İran, sentyabr ayında Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi (MAQATE) ilə imzaladığı və əməkdaşlığın bərpasını nəzərdə tutan Qahirə Anlaşmasını rəsmən ləğv etdiyini açıqlayıb. İranın Xarici İşlər naziri Abbas Əraqçi, İngiltərə, Fransa, Almaniya və ABŞ-ın MAQATE İdarə Heyətinə Tehran əleyhinə qərar layihəsi təqdim etməsindən sonra bu açıqlamanı verib. Əraqçi bildirib ki, qərar layihəsini təqdim edən ölkələr İranın yaxşı niyyətini nəzərə almadan MAQATE-nin etibarlılığına və müstəqilliyinə xələl vurublar və agentlik ilə İran arasındakı əməkdaşlıq prosesini pozublar. O, eyni zamanda, sentyabr ayında MAQATE ilə imzalanan əməkdaşlıq anlaşmasının artıq qüvvədə olmadığını vurğulayıb.

Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (MAQATE) İdarə Heyəti İranın nüvə obyektləri və zənginləşdirilmiş uran ehtiyatları ilə bağlı məlumat və giriş tələblərini əhatə edən qətnaməni qəbul edib. Qətnamə Böyük Britaniya, Fransa və Almaniya (E3) ilə ABŞ tərəfindən təqdim olunub və İranın son 5 aydır MAQATE tərəfindən yoxlanılmayan zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarının ciddi narahatlıq doğurduğu vurğulanıb.

İran Xarici Əlaqələr üzrə Strateji Şura rəhbəri və ölkə lideri Əli Xameneinin baş müşaviri Kamal Xarazi bildirib ki, Tehran “bərabər status və qarşılıqlı hörmət” şərtilə ABŞ-la danışıqlara başlaya bilər. ABŞ mərkəzli CNN-ə danışan Xarazi, İran–ABŞ münasibətləri ilə bağlı sualları cavablandırıb. “Əgər qarşılıqlı hörmət və bərabərlik əsasında, mövzu və danışıqların çərçivəsi əvvəlcədən müəyyən olunarsa, biz buna – ABŞ-la danışıqlara – hazırıq.” - deyə Xarazi qeyd edib.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian bir daha bəyan edib ki, İranın nüvə proqramı yalnız dinc məqsədlərlə həyata keçirilir və ölkənin daxili ehtiyaclarını ödəməyə yönəlib. O, İslam Respublikasının heç vaxt nüvə silahı əldə etməyə çalışmadığını vurğulayıb. Bu açıqlamaları Pezeşkian çərşənbə axşamı Avstriyanın Tehrandakı yeni səfiri Fridrix Ştiftin etimadnamələrinin qəbul mərasimində səsləndirilib.

İran Hökumətinin sözçüsü Fatma Muhacirani bildirib ki, bu ilin iyun ayında İsrail və ABŞ-ın həyata keçirdiyi hücumlar nəticəsində nüvə təsislərinə dəyən zərər səbəbindən hazırda uranyum zənginləşdirmə fəaliyyəti mümkün deyil. Təbrizdə keçirdiyi mətbuat konfransında Muhacirani gündəmdəki mövzuları şərh edib. Avropa ölkələri – İngiltərə, Fransa və Almaniya – BMT Təhlükəsizlik Şurasında İranın uranyum zənginləşdirmə fəaliyyətini dayandırmasını tələb edən qərar layihəsi hazırladığına toxunan Muhacirani bildirib.

İran Atom Enerjisi Təşkilatının rəhbəri Məhəmməd İslami ABŞ və onun müttəfiqlərini İranın elmi nailiyyətlərinə qarşı gərginliyi artırmaqda ittiham edib. Yəmənin “Əl-Məsirə” televiziyasına müsahibəsində İslami, İranın dinc nüvə obyektlərinə edilən hücumların ölkənin elmi potensialına qarşı görünməmiş təcavüz olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, bu hücumların vaxtı və xarakteri qarşıdurmanın yeni və təhlükəli mərhələyə adladığını göstərir. İslami İranın hüquqlarından geri çəkilməyəcəyini vurğulayaraq qeyd edib ki, “Tehran heç vaxt öz hüquqlarından güzəştə getməyəcək və heç kimə iradəsini diktə etməyə icazə verməyəcək.”

