İran və ABŞ arasında qarşıdurmanın yenidən kəskinləşməsi fonunda strateji diqqət nüvə proqramından Hörmüz boğazına yönəlib. Hazırkı mərhələdə əsas sual İranın uranı zənginləşdirib-zənginləşdirməyəcəyi deyil, Hörmüz boğazının beynəlxalq gəmiçilik üçün təhlükəsiz və fasiləsiz açıq qalıb-qalmayacağıdır. Münaqişənin əvvəlki mərhələsində diplomatik səylər İranın nüvə proqramı, uranın zənginləşdirilməsi səviyyəsi, beynəlxalq yoxlamalar, sanksiyaların yumşaldılması və Tehranın yeni məhdudiyyətləri qəbul edib-etməməsi ətrafında cəmləşirdi. Lakin hərbi əməliyyatların yenidən başlaması ilə strateji ağırlıq mərkəzi dəyişərək Hörmüz boğazına keçib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazına nəzarət məsələsi ilə bağlı açıqlama verib. O, ABŞ-ın bu strateji su yolunun qorunmasında əsas rol oynaya biləcəyini bildirib. Tramp bu fəaliyyətə görə digər ölkələrdən maliyyə ödənişi alınmalı olduğunu qeyd edib. Onun sözlərinə görə, ABŞ təhlükəsizliyin təmin edilməsi üçün böyük məsrəflər çəkir. Son günlər ABŞ və İran qüvvələri arasında Hörmüz boğazı ətrafında gərginlik artıb. Bu su yolu qlobal enerji daşımaları üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bölgədəki vəziyyət beynəlxalq enerji bazarları tərəfindən diqqətlə izlənilir.

Dəniz nəqliyyatını izləyən Kpler şirkətinin məlumatına görə, Hörmüz boğazında gəmi hərəkəti ikinci gündür azalır. İyulun 9-da boğazdan 22 gəmi keçidi qeydə alınıb ki, bu da əvvəlki günlə müqayisədə aşağı göstəricidir. Şirkət bildirib ki, iyulun 7-dən sonra heç bir gəmi yeni hücuma məruz qalmadığı üçün fəaliyyət əsasən aşağı riskli olaraq qalır. Operatorlar İran marşrutuna üstünlük verirlər, Oman istiqamətində isə cəmi bir keçid baş verib. Hörmüz boğazındakı hərəkətlilik qlobal enerji bazarları tərəfindən diqqətlə izlənilir. Bölgədə gərginliyin artması neft və qaz təchizatında əlavə risklər yarada bilər.

Fransa Körfəz neftinin daşınması üçün Hörmüz boğazına alternativ marşrut kimi Suriyanın imkanlarını araşdırır. Xarici işlər naziri Jan-Noel Barro enerji təhlükəsizliyinin təmin olunması üçün müxtəlif nəqliyyat dəhlizlərinin yaradılmasının vacibliyini bildirib. Onun sözlərinə görə, məqsəd qlobal bazarların hər hansı bir marşrutdakı məhdudiyyətlərdən asılılığını azaltmaqdır. Fransa rəhbərliyi Hörmüz boğazındakı gərginlik fonunda alternativ enerji yollarının hazırlanmasını prioritet hesab edir. Prezident Emmanuel Makronun Suriyaya son səfəri də iki ölkə arasında əməkdaşlıq imkanlarının müzakirəsi ilə yadda qalıb.

İran Hörmüz boğazından keçən gəmilərə rəsmi marşrutlardan istifadə etmələri ilə bağlı xəbərdarlıq edib. Xatəm əl-Ənbiya Mərkəzi Qərargahı müəyyən olunmuş qaydalara əməl etməyən gəmilərə qarşı qəti tədbirlər görüləcəyini açıqlayıb. Xəbərdarlıq bir gəminin təsdiqlənməmiş marşrutdan istifadə edərkən dayazlığa oturması barədə məlumatdan sonra verilib. İran rəsmiləri boğazda gəmiçilik qaydalarına ciddi riayət olunmasını tələb edirlər. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımalarının əsas marşrutlarından biridir. Buna görə də bölgədə baş verən hər bir hadisə beynəlxalq diqqətlə izlənilir. Gəmiçilik təhlükəsizliyi ilə bağlı vəziyyət nəzarətdə saxlanılır.

Hörmüz boğazında hərəkətsiz qalan "Arista" gəmisi ilə bağlı yeni məlumatlar yayılıb. Dəniz daşımalarını izləyən qurumlar gəminin mart ayından bəri eyni ərazidə olduğunu bildirirlər. Məlumata görə, gəmi İranın neft daşıma sahəsində fəaliyyət göstərən iş adamı Məhəmməd Hüseyn Şamxaninin idarə etdiyi fəaliyyət şəbəkəsi ilə əlaqələndirilir. ABŞ və Avropa İttifaqı Şamxanini İran və Rusiyanın kölgə neft daşımaları şəbəkəsində mühüm rol oynamaqda ittiham edir. Gəminin son günlərdə deyil, aylar əvvəl hərəkətsiz qaldığı qeyd olunur. Hadisə Hörmüz boğazında təhlükəsizlik və gəmiçiliklə bağlı müzakirələri yenidən gündəmə gətirib. Boğaz qlobal enerji daşımalarının əsas keçid məntəqələrindən biri hesab olunur.

