#müharibə

Livanın Baş naziri Nəvaf Salam dövlət institutlarının gücləndirilməsinin vacibliyini vurğulayıb. O, hökumətin islahatlar kursuna sadiq qaldığını bildirib. Salam ölkə ərazisinin heç bir hissəsi ilə bağlı güzəştə getməyəcəklərini qeyd edib. Baş nazir silahların yalnız qanuni dövlət qüvvələrinin nəzarətində olmasının vacibliyini də vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, vətəndaşların gələcəyi siyasi və ya məzhəb mənsubiyyətindən asılı olmamalıdır. Salam müharibə və sülh məsələləri ilə bağlı qərarların yalnız dövlət tərəfindən verilməsinin tərəfdarı olduğunu bildirib. Bu açıqlamalar ölkədə təhlükəsizlik və siyasi islahatlarla bağlı müzakirələrin davam etdiyi bir vaxtda səsləndirilib. Livan rəhbərliyi dövlət institutlarının rolunun artırılmasını prioritet hesab edir.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi İsrailin milli təhlükəsizlik naziri İtamar Ben-Qvirin Livanla bağlı açıqlamalarına sərt reaksiya verib. Əraqçi bildirib ki, Livanın "yanmalı olduğu" barədə səsləndirilən fikirlər adi bir şəxsin deyil, İsrail hakimiyyətini təmsil edən yüksək vəzifəli bir rəsmisinin mövqeyidir. O vurğulayıb ki, bu cür bəyanatlar bölgədəki vəziyyəti daha da gərginləşdirir. İranlı nazir İsraili davamlı qarşıdurma siyasəti aparmaqda ittiham edib. Əraqçinin sözlərinə görə, İsrail rəhbərliyi yalnız müharibənin davam etməsində maraqlıdır. O, bu siyasətin bütün insanlıq üçün təhlükə yaratdığını bildirib. Nazir hesab edir ki, bölgədə gərginliyin artması yeni münaqişələrə səbəb ola bilər. Əraqçinin açıqlaması İran və İsrail arasında davam edən siyasi qarşıdurmanın növbəti mərhələsi kimi qiymətləndirilir.

Livanda İsrail hücumları nəticəsində ölənlərin sayı 3,912-yə çatıb. 11,873 nəfərin yaralandığı bildirilir. Bir milyondan çox insan evlərini tərk edib. Qurbanlar arasında mülki şəxslər də var. İsrailin hava və artilleriya zərbələri davam edir. Hücumlar ABŞ–İran razılaşması ərəfəsində qeydə alınır. İsrail əməliyyatları davam etdirəcəyini açıqlayıb. Livanda humanitar vəziyyət ağırlaşır.

Böyük Britaniyanın İsraildən hərbi məhsul idxalının kəskin artdığı bildirilir. Məlumatlar UN Comtrade bazasına istinadən təqdim edilib. 2023-cü ildə 74 min dollar olan idxal 2025-ci ildə 7,97 milyon dollara çatıb. Bu, 10 min faizdən çox artım deməkdir. Hesabat Qəzzadakı müharibə ilə bu artım arasında əlaqə qurur. Təşkilat İsrailin işğal olunmuş əraziləri texnologiya sınaq zonası kimi istifadə etdiyini iddia edir. İsrailin ümumi silah ixracının da artdığı qeyd olunur. Mövzu beynəlxalq müzakirələrə səbəb olur.

Donald Tramp İranın Minab şəhərində qızlar məktəbinə hücumla bağlı açıqlama verib. O, hadisənin qəsdən edilmədiyini bildirib. Tramp məsələni hazırda araşdırmada olduğunu qeyd edib. ABŞ Prezidenti bu barədə sualın verilməsini qeyri-adi adlandırıb. O, müharibədə səhvlərin baş verə biləcəyini deyib. Tramp qarşı tərəfin hərbi itkilərinə də diqqət çəkib. O, müharibəni sərt və xaotik proses kimi xarakterizə edib. Açıqlama beynəlxalq reaksiyaların fonunda verilib.

