#müharibə

Qəzza Səhiyyə Nazirliyi atəşkəs elanından sonra da hücumların davam etdiyini bildirib. Məlumata görə, həmin dövrdən indiyədək 1000-dən çox fələstinli ölüb. Hücumlar əsasən hava zərbələri ilə həyata keçirilib. Nazirlik mülki itkilərin davam etdiyini qeyd edib. Eyni zamanda 2023-cü ilin oktyabrından bəri ümumi ölüm sayının 73 000-i keçdiyi bildirilib. Bölgədə humanitar vəziyyətin ağır olduğu vurğulanıb. Beynəlxalq çağırışlar mülki əhalinin qorunmasına yönəlib. Qəzzada gərginlik davam edir.

“Haaretz” yazır ki, İran müharibəsi Netanyahu üçün ciddi siyasi uğursuzluğa çevrilə bilər. ABŞ vasitəçiliyi ilə əldə olunan razılaşma İsrailin iştirakı olmadan irəliləyib. İranın regional təsirinin azalmadığı, əksinə gücləndiyi qeyd olunur. İsrailin Livandakı əməliyyatlarının gələcəyi də qeyri-müəyyən qalır.

Tehranda ABŞ–İsrail hücumları nəticəsində 1 265 nəfərin öldüyü bildirilib. 2 800 nəfərin yaralandığı açıqlanıb. Təxminən 50 000 yaşayış binası zərər görüb. Minlərlə insan evsiz qalıb və müvəqqəti yerləşdirilib. Xəstəxanalarda yaralıların müalicəsi davam edir. Şəhərdə bərpa işləri aparılır. Hadisə geniş humanitar fəsadlar yaradıb.

Livan İsrail–Hizbullah müharibəsində ölənlərin sayının 3 826 nəfərə çatdığını açıqlayıb. Yaralıların sayı 11 851 nəfərdir. Ölənlər arasında mülki şəxslər və yardım işçiləri də var. 1 milyondan çox insan köçkün vəziyyətinə düşüb. Bölgədə humanitar vəziyyət getdikcə ağırlaşır. Münaqişənin təsiri xüsusilə Livanın cənubunda daha güclüdür. Rəsmilər vəziyyəti ciddi böhran kimi qiymətləndirirlər.

İranın xarici işlər nazirinin müavini Məcid Taxt-Rəvançi memorandumda Livanda mümkün atəşkəs pozuntularına qarşı mexanizm nəzərdə tutulduğunu bildirib. Sənədin bütün cəbhələrdə müharibənin dayandırılmasını əhatə etdiyi qeyd olunub. O, xüsusi nəzarət mexanizminin icra üçün işə salınacağını vurğulayıb. ABŞ-ın müttəfiqləri adından öhdəlik götürdüyü bildirilib. Livan da daxil olmaqla bütün regionda hərbi əməliyyatların dayandırılması məqsəd kimi göstərilib. Rəsmilər bu addımın sabitlik üçün vacib olduğunu deyiblər. Mexanizmin pozuntuların qarşısını almağa yönəldiyi qeyd edilib. Mövzu regional diplomatiyanın əsas gündəmində qalır.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai müharibə ilə bağlı məsuliyyət məsələsinin gündəmdə qalacağını bildirib. O qeyd edib ki, əldə olunan razılaşmalar İran xalqına qarşı törədilmiş əməllərin unudulması demək deyil. Bəqainin sözlərinə görə, həlak olanlarla bağlı ədalətin təmin olunması daimi prioritetdir. İran bu hadisələrin sənədləşdirilməsi istiqamətində fəaliyyətini davam etdirəcək. Xarici İşlər Nazirliyi beynəlxalq platformalarda məsələni gündəmə gətirməyi planlaşdırır. Tehran baş verənlərin unudulmamasında israrlıdır. İran rəsmisi gərginliyin azaldılmasının məsuliyyət məsələsini arxa plana keçirmədiyini vurğulayıb. O, ölkəsinin bu mövqeyini gələcəkdə də qoruyacağını bildirib.

