#Diplomatik danışıqlar

Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərif Amerika Birləşmiş Ştatları ilə İran İslam Respublikasının qlobal bir sülh sazişi imzaladıqlarını rəsmən elan edib.Şahbaz Şərif özünün "X" (keçmiş Twitter) sosial şəbəkəsindəki rəsmi hesabında etdiyi paylaşımda bu mühüm bəndləri qeyd edib: "Hər iki tərəf Livan da daxil olmaqla, tamamilə bütün cəbhələrdə hərbi əməliyyatların dərhal və daimi olaraq dayandırıldığını bəyan edir".

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İsrail və İran arasında davam edən gərginliklə bağlı yeni açıqlamasında tərəflərin atəşkəsə yaxınlaşdığını bildirib. Onun sözlərinə görə, hazırda yekun danışıqlar aparılır və tərəflər hərbi qarşıdurmanın dayandırılması üçün çıxış yolu axtarırlar. Tramp qeyd edib ki, sülh prosesinin qarşısında ciddi maneələr yaranmadığı halda, yaxın vaxtlarda mühüm irəliləyiş əldə oluna bilər. ABŞ lideri həmçinin yekun razılaşma əldə olunana qədər mövcud blokadanın qüvvədə qalacağını vurğulayıb. Açıqlama İsrail və İran arasında son günlər yenidən şiddətlənən qarşıdurma və beynəlxalq vasitəçilik səylərinin artdığı bir dövrdə verilib. Bu bəyanat bölgədə vəziyyətin diplomatik yollarla həll olunacağına dair gözləntiləri artırıb.

Hərbi müdafiə məsələləri üzrə analitik Aleksandru Hudisteanu hesab edir ki, ABŞ Hörmüz boğazı üzərində İranın irəli sürdüyü nəzarət iddialarını zəiflətmək üçün müxtəlif addımlar atır. Onun sözlərinə görə, gəmiçilik azadlığı əməliyyatları strateji su yollarında sərbəst hərəkətin qorunmasına yönəlib və İranın bu bölgədəki təsir imkanlarını məhdudlaşdırmaq məqsədi daşıyır. Analitik eyni zamanda qeyd edib ki, Vaşinqton və Tehran arasında fikir ayrılıqları davam etsə də, hər iki tərəf gələcəkdə razılıq əldə olunmasında maraqlıdır. Mübahisənin əsas mövzusu isə mümkün razılaşmanın hansı şərtlərlə və hansı ardıcıllıqla həyata keçirilməsidir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla danışıqların “sürətli tempdə” davam etdiyini bildirib, Tehran tərəfindən yayılan danışıqların dayandırıldığı barədə məlumatlara cavab verib. Tramp öz sosial media hesabında danışıqların hələ də aktiv olduğunu və tərəflər arasında dialoqun sürətlə irəlilədiyini vurğulayıb. İran tərəfi hələ rəsmi şərh verməyib. Bu açıqlama Vaşinqton və Tehran arasında diplomatik prosesin perspektivi ilə bağlı qeyri-müəyyənliyi əks etdirir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla davam edən diplomatik danışıqların bitməsi barədə xəbərlərə münasibət bildirərək bununla bağlı narahat olmadığını açıqlayıb. Tramp CNBC-yə müsahibəsində “mən buna əhəmiyyət vermirəm, həqiqətən vecimə deyil” deyə bildirib və neft qiymətlərinin gələcəkdə düşəcəyini proqnozlaşdırıb. Bu açıqlama Vaşinqton və Tehran arasındakı gərgin diplomatik vəziyyət fonunda verilib və danışıqların taleyi ilə bağlı qeyri-müəyyənliyi əks etdirir.

