Dəniz nəqliyyatını izləyən Kpler şirkətinin məlumatına görə, Hörmüz boğazında gəmi hərəkəti ikinci gündür azalır. İyulun 9-da boğazdan 22 gəmi keçidi qeydə alınıb ki, bu da əvvəlki günlə müqayisədə aşağı göstəricidir. Şirkət bildirib ki, iyulun 7-dən sonra heç bir gəmi yeni hücuma məruz qalmadığı üçün fəaliyyət əsasən aşağı riskli olaraq qalır. Operatorlar İran marşrutuna üstünlük verirlər, Oman istiqamətində isə cəmi bir keçid baş verib. Hörmüz boğazındakı hərəkətlilik qlobal enerji bazarları tərəfindən diqqətlə izlənilir. Bölgədə gərginliyin artması neft və qaz təchizatında əlavə risklər yarada bilər.
#dəniz nəqliyyatı
İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu ABŞ-nin hərbi zərbələrinin Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinin bərpasına mənfi təsir etdiyini bildirib. SEPAH açıqlamasında dəniz nəqliyyatının müharibədən əvvəlki səviyyənin 50 faizinə qədər bərpa olunduğu qeyd edilib. İran tərəfi ABŞ-nin bölgədəki addımlarını nəqliyyatın yenidən pozulmasının səbəblərindən biri kimi qiymətləndirib. Açıqlamada Hörmüz boğazı ilə bağlı qərarların xarici qüvvələr tərəfindən müəyyən edilə bilməyəcəyi vurğulanıb. SEPAH ABŞ zərbələrinin yeni gərginliyə səbəb olduğunu bildirib. Hörmüz boğazındakı vəziyyət qlobal enerji və ticarət təhlükəsizliyi baxımından diqqətlə izlənilir.
İndoneziya və Sinqapur Malakka boğazının bütün ölkələr üçün açıq qalacağını bəyan ediblər. Ölkə rəhbərləri boğazın beynəlxalq dəniz nəqliyyatı üçün mühüm əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıblar. İndoneziya bu məsələdə Malayziya və Tailandla əməkdaşlığı davam etdirəcəyini açıqlayıb. Sinqapur isə dənizdə sərbəst hərəkət prinsipinə sadiq olduğunu bildirib. Açıqlama İranın Hörmüz boğazından keçən gəmilər üçün ödəniş tətbiq ediləcəyinə dair bəyanatından sonra verilib. Hörmüz boğazı qlobal enerji ticarətinin əsas marşrutlarından biri hesab olunur. Bu səbəbdən bölgədə baş verən dəyişikliklər beynəlxalq daşımalar üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Mütəxəssislər vəziyyətin enerji bazarlarına təsirini diqqətlə izləyirlər.
İran Hörmüz boğazından keçən gəmilərə rəsmi marşrutlardan istifadə etmələri ilə bağlı xəbərdarlıq edib. Xatəm əl-Ənbiya Mərkəzi Qərargahı müəyyən olunmuş qaydalara əməl etməyən gəmilərə qarşı qəti tədbirlər görüləcəyini açıqlayıb. Xəbərdarlıq bir gəminin təsdiqlənməmiş marşrutdan istifadə edərkən dayazlığa oturması barədə məlumatdan sonra verilib. İran rəsmiləri boğazda gəmiçilik qaydalarına ciddi riayət olunmasını tələb edirlər. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımalarının əsas marşrutlarından biridir. Buna görə də bölgədə baş verən hər bir hadisə beynəlxalq diqqətlə izlənilir. Gəmiçilik təhlükəsizliyi ilə bağlı vəziyyət nəzarətdə saxlanılır.
