BMT-də islahatların aparılması məsələsi Bişkekdə keçirilən “ŞƏT+” görüşündə yenidən gündəmə gəlib.

BMT-nin Suriya üzrə xüsusi elçisinin müavini Klaudio Kordone İsrailin Suriyada müddətsiz hərbi mövcudluğu ilə bağlı açıqlamalardan narahatlığını bildirib. O, məsələni BMT Təhlükəsizlik Şurasının iclasında gündəmə gətirib. Kordonenin sözlərinə görə, İsrail qüvvələrinin Suriyadakı mövcudluğu ölkənin suverenliyini və ərazi bütövlüyünü pozur. O, bunun 1974-cü il Qüvvələrin Ayrılması haqqında Sazişə də uyğun olmadığını bildirib. BMT rəsmisi İsrail qüvvələrinin Suriyanın cənubunda quru əməliyyatları və evlərdə axtarışlar həyata keçirdiyini qeyd edib. Qüneytrə və Yərmuk hövzəsində şəxsi və kənd təsərrüfatı əmlakına ziyan vurulduğu da bildirilib. Kordone Hələb yaxınlığındakı Əbu əz-Zuhur hərbi hava bazasına endirilən İsrail zərbəsini pisləyib. O, baş verənləri bölgədə vəziyyətlə bağlı narahatlığı artıran hadisələr kimi qiymətləndirib.

Qayana­nın keçmiş xarici işlər naziri Karolin Rodriges Berkett BMT Baş katibi Antonio Quterreşin varisliyinə dair Təhlükəsizlik Şurasında keçirilən ikinci qeyri-rəsmi səsvermədə ilk pilləyə yüksəlib. Rodriges Berkett səkkiz “dəstəkləyici”, üç “əleyhinə” və dörd “mövqesiz” səs alıb. İlk səsvermədə isə onun doqquz dəstəkləyici səsi olmuşdu. Buna baxmayaraq, namizədlər arasında liderliyini qoruyub.

İordan çayının qərb sahilində İsrail məskunlaşanlarının və İsrail qüvvələrinin fələstinlilərə qarşı hücumları fonunda Fələstin E1 məskunlaşma layihəsinin dayandırılması üçün BMT və Təhlükəsizlik Şurasına müraciət edib. Fələstinin BMT-dəki daimi nümayəndəsi Riyad Mənsur BMT baş katibi Antonio Quterreşə, Təhlükəsizlik Şurasının sədri Danimarkanın nümayəndəsinə və BMT Baş Assambleyasının sədrinə məktublar göndərərək layihəyə qarşı təcili tədbir görülməsini istəyib.

BMT Təhlükəsizlik Şurasında təşkilatın yeni baş katibinin müəyyənləşdirilməsi prosesində ikinci mərhələ qeyri-rəsmi səsvermə keçirilib. Səsvermə BMT-də dərin fikir ayrılıqlarının davam etdiyi bir dövrdə təşkil olunub. Hazırkı baş katib Antonio Quterreşin ikinci və son beşillik mandatı 31 dekabr 2026-cı ildə başa çatacaq. Onu əvəz etmək üçün yarışda üç kişi və beş qadın olmaqla səkkiz namizəd iştirak edir.

BMT-nin Livandakı Müvəqqəti Qüvvələri bütün tərəfləri təxribat xarakterli addımlardan çəkinməyə çağırıb. Təşkilat gərginliyin artmasının heç bir tərəfin maraqlarına uyğun olmadığını bildirib. Tərəflərdən BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1701 saylı qətnaməsinə əməl etmək tələb olunub. Qətnamə 2006-cı ildə qəbul edilib. Sənəd İsraillə “Hizbullah” arasında hərbi əməliyyatların dayandırılmasını nəzərdə tutur. BMT sülhməramlıları Livanın cənubunda fəaliyyətlərini davam etdirirlər. Onlar vəziyyətin müşahidəsi və tərəflər arasında əlaqələrin saxlanılması ilə məşğuldurlar. BMT qüvvələri bölgədəki humanitar fəaliyyətə də dəstək göstərir.

Bu gün baş vermiş əsas hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik.

Ərəb Dövlətləri Liqası israilli məskunlaşanların Əl-Əqsa məscidi ərazisinə daxil olmasını pisləyib. Baş katib Nəbil Fəhmi hadisəni müqəddəs məkanın toxunulmazlığının pozulması kimi qiymətləndirib. O, İsrail hökumətini baş verənlərə görə məsuliyyət daşımaqda ittiham edib. Ərəb Dövlətləri Liqası beynəlxalq ictimaiyyəti Fələstin xalqının və müqəddəs məkanların qorunması üçün tədbirlər görməyə çağırıb. Xüsusilə BMT Təhlükəsizlik Şurasından təcili addımlar atılması tələb olunub. Əl-Əqsa məscidi ərazisində mövcud tarixi qaydalara əsasən, qeyri-müsəlmanların dini ayin keçirməsi nəzərdə tutulmur. Əl-Əqsa müsəlmanlar üçün İslamın üçüncü ən müqəddəs məkanıdır. Ərazinin yəhudilik üçün də müqəddəs olması buradakı vəziyyəti son dərəcə həssas edir.

Küveyt Kolumbiyanın İsrailin işğal altındakı Suriya Colan təpələri ilə bağlı mövqeyini tanımasını pisləyib. Küveyt Xarici İşlər Nazirliyi bu qərarın beynəlxalq hüquqa zidd olduğunu bildirib. Nazirlik BMT Təhlükəsizlik Şurasının 497 saylı qətnaməsini xatırladıb. Küveyt Colan təpələrini işğal olunmuş Suriya ərazisi hesab etdiyini bir daha açıqlayıb. Rəsmi bəyanatda ərazilərin güc yolu ilə əldə edilməsinin yolverilməz olduğu vurğulanıb.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri Əbu-Dabi Milli Neft Şirkətinə məxsus neftdaşıyan gəmiyə qarşı hücumu kəskin şəkildə pisləyib. BƏƏ hücumun İran tərəfindən həyata keçirildiyini bildirib. Hadisə gəmi Hörmüz boğazından keçərkən baş verib. BƏƏ Xarici İşlər Nazirliyi hücumu BMT Təhlükəsizlik Şurasının 2817 saylı qətnaməsinin kobud şəkildə pozulması kimi qiymətləndirib. Nazirlik beynəlxalq sularda ticarət gəmilərinin hədəfə alınmasının qəbuledilməz olduğunu vurğulayıb. BƏƏ Hörmüz boğazından təzyiq və iqtisadi şantaj vasitəsi kimi istifadə olunmasını da pisləyib. Bəyanatda bu cür hərəkətlər İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun dəniz quldurluğu fəaliyyəti kimi qiymətləndirilib. Əbu-Dabi baş verənlərin regional sabitlik və qlobal enerji təhlükəsizliyi üçün birbaşa təhdid yaratdığını bildirib.

İran xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi regional təhlükəsizlik məsələlərinin xarici müdaxilə olmadan, yalnız region ölkələri tərəfindən həll edilməli olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, Körfəz ölkələri ilə təhlükəsizlik dialoqunun bərpası üçün münasib şərait yaranıb. Qəribabadi həmçinin bəzi qonşu ölkələrin ərazisindən həyata keçirildiyini iddia etdiyi hücumlarla bağlı sənədlərin BMT Təhlükəsizlik Şurasına təqdim edildiyini açıqlayıb.

Küveyt əmiri, kral ailəsinin üzvləri və hökumət rəsmiləri də ölkəni tərk edərək Səudiyyə Ərəbistanına sığındılar