Qəzza zolağında İsrailin müharibəsi nəticəsində ölənlərin sayı 73 min nəfəri keçib. Qəzza Səhiyyə Nazirliyinin məlumatına görə, 2023-cü ilin oktyabrından bəri on minlərlə insan həlak olub. Yaralıların sayı isə 173 mindən çoxdur. Məlumata əsasən, elan edilən atəşkəsdən sonra da itkilər qeydə alınıb. Bu dövrdə mindən çox fələstinlinin öldürüldüyü bildirilir. Bölgədə səhiyyə sistemi ciddi təzyiq altındadır. Humanitar vəziyyətin son dərəcə ağır olduğu qeyd olunur.
#müharibə
Rusiyanın Ukraynanın üç bölgəsinə endirdiyi zərbələr nəticəsində azı altı nəfər həlak olub. Dnepropetrovsk, Zaporojye və Sumı vilayətləri hücumlara məruz qalıb. Hücumlar zamanı onlarla insan yaralanıb. Dnepropetrovsk vilayətində 50-dən çox zərbə qeydə alınıb. Kiyevdə isə əvvəlki gün baş vermiş və azı 30 nəfərin ölümünə səbəb olan hücumun qurbanlarının xatirəsinə matəm elan edilib. Rəsmilər vəziyyətin gərgin olaraq qaldığını bildirirlər. Hücumlarla bağlı məlumatlar müstəqil şəkildə təsdiqlənməyib.
Rusiyanın Kiyevə endirdiyi hava zərbəsi bir ailənin illərlə topladığı mədəni irs nümunələrini məhv edib. Mədəniyyət işçisi İrina Plexova minlərlə kitabın, dini əşyaların və ailə yadigarlarının yanaraq məhv olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, Roma Papası Fransisk tərəfindən hədiyyə edilmiş təsbeh də yanğında itib. Hücum nəticəsində paytaxt Kiyevdə azı 30 nəfər həyatını itirib. Ailə Ukraynanın ən böyük kino arxivinin yaxınlığında yaşayırdı. Yanğın nəticəsində mənzil tamamilə yararsız vəziyyətə düşüb. Ailə illərlə topladığı qiymətli irs nümunələrini itirib.
Sudanda davam edən müharibə fonunda islamçı cərəyanın gələcəyi ciddi sual altına düşüb. Ordu ətrafında formalaşan yeni hərbi-siyasi ittifaqlar arasında maraq ziddiyyətləri mövcuddur. İslamçı qruplar daxili parçalanma və beynəlxalq təzyiqlərlə üzləşir. Bir qrup kompromis və siyasi prosesə inteqrasiyanı dəstəkləyir, digəri isə mövqelərini qorumağa çalışır. Analitiklər onların gələcəyinin qeyri-müəyyən olduğunu bildirir.
Livan parlamentinin üzvü Nəcat Aun Saliba ölkə əhalisinin müharibə və dağıntılardan yorulduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, insanlar ailələrini, evlərini və dolanışıq imkanlarını itirirlər. Deputat hadisələrin dövlət üçün də ciddi maliyyə yükü yaratdığını qeyd edib. Saliba hesab edir ki, həm İsrail, həm də Hizbullah Livan ərazisindən öz məqsədləri üçün istifadə edir. O bildirib ki, qarşılıqlı hücumlar indiyədək heç bir real nəticə verməyib. Deputat gərginliyin davam etdirilməsinin çıxış yolu olmadığını vurğulayıb. Onun fikrincə, tərəflər qarşıdurma əvəzinə həll yolları axtarmalıdırlar. Livanda sülhə çağırışlar getdikcə artır.
İsrailin keçmiş müdafiə naziri Moşe Yalon Benyamin Netanyahunun siyasətini sərt tənqid edib. O bildirib ki, ölkə hökumətin yanlış qərarlarının nəticələrini yaşayır. Yaalonun fikrincə, Livanla danışıqlara daha əvvəl başlanmalı idi. O, hərbçilərin ölümündə siyasi maraqların rol oynadığını iddia edib. Keçmiş nazir Netanyahunu müharibəni koalisiyasını qorumaq üçün uzatmaqda günahlandırıb. Yaalon seçkilər ərəfəsində ölkənin çətin dövr yaşadığını vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, mövcud vəziyyət davam edərsə, İsrail ciddi problemlərlə qarşılaşa bilər. Açıqlamalar ölkədə siyasi müzakirələri daha da gücləndirib.
