Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov ABŞ-ın İranla bağlı hərbi əməliyyatlarını tənqid edib. O bildirib ki, qarşıdurmanın yenidən başlaması diplomatik həll imkanlarını azaldır. Lavrov mülki infrastruktura zərər dəyməsindən narahatlığını ifadə edib. Onun sözlərinə görə, ABŞ-ın addımları sülh danışıqlarına mane olur. Rusiya rəsmisi Vaşinqtonun beynəlxalq razılaşmalara əməl etməsi ilə bağlı suallar qaldırıb. Açıqlama ABŞ-İran gərginliyinin davam etdiyi bir vaxtda verilib.

ABŞ ilə İran arasında davam edən sülh səyləri neft bazarında qiymətlərin sabit qalmasına səbəb olub. Brent markalı neft həftə ərzində 0,3 faiz ucuzlaşıb. Cümə günü qiymət bir barel üçün 71,76 ABŞ dolları səviyyəsində qeydə alınıb. Bazar iştirakçıları danışıqların müsbət nəticələnəcəyinə ümid edirlər. Bu həftə neft qiymətləri ABŞ və İsrailin İrana qarşı müharibəsinin başlanmasından bəri ən aşağı səviyyələrdən birinə enib. Analitiklər bazarın siyasi proseslərə həssaslığının davam etdiyini bildirirlər. Danışıqların gedişi qiymətlərə təsir göstərən əsas amillərdən biri olaraq qalır.

Livanın Baş naziri Nəvaf Salam ABŞ-nin dəstəklədiyi çərçivə sənədinin sülh sazişi olmadığını açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, sənəd yalnız tərəflər arasında danışıqların istiqamətini müəyyənləşdirir. Baş nazir bildirib ki, iki müharibədən sonra danışıqlar mərhələsinə keçilməsi zərurətə çevrilib. ABŞ-nin dəstəyi ilə hazırlanan sənəd Livan və İsrail arasında sülh danışıqlarına zəmin yaratmağı nəzərdə tutur. Bununla yanaşı, Hizbullah razılaşmanı tanımadığını bəyan edib. Təşkilat silahsızlanmaqdan imtina etdiyini açıqlayıb. Regionda siyasi və təhlükəsizlik vəziyyəti isə diqqət mərkəzində qalmaqda davam edir.

Rusiya Təhlükəsizlik Şurası sədrinin müavini Dmitri Medvedev ABŞ-İran razılaşmasının gələcəyi ilə bağlı ehtiyatlı mövqe sərgiləyib. O bildirib ki, yeni təxribatlar və hərbi hadisələr razılaşmanı asanlıqla təhlükə altına sala bilər. Medvedev xüsusilə Livandakı vəziyyətin prosesə mənfi təsir göstərə biləcəyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, yaxın dövrdə tam sülh gözləmək üçün əsaslar zəifdir. Rusiya rəsmisi Benyamin Netanyahunun hökumətinin mövcud vəziyyətdən siyasi fayda əldə etdiyini iddia edib. Medvedev sabitliyin hələ də kövrək olduğunu qeyd edib. O, yeni qarşıdurmaların istənilən vaxt baş verə biləcəyini bildirib. Ekspertlər də bölgədəki vəziyyətin həssas olaraq qaldığını vurğulayırlar.

Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı ABŞ–İran danışıqlarının son mərhələyə keçməsini alqışlayıb. Tərəflər bu prosesin regionda sülh və sabitliyə töhfə verəcəyinə ümid etdiklərini bildiriblər. Səudiyyə Ərəbistanı Pakistanın vasitəçilik səylərini yüksək qiymətləndirib. Diplomatik dialoqun davam etdirilməsinin vacibliyi vurğulanıb. Regionda gərginliyin azaldılması məqsədi qeyd olunub. Danışıqların nəticələrinin diqqətlə izlənildiyi bildirilir. Tərəflər əməkdaşlığın gücləndirilməsini dəstəkləyib. Prosesin həlledici mərhələyə daxil olduğu qeyd olunur.