Donald Tramp ABŞ-ın İranın bərpasına sərmayə qoymayacağını bildirib. O, bəzi ölkələrin bu prosesə kömək edə biləcəyini deyib. Tramp İranın yenidən qurulması üçün beynəlxalq dəstəyin vacibliyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, müharibə ölkəyə böyük iqtisadi zərər vurub. O, bu zərərin təxminən 2 trilyon dollar olduğunu iddia edib. Tramp region ölkələrinin yardım edə biləcəyini qeyd edib. ABŞ Prezidenti Vaşinqtonun maliyyə iştirakı olmayacağını təkrarlayıb. Açıqlama İran–ABŞ münasibətləri fonunda diqqət çəkib.

Qəzza Səhiyyə Nazirliyi atəşkəs elanından sonra da hücumların davam etdiyini bildirib. Məlumata görə, həmin dövrdən indiyədək 1000-dən çox fələstinli ölüb. Hücumlar əsasən hava zərbələri ilə həyata keçirilib. Nazirlik mülki itkilərin davam etdiyini qeyd edib. Eyni zamanda 2023-cü ilin oktyabrından bəri ümumi ölüm sayının 73 000-i keçdiyi bildirilib. Bölgədə humanitar vəziyyətin ağır olduğu vurğulanıb. Beynəlxalq çağırışlar mülki əhalinin qorunmasına yönəlib. Qəzzada gərginlik davam edir.

“Haaretz” yazır ki, İran müharibəsi Netanyahu üçün ciddi siyasi uğursuzluğa çevrilə bilər. ABŞ vasitəçiliyi ilə əldə olunan razılaşma İsrailin iştirakı olmadan irəliləyib. İranın regional təsirinin azalmadığı, əksinə gücləndiyi qeyd olunur. İsrailin Livandakı əməliyyatlarının gələcəyi də qeyri-müəyyən qalır.

Tehranda ABŞ–İsrail hücumları nəticəsində 1 265 nəfərin öldüyü bildirilib. 2 800 nəfərin yaralandığı açıqlanıb. Təxminən 50 000 yaşayış binası zərər görüb. Minlərlə insan evsiz qalıb və müvəqqəti yerləşdirilib. Xəstəxanalarda yaralıların müalicəsi davam edir. Şəhərdə bərpa işləri aparılır. Hadisə geniş humanitar fəsadlar yaradıb.

Livan İsrail–Hizbullah müharibəsində ölənlərin sayının 3 826 nəfərə çatdığını açıqlayıb. Yaralıların sayı 11 851 nəfərdir. Ölənlər arasında mülki şəxslər və yardım işçiləri də var. 1 milyondan çox insan köçkün vəziyyətinə düşüb. Bölgədə humanitar vəziyyət getdikcə ağırlaşır. Münaqişənin təsiri xüsusilə Livanın cənubunda daha güclüdür. Rəsmilər vəziyyəti ciddi böhran kimi qiymətləndirirlər.

İranın xarici işlər nazirinin müavini Məcid Taxt-Rəvançi memorandumda Livanda mümkün atəşkəs pozuntularına qarşı mexanizm nəzərdə tutulduğunu bildirib. Sənədin bütün cəbhələrdə müharibənin dayandırılmasını əhatə etdiyi qeyd olunub. O, xüsusi nəzarət mexanizminin icra üçün işə salınacağını vurğulayıb. ABŞ-ın müttəfiqləri adından öhdəlik götürdüyü bildirilib. Livan da daxil olmaqla bütün regionda hərbi əməliyyatların dayandırılması məqsəd kimi göstərilib. Rəsmilər bu addımın sabitlik üçün vacib olduğunu deyiblər. Mexanizmin pozuntuların qarşısını almağa yönəldiyi qeyd edilib. Mövzu regional diplomatiyanın əsas gündəmində qalır.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai müharibə ilə bağlı məsuliyyət məsələsinin gündəmdə qalacağını bildirib. O qeyd edib ki, əldə olunan razılaşmalar İran xalqına qarşı törədilmiş əməllərin unudulması demək deyil. Bəqainin sözlərinə görə, həlak olanlarla bağlı ədalətin təmin olunması daimi prioritetdir. İran bu hadisələrin sənədləşdirilməsi istiqamətində fəaliyyətini davam etdirəcək. Xarici İşlər Nazirliyi beynəlxalq platformalarda məsələni gündəmə gətirməyi planlaşdırır. Tehran baş verənlərin unudulmamasında israrlıdır. İran rəsmisi gərginliyin azaldılmasının məsuliyyət məsələsini arxa plana keçirmədiyini vurğulayıb. O, ölkəsinin bu mövqeyini gələcəkdə də qoruyacağını bildirib.