Livan İsrail–Hizbullah müharibəsində ölənlərin sayının 3 826 nəfərə çatdığını açıqlayıb. Yaralıların sayı 11 851 nəfərdir. Ölənlər arasında mülki şəxslər və yardım işçiləri də var. 1 milyondan çox insan köçkün vəziyyətinə düşüb. Bölgədə humanitar vəziyyət getdikcə ağırlaşır. Münaqişənin təsiri xüsusilə Livanın cənubunda daha güclüdür. Rəsmilər vəziyyəti ciddi böhran kimi qiymətləndirirlər.
#təhlükəsizlik
İsrail Livanın cənubundakı Nabatiyyə bölgəsinə hava və artilleriya zərbələri endirib. Hücumlar ABŞ–İran razılaşması fonunda gərginliyin azaldılması çağırışlarına baxmayaraq baş verib. Məlumata görə, Əli ən-Tahir yüksəklikləri də hədəf alınıb. İlkin məlumatlarda insan tələfatı qeydə alınmayıb. Ziyanla bağlı qiymətləndirmələr davam edir. Bölgədə təhlükəsizlik vəziyyəti gərgin olaraq qalır. Hadisə regional gərginliyin davam etdiyini göstərir.
Donald Tramp İranın basdırıldığı deyilən zənginləşdirilmiş uranla bağlı planların mövcud olduğunu bildirib. O, prosesdə tələsməyə ehtiyac olmadığını qeyd edib. Tramp uranın ələ keçirilməsinin deyil, məhv edilməsinin məqsəd olduğunu deyib. ABŞ lideri ölkəsinin kifayət qədər ehtiyatlara malik olduğunu vurğulayıb. Məqsədin təhlükəli materialın tam zərərsizləşdirilməsi olduğu bildirilib. Tramp bu məsələdə vaxtın deyil, nəticənin vacib olduğunu qeyd edib. Açıqlama nüvə təhlükəsizliyi kontekstində diqqət çəkib.
İranın xarici işlər nazirinin müavini Məcid Taxt-Rəvançi memorandumda Livanda mümkün atəşkəs pozuntularına qarşı mexanizm nəzərdə tutulduğunu bildirib. Sənədin bütün cəbhələrdə müharibənin dayandırılmasını əhatə etdiyi qeyd olunub. O, xüsusi nəzarət mexanizminin icra üçün işə salınacağını vurğulayıb. ABŞ-ın müttəfiqləri adından öhdəlik götürdüyü bildirilib. Livan da daxil olmaqla bütün regionda hərbi əməliyyatların dayandırılması məqsəd kimi göstərilib. Rəsmilər bu addımın sabitlik üçün vacib olduğunu deyiblər. Mexanizmin pozuntuların qarşısını almağa yönəldiyi qeyd edilib. Mövzu regional diplomatiyanın əsas gündəmində qalır.
Milli Məclisin komissiyası Azərbaycana qarşı hibrid təhdidlərinin davam etdiyini bildirib.
İsrailin sabiq baş naziri Naftali Bennett İrana qarşı daha sərt siyasət yürüdülməsinə çağırış edib. O bildirib ki, hakimiyyət dəyişərsə, Tehrana təzyiqlər artacaq. Bennettin fikrincə, yeni rəhbərlik İran məsələsində daha qətiyyətli mövqe nümayiş etdirməlidir. Sabiq baş nazir Benyamin Netanyahunun fəaliyyətini də tənqid edib. O, mövcud hökumətin İran siyasətini uğursuz adlandırıb. Bennettin açıqlamaları seçkilər öncəsi siyasi mübarizənin bir hissəsi kimi qiymətləndirilir. İsraildə İran siyasəti yenidən əsas müzakirə mövzularından birinə çevrilib. Bu bəyanat ölkənin gələcək xarici siyasəti ilə bağlı sualları artırıb.
İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu mətbuat konfransında ölkəsinin təhlükəsizlik mübarizəsinin davam etdiyini bildirib. O qeyd edib ki, İsrail ciddi təhlükələrdən yayınmağa nail olsa da, proses başa çatmayıb. Baş nazir milli təhlükəsizliyin əsas prioritet olaraq qaldığını vurğulayıb. Netanyahu İsrailin öz maraqlarını qorumaqda qərarlı olduğunu deyib. O, təhlükələrə qarşı bütün imkanların saxlanıldığını bildirib. Baş nazir İran-ABŞ razılaşmasının detalları barədə geniş məlumat verməyib. Bununla belə, Tel-Əvivin ehtiyatlı mövqeyi diqqət çəkib. Netanyahunun açıqlamaları İsrailin gələcək addımları ilə bağlı müzakirələri gücləndirib.
