tələb ediblər. Lakin bir müddət sonra onlara görüşün baş tuta bilməyəcəyi bildirilib. Ailələr baş naziri onlardan qaçmaqda ittiham edərək deyiblər: “İki ildir övladlarımızı laqeyd qoyduğu üçün artıq gözlərimizə baxa bilmir.”

Nepalda etirazçılar ölkənin mərkəzi-cənub hissəsində yerləşən Bhayrahava şəhərindəki Qautama Budda adına beynəlxalq hava limanını yandırıblar. Məlumata görə, təxminən min nəfər nümayişçi əraziynə daxil olaraq hava limanını dağıdıb və bir neçə avtomobili yandırıb. Onlar günorta saatlarından etibarən hava limanının qarşısında etiraz aksiyası keçirirdilər.

Böyük Britaniyada İsraillə işləyən şirkətlərə qarşı aksiyaları ilə tanınan və iyul ayında qadağan edilən “Palestine Action” qrupuna dəstək məqsədilə Londonda keçirilən etirazlarda kütləvi həbslər baş verib. “Defend Our Juries” təşkilatının çağırışı ilə yüzlərlə insan paytaxtın Parlament Meydanında toplaşaraq yerli vaxtla saat 13:00-da etiraza başlayıb. Aksiya iştirakçıları “Soyqırıma yox, Palestine Action-a dəstək verirəm” şüarları yazılmış pankartlar qaldırıblar. Polisin müdaxiləsi ilə etiraz aksiyası gərginləşib. London Polisi açıqlama verərək saxlanmaların əksəriyyətinin qadağan edilmiş qrupa dəstək göstərilməsi səbəbilə həyata keçirildiyini bildirib.