İran ABŞ ilə memorandum layihəsini müzakirə edir. Memorandum imzalandıqdan sonra ABŞ sanksiyaları müzakirəyə çıxaracaq. İran nüvə məsələsi üzrə heç bir öhdəlik götürmür. Digər tərəf sanksiyaların qaldırılacağını təmin etmir. Memorandum imzalanarsa, bəzi dondurulmuş vəsaitlər dərhal buraxılacaq. Qalan vəsait mərhələli şəkildə sərbəstləşdiriləcək. Bu addım İranın iqtisadi təhlükəsizliyini gücləndirir. Memorandum həm də diplomatik münasibətləri stabilləşdirməyə xidmət edir.

Rusiya ABŞ və İranı sülh danışıqlarına qayıtmağa çağırıb. Tərəflər arasında qarşılıqlı hücumlar gərginliyi artırıb. Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov bildirib ki, bütün tərəflər təmkinli olmalıdır. Gərginliyin davam etməsi region və qlobal iqtisadiyyat üçün mənfi nəticələr yaradır. Rusiya dialoqun bərpasını tövsiyə edir. Peskov vurğulayıb ki, sülh yolu həm region, həm də qlobal sabitlik üçün vacibdir. Tərəflər qarşıdurmanı genişləndirməməlidir. Diplomatik vasitələr gərginliyi azaltmaq üçün önəmlidir.

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan bildirib ki, İran və ABŞ qarşılıqlı hücumları dayandırmalı və sülh danışıqlarını bərpa etməlidir. Fidan bu çağırışı Sofiyada etdiyi çıxışda səsləndirib. Nazir vurğulayıb ki, davamlı münaqişə heç bir tərəfə fayda vermir və daha böyük gərginliyə yol aça bilər. Türkiyə həm Vaşinqton, həm Tehran, həm də vasitəçi ölkələrlə sıx əlaqə saxlayır. Fidan qeyd edib ki, tərəflər yekun sülh razılaşmasına nail olmaq üçün danışıqları davam etdirməlidirlər. O diplomatik səyləri artırmaq üçün çağırış edib. Nazir sülhün davam etdirilməsini region üçün vacib sayıb. Danışıqların yenidən başlanması gərginliyi azalda bilər.

Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif Yaxın Şərqdə son günlər yenidən artan gərginlik fonunda tərəflərə mühüm çağırış edib. O bildirib ki, bölgədə baş verən hadisələr atəşkəsin nə qədər kövrək olduğunu və onun pozulmasının ciddi nəticələrə səbəb ola biləcəyini göstərir. Şərifin sözlərinə görə, müxtəlif ölkələrin iştirakı ilə aparılan diplomatik səylər davam edir və sülh prosesində müəyyən irəliləyişlər müşahidə olunur. Pakistan hökuməti hesab edir ki, hazırkı mərhələdə təmkin nümayiş etdirmək və dialoqa üstünlük vermək xüsusilə vacibdir. Baş nazir bütün tərəfləri zorakılıqdan uzaq durmağa, mübahisələrin həlli üçün siyasi və diplomatik vasitələrə üstünlük verməyə çağırıb. Onun fikrincə, bölgədə davamlı sabitliyin təmin olunmasının yeganə yolu qarşılıqlı anlaşma və sülh danışıqlarından keçir.

ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatlara başlamasından 100 gün keçməsinə baxmayaraq, tərəflər arasında davamlı sülh razılaşması əldə olunmayıb. Bu müddət ərzində Vaşinqton və Tehran bir neçə dəfə razılığa yaxınlaşsa da, əsas fikir ayrılıqları danışıqların nəticəsiz qalmasına səbəb olub. Münaqişə fevralın sonunda ABŞ və İsrailin İrana qarşı birgə həyata keçirdiyi “Epik Qəzəb” əməliyyatı ilə başlayıb. Tehran buna cavab olaraq İsrail ərazisinə və Körfəz regionundakı ABŞ hərbi obyektlərinə zərbələr endirib.

Yaxın Şərqdə gərginliyin azaldılması istiqamətində fəallıq artdığı bir vaxtda Livan Prezidenti Cozef Aun regional münaqişənin nizamlanması və planlaşdırılan yeni atəşkəs sazişinin pərdəarxası məqamları ilə bağlı olduqca kritik bəyanatlar səsləndirib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp bildirib ki, İrana qarşı sülh sazişi hərbi qələbədən belə üstün ola bilər. Trampın sözlərinə görə, qarşıdakı həftə ərzində İranla atəşkəs rejiminin uzadılması və Hörmüz boğazının yenidən işlək vəziyyətə gətirilməsi barədə saziş əldə olunması mümkündür.