İran, Çin və Rusiya səfirləri Vyanada Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (IAEA) İdarə Heyətinin növbəti sessiyasına hazırlıq məqsədilə üçtərəfli görüş keçirib və mövqelərini uyğunlaşdırıblar. Rusiyanın beynəlxalq təşkilatlar üzrə daimi nümayəndəsi Mikhail Ulyanov çərşənbə axşamı gecəsi Telegram hesabında paylaşıb. “Bu gün Çin, İran və Rusiya İran nüvə məsələsi ilə bağlı ənənəvi üçtərəfli məsləhətləşmələrin növbəti raundunu keçirib.” - deyə paylaşımda qeyd edilib.

İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Əli Lariçani ölkədə dərinləşən siyasi qarşıdurmalar barədə ciddi xəbərdarlıq edib. Cümə günü humanitar elmlər üzrə mütəxəssislərlə görüşdə çıxış edən Lariçani bildirib ki, bəzi siyasi fiqurlar “hazırkı mərhələnin həssaslığını və təhlükəsini” hələ tam anlamayıb və daxili çəkişmələri “əsassız rahatlıqla” davam etdirirlər.

İranın xarici işlər naziri ABŞ-ın nüvə silahı sınaqlarını bərpa etməsi ilə bağlı açıqlamanı, ABŞ prezidenti Donald Trampın gözlənilməz qərarından sonra, “geriyə doğru addım və məsuliyyətsiz davranış” adlandırıb. “Atom silahı daşıyan bir zorba, nüvə silahı sınaqlarını yenidən başlayır. Həmin o zorba, İranın dinc nüvə proqramını şeytanlaşdırırdı.” -deyə Əbbas Əraqçi sosial media paylaşımında yazıb.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp, Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə apardığı telefon danışığında nüvə silahları mövzusunun gündəmə gəldiyini bildirib. Ağ Evdə açıqlama verən Tramp deyib ki, Putin söhbət zamanı nüvə gərginliyinin azaldılması barədə danışıb. “Prezident Putin telefon danışığında mənə nüvə silahları ilə bağlı gərginliyin azaldılmasından bəhs etdi. Mənim üçün bu, problem deyil. Əksinə, bunun yaxşı və uyğun bir addım olduğunu düşünürəm,” – deyə Tramp bildirib.

İranın ali dini lideri Ayətullah Əli Xamenei ABŞ Prezidenti Donald Trampın “İranın nüvə obyektlərinin bombalanaraq məhv edildiyi” iddiasını “xülya” adlandırıb və Vaşinqtonun yeni danışıqlar təklifini qəti şəkildə rədd etdiyini bildirib. Bu haqda Xamenei 43 günlük fasilədən sonra ilk ictimai çıxışında deyib. “ABŞ prezidenti lovğalanaraq deyir ki, biz İranın nüvə sənayesini bombaladıq və məhv etdik. Yaxşı, qoy o, bu xəyalla yaşasın!”-deyə o bildirib.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ümid edir ki, sanksiyaların tətbiqi dondurulsun. Bu onun bazar günü BMT-nin baş katibinə ünvanladığı məktubda aydın görünürdü. Məktubda o, “sanksiya mexanizmlərinin, o cümlədən sanksiyalar komitəsi və ekspertlər heyətinin yenidən işə salınmasının qarşısını almağa” çağırırdı. Lakin cavab tez gəldi: Avropa İttifaqının rəhbərliyi bazar ertəsi bəyanat yayaraq bildirdi ki, “İranın nüvə sazişinə əməl etməməyə davam etməsinə cavab olaraq bu gün (bazar ertəsi) ona qarşı sanksiyaları yenidən tətbiq etdi”. İttifaq həmçinin bir daha təsdiqlədi ki, “diplomatik danışıqlar üçün qapı hələ də açıqdır”.