Livanın Baş naziri Nəvaf Salam dövlət institutlarının gücləndirilməsinin vacibliyini vurğulayıb. O, hökumətin islahatlar kursuna sadiq qaldığını bildirib. Salam ölkə ərazisinin heç bir hissəsi ilə bağlı güzəştə getməyəcəklərini qeyd edib. Baş nazir silahların yalnız qanuni dövlət qüvvələrinin nəzarətində olmasının vacibliyini də vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, vətəndaşların gələcəyi siyasi və ya məzhəb mənsubiyyətindən asılı olmamalıdır. Salam müharibə və sülh məsələləri ilə bağlı qərarların yalnız dövlət tərəfindən verilməsinin tərəfdarı olduğunu bildirib. Bu açıqlamalar ölkədə təhlükəsizlik və siyasi islahatlarla bağlı müzakirələrin davam etdiyi bir vaxtda səsləndirilib. Livan rəhbərliyi dövlət institutlarının rolunun artırılmasını prioritet hesab edir.
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi İsrailin milli təhlükəsizlik naziri İtamar Ben-Qvirin Livanla bağlı açıqlamalarına sərt reaksiya verib. Əraqçi bildirib ki, Livanın "yanmalı olduğu" barədə səsləndirilən fikirlər adi bir şəxsin deyil, İsrail hakimiyyətini təmsil edən yüksək vəzifəli bir rəsmisinin mövqeyidir. O vurğulayıb ki, bu cür bəyanatlar bölgədəki vəziyyəti daha da gərginləşdirir. İranlı nazir İsraili davamlı qarşıdurma siyasəti aparmaqda ittiham edib. Əraqçinin sözlərinə görə, İsrail rəhbərliyi yalnız müharibənin davam etməsində maraqlıdır. O, bu siyasətin bütün insanlıq üçün təhlükə yaratdığını bildirib. Nazir hesab edir ki, bölgədə gərginliyin artması yeni münaqişələrə səbəb ola bilər. Əraqçinin açıqlaması İran və İsrail arasında davam edən siyasi qarşıdurmanın növbəti mərhələsi kimi qiymətləndirilir.
Livanda İsrail hücumları nəticəsində ölənlərin sayı 3,912-yə çatıb. 11,873 nəfərin yaralandığı bildirilir. Bir milyondan çox insan evlərini tərk edib. Qurbanlar arasında mülki şəxslər də var. İsrailin hava və artilleriya zərbələri davam edir. Hücumlar ABŞ–İran razılaşması ərəfəsində qeydə alınır. İsrail əməliyyatları davam etdirəcəyini açıqlayıb. Livanda humanitar vəziyyət ağırlaşır.
Böyük Britaniyanın İsraildən hərbi məhsul idxalının kəskin artdığı bildirilir. Məlumatlar UN Comtrade bazasına istinadən təqdim edilib. 2023-cü ildə 74 min dollar olan idxal 2025-ci ildə 7,97 milyon dollara çatıb. Bu, 10 min faizdən çox artım deməkdir. Hesabat Qəzzadakı müharibə ilə bu artım arasında əlaqə qurur. Təşkilat İsrailin işğal olunmuş əraziləri texnologiya sınaq zonası kimi istifadə etdiyini iddia edir. İsrailin ümumi silah ixracının da artdığı qeyd olunur. Mövzu beynəlxalq müzakirələrə səbəb olur.
Donald Tramp İranın Minab şəhərində qızlar məktəbinə hücumla bağlı açıqlama verib. O, hadisənin qəsdən edilmədiyini bildirib. Tramp məsələni hazırda araşdırmada olduğunu qeyd edib. ABŞ Prezidenti bu barədə sualın verilməsini qeyri-adi adlandırıb. O, müharibədə səhvlərin baş verə biləcəyini deyib. Tramp qarşı tərəfin hərbi itkilərinə də diqqət çəkib. O, müharibəni sərt və xaotik proses kimi xarakterizə edib. Açıqlama beynəlxalq reaksiyaların fonunda verilib.
Donald Tramp ABŞ-ın İranın bərpasına sərmayə qoymayacağını bildirib. O, bəzi ölkələrin bu prosesə kömək edə biləcəyini deyib. Tramp İranın yenidən qurulması üçün beynəlxalq dəstəyin vacibliyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, müharibə ölkəyə böyük iqtisadi zərər vurub. O, bu zərərin təxminən 2 trilyon dollar olduğunu iddia edib. Tramp region ölkələrinin yardım edə biləcəyini qeyd edib. ABŞ Prezidenti Vaşinqtonun maliyyə iştirakı olmayacağını təkrarlayıb. Açıqlama İran–ABŞ münasibətləri fonunda diqqət çəkib.