Qəzza şəhərinin Tuffah məhəlləsində İsrail hücumu nəticəsində bir nəfərin yaralandığı bildirilir. Hücumun insanların toplaşdığı əraziyə endirildiyi qeyd olunur. Müharibənin 2023-cü ildən bəri on minlərlə insanın ölümünə və yüz minlərlə yaralanmasına səbəb olduğu bildirilir. “Atəşkəs” dövründə də itkilərin davam etdiyi qeyd olunur. Bölgədə humanitar vəziyyətin ağır olduğu vurğulanır. Mülki əhalinin ciddi zərər gördüyü bildirilir. Gərginliyin davam etdiyi qeyd olunur. Vəziyyətin kritik olduğu bildirilir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp bildirib ki, ABŞ əməliyyatları nəticəsində İran neftindən milyonlarla barel çıxarılıb. Trampın sözlərinə görə, bu neftin çıxarılması neftin qiymətini barel üzrə 85–90 dollar səviyyəsində saxlayır, əks halda qiymət 250 dollar olardı. ABŞ-da yanacaq qiymətlərinin yüksəlməsi Prezident Trampın siyasətinə siyasi təzyiq yaradır. O əlavə edib ki, müharibə bitən kimi yanacaq qiymətləri azaldılacaq, bazarın stabilliyi bərpa olunacaq.

ABŞ-da səhmlər qiymət itirib, çünki may ayında istehlak qiymətləri indeksi son üç ilin maksimumuna – illik 4,2 faizə çatıb. İnflyasiyanın artması ABŞ və İran arasındakı hərbi qarşıdurma ilə üst-üstə düşür. Brent xam neftinin bir barelinin qiyməti 92,43 dollar olub, ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın danışıqları uzatmasına görə xəbərdarlıq edib. Mütəxəssislər bildirir ki, bu müharibə qısalmır, uzanır və bazarın psixologiyasına mənfi təsir göstərir. Analitiklər qeyd edirlər ki, statistika qorxuducu görünə bilər, lakin bazara yüngül çıxış yolu təmin edib. İranın cavabı olaraq Hörmüz boğazının bağlanması qlobal enerji tədarükünə ciddi təsir göstərib və qiymətləri artırıb.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian regiondakı “həm müharibə, həm də sülh deyil” vəziyyətindən çıxış yolu tapmaq və ölkənin gələcəyini qorumaq məqsədilə irəliləməli olduğunu bildirib. Pəzəşkian qeyd edib ki, müharibə İranın maraqlarına uyğun olmasa da, ölkənin ləyaqəti və ərazisi təhdid olunarsa, geri çəkilmək mümkün deyil. Prezident vurğulayıb ki, böhran və müharibə şəraitində ölkənin idarə olunması çətinliklərlə doludur və bu çətinliklərin öhdəsindən gəlmək üçün cəmiyyətin bütün təbəqələrinin birlik və əməkdaşlıq içində olması vacibdir. O əlavə edib ki, İran dəyər və ləyaqətini qoruyaraq regionda sabitliyi təmin etməli və gələcək nəsillər üçün dayanıqlı mühit yaratmalıdır.

İsrail ilə onun ərəb qonşuları arasında baş verən Altıgünlük müharibə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) vasitəçiliyi ilə əldə olunan atəşkəs sazişi sayəsində başa çatdı. Sayca azlıqda olmasına baxmayaraq, İsrail Müdafiə Qüvvələri bu qısamüddətli müharibədə sürətli qələbə qazanaraq ərəb koalisiyasını darmadağın etdi və işğal etdikləri torpaqların sahəsini iki dəfədən çox artırdı. Bu hərbi zəfərin ən mühüm bəhrəsi Qüdsün Qədim Şəhər hissəsinin İordaniyadan qopardılması oldu; həmin an minlərlə yəhudi İkinci Məbədin qalıqları sayılan Qərb divarında (Ağlama divarında) dualar edərək göz yaşları tökdü.

ABŞ Enerji Katibi Kris Rayt Hörmüz Boğazı vasitəsilə gəmi hərəkətinin artdığını və bunun əhəmiyyətli olduğunu bildirib. İranın su yolunu faktiki olaraq bağlamasına baxmayaraq, hərəkət davam edir. Rayt əlavə edib ki, müharibə bitdikdən sonra enerji axınının əvvəlki normal səviyyəsinə qayıtması bir neçə ay vaxt alacaq. Bu, regionda enerji təhlükəsizliyi və beynəlxalq ticarət üçün ciddi əhəmiyyət daşıyır.