Misir hökuməti Qəzza zolağında vəziyyətin yenidən genişmiqyaslı müharibəyə çevrilə biləcəyi ilə bağlı narahatlığını ifadə edib və İsraili hərbi əməliyyatları genişləndirməkdən çəkinməyə çağırıb. Məlumatlara görə, Qahirə həm İsrail, həm də HƏMAS ilə intensiv təmaslar apararaq atəşkəs prosesini xilas etməyə çalışır. Misir kəşfiyyatına yaxın mənbələrin bildirdiyinə görə, HƏMAS-ın yüksək səviyyəli nümayəndə heyəti təcili danışıqlar üçün Qahirəyə dəvət olunub. Diplomatik mənbələr hesab edirlər ki, yaxın günlərdə razılıq əldə olunmasa, Qəzzada genişmiqyaslı hərbi eskalasiya riski əhəmiyyətli dərəcədə arta bilər.

İran hökuməti ABŞ ilə aparılan danışıqlarda müəyyən irəliləyişlərin əldə olunmasına baxmayaraq, yekun razılaşma üçün əsas maneənin sanksiyalar məsələsi olaraq qaldığını açıqlayıb. Tehran tərəfi hələlik hər hansı saziş üçün konkret vaxt çərçivəsinin müəyyən edilmədiyini və tələsik qərar qəbul etmək niyyətində olmadığını vurğulayıb. İran rəsmilərinin sözlərinə görə, ölkənin milli maraqlarını və hüquqlarını təmin etməyən heç bir razılaşma qəbul olunmayacaq. Eyni zamanda bildirilib ki, etimad quruculuğu istiqamətində ilkin addımlar atılmadan nüvə proqramı ilə bağlı daha geniş müzakirələrə keçid mümkün deyil.

ABŞ-ın müdafiə naziri Pit Heqset Vaşinqton və İslamabad arasında münasibətlərin yeni mərhələyə daxil olduğunu bildirib. O, Pakistan rəhbərliyinin İranla bağlı diplomatik səylərdə oynadığı rolu yüksək qiymətləndirərək iki ölkə arasında “əsl dostluq” münasibətlərinin formalaşdığını qeyd edib. Nazir xüsusilə Pakistan Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi Asim Munir və Baş nazir Şahbaz Şərifin regional sabitliyin qorunması istiqamətində atdığı addımlara diqqət çəkib. Açıqlama son aylarda ABŞ və Pakistan arasında intensivləşən diplomatik təmaslar və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın genişlənməsi fonunda verilib.

Livan Prezidenti Cozef Aun və Baş nazir Nəvaf Salam ölkənin təhlükəsizlik gündəmini, İsrailin davam edən hücumlarını və yaxın günlərdə keçirilməsi planlaşdırılan danışıqların hazırlıq məsələlərini müzakirə ediblər. Görüşdə atəşkəsin təmin olunmasının Livan üçün əsas prioritet olduğu bir daha vurğulanıb.

ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio və Pakistanın xarici işlər naziri İshaq Dar arasında Vaşinqtonda keçirilən yüksək səviyyəli görüş başa çatıb. Pakistan Xarici İşlər Nazirliyinin açıqlamasına görə, tərəflər ikitərəfli əməkdaşlığın genişləndirilməsi və regional sülh, təhlükəsizlik və rifah sahələrində əlaqələrin gücləndirilməsi barədə razılığa gəliblər. Bununla yanaşı, görüş zamanı əldə olunan konkret nəticələr və ya mümkün sazişlər barədə ətraflı məlumat verilməyib. Diplomatik dairələr görüşü ABŞ–Pakistan münasibətlərində yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirirlər.

İran mənbəsi ABŞ və İran arasında ilkin siyasi anlaşmanın əldə olunduğunu bildirib. Mənbənin sözlərinə görə, bu mərhələ yekun hüquqi saziş deyil və tərəflər arasında ümumi çərçivənin razılaşdırılmasını əks etdirir. Eyni zamanda ABŞ Prezidenti Donald Trampın Ağ Evin Situasiya Otağında İran məsələsi üzrə son qərarı müzakirə etməsi razılaşmanın hələ tam təsdiqlənmədiyini göstərir. Hazırda tərəflər arasında siyasi anlaşmanın mövcud olduğu, lakin yekun sənədin hazırlanması və təsdiqlənməsi prosesinin davam etdiyi bildirilir.