ABŞ Mərkəzi Komandanlığı İranın Hörmüz boğazına nəzarət etmədiyini bildirib. Açıqlamaya görə, ABŞ qüvvələri bölgədə vəziyyəti izləməyə davam edir. Məqsəd beynəlxalq gəmiçiliyin təhlükəsizliyini təmin etməkdir. Bəyanat İranın boğazın bağlandığını elan etməsindən sonra verilib. Tehran qərarını Livandakı hadisələrlə əlaqələndirmişdi. ABŞ tərəfi isə gəmi hərəkətinin davam etdiyini vurğulayır. Hörmüz boğazı dünya enerji daşımalarının əsas marşrutlarından biridir. Bölgədəki vəziyyət beynəlxalq diqqət mərkəzində qalır.

ABŞ Mərkəzi Komandanlığı Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinin davam etdiyini açıqlayıb. Məlumata görə, gün ərzində 55 ticarət gəmisi boğazdan keçib. Bu gəmilər dünya bazarlarına milyonlarla barel neft və müxtəlif yüklər daşıyıb. ABŞ tərəfi beynəlxalq su yolunda təhlükəsizliyin qorunduğunu bildirib. Hərbi qüvvələrin bölgədə fəaliyyətini davam etdirdiyi vurğulanıb. Açıqlama İranın boğazın bağlandığını bəyan etməsindən sonra verilib. Tehran qərarını Livandakı hadisələrlə əlaqələndirib. Hörmüz boğazı ətrafında vəziyyət diqqətlə izlənilir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinin yenidən başladığını açıqlayıb. O bildirib ki, bir çox neft yüklü gəmi artıq boğazdan keçid edir. Tramp gəmilərin təhlükəsiz marşrut üzrə hərəkət etdiyini qeyd edib. ABŞ liderinin sözlərinə görə, istifadə olunan dəhliz tam təhlükəsiz vəziyyətdədir. O, bölgədə başqa marşrutların da olduğunu bildirib. Bununla belə, həmin marşrutlarla bağlı ətraflı məlumat verməyib. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımalarının əsas mərkəzlərindən biri sayılır. Gəmi hərəkətinin bərpası beynəlxalq bazarlar üçün mühüm hadisə kimi qiymətləndirilir.

Hörmüz boğazında mina təhlükəsinin aradan qaldırılması uzun müddət tələb edə bilər. Dəniz təhlükəsizliyi üzrə mənbələr əməliyyatların 40-50 gün davam edə biləcəyini bildirirlər. Mina axtarışı üçün xüsusi gəmilər və müasir sualtı vasitələrdən istifadə olunacaq. Təhlükəsizlik tam təmin olunmadan bir çox şirkət bölgəyə qayıtmağa ehtiyatla yanaşır. Mütəxəssislər bunun qlobal enerji daşımalarına təsir göstərə biləcəyini qeyd edirlər. On milyonlarla barel neftin daşınması gecikə bilər. Beynəlxalq Gəmiçilik Şirkətləri Assosiasiyası hazırkı vəziyyəti riskli hesab edir. Təhlükəsiz marşrutların yaradılması boğazda normal fəaliyyətin bərpası üçün əsas şərt kimi göstərilir.

Son bir həftə ərzində Hörmüz boğazından iki tanker və bir LNG gəmisi keçərək enerji daşımalarında məhdud hərəkətlilik təmin edib. ABŞ–İsrail və İran arasındakı qarşıdurma davam etsə də, enerji tədarükləri hələ də ciddi məhdudiyyətlərlə üzləşir. Analitiklər gəmilərin təhlükəsizliyi üçün AIS siqnallarını müvəqqəti söndürdüklərini bildirirlər. Hörmüz boğazı dünya neft və qaz ticarətində kritik marşrut olaraq qalır.

ABŞ Maliyyə naziri Skott Bessent Hörmüz boğazında mümkün “rüsum sistemi”nin yaradılmasına qarşı sərt xəbərdarlıq edərək Vaşinqtonun belə addımlara dözməyəcəyini bildirib. ABŞ administrasiyası bu prosesdə iştirak edən tərəflərə qarşı “aqressiv sanksiyalar” tətbiq etməyə hazır olduğunu açıqlayıb. Ekspertlər hesab edirlər ki, Hörmüz boğazı ətrafında yaranan gərginlik qlobal enerji bazarları və beynəlxalq ticarət üçün ciddi risklər yarada bilər.