Hörmüz boğazında hərəkətsiz qalan "Arista" gəmisi ilə bağlı yeni məlumatlar yayılıb. Dəniz daşımalarını izləyən qurumlar gəminin mart ayından bəri eyni ərazidə olduğunu bildirirlər. Məlumata görə, gəmi İranın neft daşıma sahəsində fəaliyyət göstərən iş adamı Məhəmməd Hüseyn Şamxaninin idarə etdiyi fəaliyyət şəbəkəsi ilə əlaqələndirilir. ABŞ və Avropa İttifaqı Şamxanini İran və Rusiyanın kölgə neft daşımaları şəbəkəsində mühüm rol oynamaqda ittiham edir. Gəminin son günlərdə deyil, aylar əvvəl hərəkətsiz qaldığı qeyd olunur. Hadisə Hörmüz boğazında təhlükəsizlik və gəmiçiliklə bağlı müzakirələri yenidən gündəmə gətirib. Boğaz qlobal enerji daşımalarının əsas keçid məntəqələrindən biri hesab olunur.
Omanın xarici işlər naziri Bədr bin Həməd əl-Busaidi Niderlandın xarici işlər naziri Tom Berendsen ilə telefon danışığı aparıb. Tərəflər Hörmüz boğazında dəniz nəqliyyatının bərpası istiqamətində görülən diplomatik işləri müzakirə ediblər. Danışıq zamanı enerji, nəqliyyat və təchizat zəncirlərində əməkdaşlığın genişləndirilməsi də gündəmdə olub. Məlumat Omanın Xarici İşlər Nazirliyi tərəfindən yayılıb. Tərəflər regional sabitliyin iqtisadi əlaqələr üçün əhəmiyyətini vurğulayıblar. Görüşdə logistika sahəsində koordinasiyanın artırılması məsələləri də müzakirə edilib. Hörmüz boğazında təhlükəsiz gəmiçiliyin təmin olunması əsas mövzulardan biri olub.
Hörmüz boğazında gəmilər İranın xəbərdarlıqlarına baxmayaraq Omanın müəyyən etdiyi marşrutdan istifadə etməyə davam edirlər. İyunun 29-dan bəri bu marşrutla 21 gəmi, o cümlədən neft tankerləri boğazdan keçib. İran-Oman Birgə Komitəsi gəmiçilik hərəkətinin idarə olunması ilə bağlı fəaliyyət göstərir. Oman marşrutun Beynəlxalq Dəniz Təşkilatı ilə əlaqələndirildiyini bildirib. Yeni keçid xətti Musəndəm yarımadası yaxınlığından keçir və gəmilər üçün daha qısa, ödənişsiz yol təqdim edir. İran isə yalnız özünün təsdiqlədiyi marşrutların istifadə edilməsini istəyir. Hörmüz boğazında gəmiçilik təhlükəsizliyi regionun əsas gündəm mövzularından biri olaraq qalır.
Fransa Prezidenti Emmanuel Makron Oman Sultanı Heysəm bin Tariq Al Səid ilə Parisdə keçirdiyi görüşdən sonra Hörmüz boğazı ilə bağlı mühüm açıqlama verib. O bildirib ki, Fransa və Oman tərəfdaşları ilə birlikdə boğazda minaların təmizlənməsi üzrə əməkdaşlıq edəcək. Məqsəd dəniz nəqliyyatı marşrutlarının təhlükəsizliyini təmin etmək və boğazdan sərbəst keçidi qorumaqdır. Tərəflər bölgədə gərginliyin azaldılması üçün də birgə fəaliyyət göstərmək barədə razılığa gəliblər. Makron bu addımın beynəlxalq ticarətin təhlükəsizliyi baxımından əhəmiyyətli olduğunu vurğulayıb. Hörmüz boğazı dünya enerji daşımalarının əsas marşrutlarından biri hesab olunur. Buna görə də burada təhlükəsizliyin təmin edilməsi beynəlxalq ictimaiyyət üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Hörmüz boğazında təhlükəsizlik vəziyyətinin gərginləşməsi dəniz daşımalarına ciddi təsir göstərməkdə davam edir. BMT-nin Beynəlxalq Dəniz Təşkilatının baş katibi Arsenio Dominqes bildirib ki, son günlər ərzində bölgədən 115 gəmi və 2 500 dənizçi təxliyə olunub. Təxliyə tədbirləri beynəlxalq gəmiçiliyin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi məqsədi daşıyır. Eyni vaxtda Pakistan ABŞ tərəfindən saxlanılmış Lenore/Davina gəmisinin 22 iranlı ekipaj üzvünün Kəraçiyə çatdırıldığını açıqlayıb. Pakistan rəsmilərinin sözlərinə görə, onların İrana təhlükəsiz qayıdışı üçün diplomatik hazırlıq işləri aparılır. Son günlər Hörmüz boğazında baş verən hadisələr beynəlxalq dəniz nəqliyyatına dair narahatlıqları daha da artırıb. Regionda təhlükəsizlik vəziyyəti beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən yaxından izlənilir. Dəniz daşımalarının fasiləsiz davam etməsi üçün diplomatik səylər davam etdirilir.