Livan Prezidenti Jozef Aun və İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi telefon danışığı aparıblar. Söhbətin əsas mövzusu bölgədəki son hadisələr və İran-ABŞ anlaşması olub. Aun Livanın sabitliyi, təhlükəsizliyi və suverenliyinin prioritet olduğunu vurğulayıb. O, anlaşmanın gərginliyin azalmasına kömək edəcəyinə ümid etdiyini bildirib. Əraqçi isə Livanın suverenliyinə hörmət göstərilməsinin vacibliyini qeyd edib. İranlı nazir müsbət atmosferin sabitliyə töhfə verəcəyini deyib. Tərəflər diplomatik həll yollarının əhəmiyyətini vurğulayıblar. Danışıq regional sabitlik məsələlərinə həsr olunub.
İran Hörmüz boğazından keçən gəmilər üçün müəyyən xidmətlərə görə ödəniş tətbiq edilə biləcəyini açıqlayıb. İsmayıl Bəqayi bildirib ki, bu addım milli təhlükəsizlik və təhlükəsiz gəmiçilik məqsədlərinə xidmət edir. Onun sözlərinə görə, əsas məqsəd boğazda təhlükəsiz keçidin təmin olunmasıdır. İran və Oman tərəfindən müxtəlif xidmətlər göstərilməsi planlaşdırılır. Bu xidmətlər arasında ətraf mühitin qorunması və təhlükəsizlik tədbirləri də yer alır. Rəsmi Tehran həmin xidmətlərin maliyyə xərcləri yaratdığını vurğulayıb. Buna görə də müəyyən ödənişlərin tətbiqi nəzərdə tutulur. Məsələ ilə bağlı digər tərəflərlə müzakirələrin davam etdiyi bildirilir.
İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai Livanın suverenliyinin ABŞ ilə əldə olunmuş anlaşmanın əsas hissələrindən biri olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, razılaşma bütün cəbhələrdə müharibənin dayandırılmasını nəzərdə tutur. Bəqayi Livanın ərazi bütövlüyünə hörmət göstərilməsinin sənəddə açıq şəkildə yer aldığını vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, dövlətlərin suveren hüquqlarının qorunması regional sabitlik üçün vacibdir. İran rəsmisi Livanın təhlükəsizliyinin xüsusi əhəmiyyət daşıdığını bildirib. O qeyd edib ki, təhlükəsizlik təminatları olmadan heç bir razılaşma uzunömürlü ola bilməz. Tehran Livanın müstəqilliyini bölgədə sülhün əsas şərtlərindən biri hesab edir. İran bu məsələnin gələcək proseslərdə diqqət mərkəzində qalacağını vurğulayır.
Livan Prezidenti Cozef Aun İran və ABŞ arasında əldə olunan razılaşmanı müsbət qiymətləndirib. O, sənəddə Livanın təhlükəsizliyi və sabitliyinə verilən önəmi alqışlayıb. Prezidentin sözlərinə görə, ölkəsinin suverenliyinə hörmət göstərilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Aun hesab edir ki, razılaşma bölgədə sabitliyin möhkəmlənməsinə kömək edə bilər. O, xalqların hüquqlarının qorunmasının vacibliyini vurğulayıb. Livan rəhbəri ölkədə dağıdılmış ərazilərin bərpasını prioritet məsələ adlandırıb. Prezident vətəndaşların normal həyata qayıtmasının vacibliyini qeyd edib. Onun fikrincə, təhlükəsiz mühit Livanın yenidən qurulması üçün əsas şərtdir.
ABŞ-ın yüksək səviyyəli rəsmi İranın “performansa əsaslanan razılaşma”ya razılıq verdiyini açıqlayıb. Razılaşmaya əsasən İranın nüvə proqramı dağıdılacaq və zənginləşdirilmiş materiallar məhv ediləcək. Hörmüz boğazı yenidən açılacaq. İran silahlı qruplara maliyyə dəstəyini dayandıracaq. Tehran öhdəliklərini yerinə yetirməyənədək heç bir dondurulmuş vəsait buraxılmayacaq. Bu addımlar regionda sülhün təmin olunmasına xidmət edir. Razılaşma həm də nüvə təhlükəsizliyini gücləndirir. ABŞ və beynəlxalq tərəfdaşlar bu prosesi izləyir.