Tehran Universitetinin tədqiqatçısı Məhəmməd Eslami İran iqtisadiyyatının uzunmüddətli sanksiyalara baxmayaraq dayanıqlılığını qoruduğunu iddia edib. Onun sözlərinə görə, Hörmüz boğazının bağlanması İran üçün məqsəd deyil. Eslami bildirib ki, Tehran bu strateji marşrutun idarə olunması ilə bağlı yeni əməkdaşlıq mexanizminin yaradılmasını dəstəkləyir. Bu mexanizmdə Avropa və Asiya ölkələrinin də iştirak etməsi nəzərdə tutulur. Tədqiqatçı hesab edir ki, İran iqtisadiyyatı uzun illər davam edən təzyiqlərə uyğunlaşa bilib. O, bunu hökumətin iqtisadi dayanıqlılığa inamının əsas səbəblərindən biri kimi qiymətləndirib. Hörmüz boğazı dünya enerji daşımalarının əsas marşrutlarından biri olaraq qalır. Bölgədə baş verən proseslər beynəlxalq enerji bazarları tərəfindən diqqətlə izlənilir.

ABŞ və Körfəz ölkələri Hizbullahın maliyyə şəbəkəsi ilə əlaqəli olduğu iddia edilən şəxslərə və qurumlara qarşı yeni sanksiyalar tətbiq edib. ABŞ Maliyyə Nazirliyinin məlumatına görə, sanksiyalar 5 qurumu və 16 fiziki şəxsi əhatə edir. Qərar Terrorçuluğun Maliyyələşdirilməsi ilə Mübarizə Mərkəzi çərçivəsində qəbul olunub. Sanksiyalar "Əl-Qard əl-Həsən" və "Beyt əl-Mal" təşkilatlarına da şamil edilib. ABŞ bu qurumların Hizbullahın maliyyə fəaliyyətində rol oynadığını iddia edir. Məsələ ilə bağlı Hizbullah tərəfindən dərhal rəsmi açıqlama verilməyib. Yeni sanksiyalar regionda maliyyə nəzarətinin gücləndirilməsi məqsədi daşıyır.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranla bağlı müvəqqəti razılaşması ölkə daxilində siyasi narazılıq doğurub və onun reytinqinə mənfi təsir etdiyi bildirilir. Reuters-in 2024-cü il seçiciləri ilə apardığı müsahibələrə görə, Trampa səs verənlərin bir qismi razılaşmanı dəstəkləmir. Sazişin Hörmüz boğazının açılması, İran neftinə qarşı sanksiyaların müvəqqəti yumşaldılması və 300 milyard dollarlıq yenidənqurma fondu ilə bağlı olduğu qeyd edilir. Bu addım Respublikaçılar daxilində də mübahisələr yaradıb. Bəzi seçicilər hesab edir ki, razılaşma ABŞ-ın maraqlarına zidd ola bilər. Digərləri isə bölgədə sabitliyin təmin olunması üçün diplomatiyanı dəstəkləyir. Mövzu ABŞ-da gələcək seçkilər üçün mühüm siyasi faktor kimi qiymətləndirilir.

Venesuelada baş vermiş dağıdıcı zəlzələlərdən sonra beynəlxalq yardımın təşkilində siyasi və iqtisadi amillər də gündəmə gəlib. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, ölkəyə tətbiq olunan və sonradan qismən yumşaldılan sanksiyalar humanitar yardımın çatdırılması prosesinə təsir göstərə bilər. Hazırkı hökumətin ABŞ administrasiyası ilə münasibətlərinin sabitləşməsi iqtisadi əlaqələrin müəyyən qədər bərpasına şərait yaradıb. Bunun nəticəsində ABŞ şirkətləri və maliyyə qurumları ilə əməkdaşlıq imkanları genişlənib. Bununla belə, yardım təşkilatları fəlakət bölgələrinə maliyyə və logistika dəstəyinin maneəsiz çatdırılması məsələsini diqqətdə saxlayırlar. Humanitar ehtiyacların sürətlə artdığı bir vaxtda beynəlxalq əməkdaşlığın daha çevik mexanizmlərlə həyata keçirilməsinin vacibliyi vurğulanır. Zəlzələnin nəticələrinin aradan qaldırılması üçün genişmiqyaslı beynəlxalq dəstək davam edir. Ekspertlər hesab edirlər ki, humanitar yardımın siyasi məsələlərdən kənarda saxlanılması zərərçəkən əhali üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın aparılan danışıqlarda böyük güzəştlər etdiyini bildirib. O qeyd edib ki, ABŞ hazırda prosesdə çox böyük fərqlə irəlidədir və ümumi gedişatı müsbət qiymətləndirib. Trampın sözlərinə görə, İran tərəfinin mövqeyində müəyyən yumşalmalar və irəliləyişlər müşahidə olunur. O, bu danışıqların ümumilikdə çox yaxşı getdiyini vurğulayıb, lakin hansı sahələrdə güzəştlərin edildiyi barədə açıqlama verməyib. Tramp həmçinin ABŞ Senatına səfəri öncəsi jurnalistlərə qısa və ümumi xarakterli bəyanatla çıxış edib və prosesin detalları barədə əlavə məlumat paylaşmayıb.

ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio İranın razılaşma çərçivəsində öhdəliklərə əməl etməli olduğunu bildirib. O, 60 günlük sanksiya güzəştinin müvəqqəti olduğunu deyib. Rubiyo öhdəliklər yerinə yetirilməzsə, sanksiyaların bərpa oluna biləcəyini qeyd edib. ABŞ İranın İsveçrədə əldə etdiyi razılaşmaya sadiq qalmasını gözləyir.

ABŞ Maliyyə naziri Skott Bessent dondurulmuş İran vəsaitlərinin ABŞ ərzaq və dərman məhsullarının alınmasına yönləndiriləcəyini bildirib. O, prosesin ABŞ Maliyyə Nazirliyinin nəzarəti altında həyata keçiriləcəyini deyib. Bessent vəsaitlərin Qətər vasitəsilə idarə oluna biləcəyini qeyd edib. İran tərəfi isə belə öhdəlikləri qəbul etmədiyini bildirir. Açıqlama ABŞ–İran maliyyə danışıqları fonunda verilib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın Hörmüz boğazında gəmilərdən heç bir rüsum tələb etmədiyini ABŞ-a bildirdiyini açıqlayıb. O, bu məlumatın yanlış olması halında danışıqların dayandırılacağını deyib. Tramp ABŞ-ın İran vəsaitləri üzərində nəzarət saxladığını və onların ərzaq alışına yönəldiləcəyini bildirib. O, İranın ərzaq ehtiyaclarının ABŞ vasitəsilə təmin ediləcəyini qeyd edib. Açıqlama Hörmüz gərginliyi fonunda verilib.

İran Xarici İşlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi BMT nüvə müfəttişlərinin yalnız ABŞ ilə yekun razılaşmadan sonra fəaliyyət göstərə biləcəyini bildirib. O, yoxlamaların sanksiyaların tam ləğvindən asılı olduğunu deyib. İran rəsmisi İsveçrə danışıqları zamanı IAEA rəhbəri ilə görüşün baş tutmadığını açıqlayıb. Rafael Qrossi isə nüvə obyektlərinə yoxlamaların “qaçılmaz” olduğunu bildirib. Açıqlamalar Tehran–Vaşinqton gərginliyi fonunda səslənib.

Hörmüz boğazı ətrafında diplomatik irəliləyiş olsa da, yüzlərlə gəmi hələ də hərəkətsiz qalıb. ABŞ bəzi sanksiyaları yumşaldıb və İran bunu uğur kimi qiymətləndirir. Oman və İran ticarətin bərpası üçün mexanizmləri müzakirə edir. Lakin prosesin nə qədər çəkəcəyi qeyri-müəyyəndir.

İran üçün sanksiya yumşaldılmasının 50 milyard dollara qədər çata biləcəyi bildirilir. Razılaşma dondurulmuş aktivlərin mərhələli şəkildə açılmasını nəzərdə tutur. ABŞ vəsaitlərin istifadəsinə məhdudiyyətlər qoymağı planlaşdırır. Pulun əsasən humanitar məqsədlərə yönəldilməsi nəzərdə tutulur. Tehran tərəfinin mövqeyi tam açıqlanmayıb.

ABŞ Maliyyə Nazirliyi İran nefti üzrə 60 günlük ümumi lisenziya verib. Qərar neft, neft-kimya və enerji məhsullarının satışını əhatə edir. Lisenziya avqustun 21-dək qüvvədə olacaq. ABŞ rəsmisi bunu İsveçrədəki danışıqlarla əlaqələndirib. İranın Hörmüz boğazında sərbəst tranzitə razılaşdığı bildirilir. Həmçinin BAEA müfəttişlərinin ölkəyə girişinə icazə veriləcək. Addım enerji və diplomatik proseslərə təsir göstərə bilər.