İran Hörmüz boğazında gəmiçilik qaydaları ilə bağlı mövqeyini bir daha sərtləşdirib. İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu boğazdan keçidin yalnız Tehranın müəyyən etdiyi marşrutlar üzrə mümkün olduğunu açıqlayıb. İran Dövlət Televiziyasının yaydığı məlumata görə, bölgədə tətbiq olunan hüquqi qaydaların əsasını İran qanunvericiliyi təşkil edir. Rəsmi mövqedə İranın razılığı olmadan istifadə edilən marşrutların təhlükəsizliyinə təminat verilmədiyi bir daha vurğulanıb. Son günlər Hörmüz boğazında baş verən insidentlər və gəmilərlə bağlı xəbərdarlıqlar bölgədə gərginliyi artırıb. İran rəsmiləri boğazın idarə olunması məsələsində sahilyanı dövlət kimi öz hüquqlarını ön plana çıxarırlar. Hörmüz boğazı dünya enerji daşımalarının ən mühüm marşrutlarından biri hesab olunur. Buna görə də bölgədə verilən hər bir açıqlama beynəlxalq diqqətlə izlənilir.
Hörmüz boğazında gərginlik artmaqda davam edir. İran dövlət televiziyasının məlumatına görə, İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun Hərbi Dəniz Qüvvələrinin xəbərdarlığından sonra azı üç xarici neft tankeri boğazdan keçmək cəhdindən imtina edərək geri qayıdıb. Hadisə bölgədə dəniz nəqliyyatının təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqların daha da artdığı bir vaxta təsadüf edir. Bundan əvvəl Sinqapur bayrağı altında üzən bir yük gəmisinə naməlum mərminin düşdüyü bildirilmişdi. Həmin insidentdən sonra BMT Hörmüz boğazında həyata keçirdiyi xilasetmə missiyasını dayandırıb. İran hücumla bağlı məsuliyyəti üzərinə götürməsə də, boğazdan İranın razılığı olmadan keçidə qarşı xəbərdarlıqlarını davam etdirir. Bölgədə baş verən hadisələr beynəlxalq gəmiçiliyin təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları artırır. Hörmüz boğazı qlobal enerji daşımalarının ən mühüm marşrutlarından biri hesab olunur.
İran Hörmüz boğazında gəmiçilik təhlükəsizliyi ilə bağlı yeni mövqeyini açıqlayıb. Xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi bildirib ki, İranın razılığı və koordinasiyası olmadan müəyyən edilən alternativ marşrutlarla hərəkət edən gəmilərin təhlükəsizliyinə təminat verilmir. Onun sözlərinə görə, etibarlı keçid mexanizmi yalnız İranın iştirakı və İslamabad Anlaşma Memorandumunun müddəalarına uyğun şəkildə formalaşdırılmalıdır. Əks halda, paralel marşrutların fəaliyyəti dayandırıla bilər. İran rəsmisi vurğulayıb ki, Hörmüz boğazının gələcək idarə olunması Oman və digər sahilyanı dövlətlərlə beynəlxalq hüquq çərçivəsində razılaşdırılmalıdır. Bu açıqlama bölgədə təhlükəsizlik və dəniz nəqliyyatı ilə bağlı müzakirələrin davam etdiyi bir vaxta təsadüf edir. Son günlər Hörmüz boğazında baş verən hadisələr beynəlxalq gəmiçiliyin təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları artırıb. Tehran isə bölgənin idarə olunmasında sahilyanı dövlətlərin rolunun əsas olduğunu vurğulayır.