#təhlükəsizlik

NATO Zirvə Toplantısında ABŞ ilə Avropa ölkələri arasında müdafiə siyasəti ətrafında fikir ayrılıqları müzakirə olunur. Təhlilçi Aleksandru Hudişteanu bildirib ki, Donald Tramp Avropa dövlətlərini müdafiəyə daha çox vəsait ayırmağa çağırır. Onun sözlərinə görə, ABŞ Avropanın öz təhlükəsizliyinə görə daha böyük məsuliyyət daşımasını istəyir. NATO-nun baş katibi Mark Rütte isə əsas məsələnin ayrılan vəsaitin həcmi deyil, onun necə istifadə olunması olduğunu vurğulayıb. Tramp İranla bağlı hərbi qarşıdurma zamanı Avropa müttəfiqlərini kifayət qədər dəstək göstərməməkdə ittiham edib. Təhlilçi isə NATO-nun yalnız müdafiə məqsədli alyans olduğunu və seçim əsasında başlanan müharibələrdə iştirak etmədiyini xatırladıb. Bu müzakirələr NATO daxilində gələcək təhlükəsizlik strategiyası ilə bağlı fikir ayrılıqlarını bir daha üzə çıxarıb.

Almaniyada seçicilərin əhəmiyyətli hissəsi hökumətin müdafiə xərclərini artırmaq planını dəstəkləmir. İctimai rəy sorğularına görə, seçicilərin təxminən 35–40 faizi yenidən silahlanma siyasətinə qarşı çıxan partiyalara üstünlük verir. Kansler Fridrix Merts müdafiə sahəsinə böyük həcmdə investisiya qoyuluşunu və Almaniya ordusunun gücləndirilməsini əsas prioritetlərdən biri elan edib. Hökumət 2030-cu ilədək müdafiə sahəsinə təxminən 900 milyard ABŞ dollarına yaxın vəsait ayırmağı planlaşdırır. Merts hesab edir ki, Avropanın NATO daxilində daha böyük rol oynaması alyansın imkanlarını genişləndirəcək. Bu siyasət ABŞ ilə müdafiə əməkdaşlığının möhkəmləndirilməsi məqsədi daşıyır. Bununla yanaşı, Almaniyada bu planlara qarşı ictimai narazılığın davam etdiyi bildirilir.

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Qəzzadakı vəziyyətlə bağlı açıqlama verib. O bildirib ki, Türkiyə bölgədə sülhün bərpası istiqamətində fəaliyyət göstərəcək. Ərdoğan NATO Zirvə Toplantısında bu məsələlərə diqqət yetirildiyini qeyd edib. Türkiyə Prezidenti müzakirələrin yaxşı nəticə verəcəyinə ümid etdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, bölgədə sabitliyin təmin olunması üçün diplomatik səylərin artırılması vacibdir. Qəzzada vəziyyətin normallaşması regional təhlükəsizlik baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Ərdoğanın açıqlaması Türkiyənin bölgədə sülh təşəbbüslərinə önəm verdiyini göstərir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla müharibə fonunda NATO-nu tənqid edib. O bildirib ki, ABŞ İranda müəyyən addımlar atsa da, alyans müttəfiqlərindən gözlənilən dəstəyi görməyib. Trampın sözlərinə görə, Vaşinqton hələ yardım istəməmiş bəzi NATO ölkələri bu prosesdə iştirak etməyəcəklərini bildiriblər. ABŞ Prezidenti ölkəsinin NATO-ya böyük məbləğdə vəsait ayırdığını xatırladıb. O, alyansın ABŞ üçün eyni səviyyədə dəstək göstərməməsini sual altına alıb. Tramp Vaşinqtonun hər zaman müttəfiqlərinin yanında olduğunu vurğulayıb. Bu açıqlama NATO daxilində müdafiə öhdəlikləri və müttəfiqlik münasibətləri ilə bağlı yeni müzakirələr yaradıb.

ABŞ-də futbol üzrə Dünya Çempionatı zamanı təhlükəsizlik tədbirləri gücləndirilib. Rəsmi məlumata görə, iyunun 11-dən bəri stadionların yaxınlığında 600-dən çox pilotsuz uçuş aparatı müsadirə olunub. Oyun günlərində stadionların ətrafında müəyyən edilmiş hava məkanında bütün icazəsiz uçuşlar qadağandır. Bu qayda pilotsuz uçuş aparatlarına da şamil edilir. Yalnız müvafiq qurumların icazəsi olan uçuşlara icazə verilir. Federal Təhqiqat Bürosu bildirib ki, qayda pozuntuları turnirə ev sahibliyi edən bütün şəhərlərdə qeydə alınıb. Təhlükəsizlik tədbirləri yarışın fasiləsiz və təhlükəsiz keçirilməsi məqsədi daşıyır. Rəsmilər vətəndaşları müəyyən edilmiş məhdudiyyətlərə əməl etməyə çağırırlar.

HƏMAS-ın Qəzzada idarəetmə komitəsini ləğv etməsi bölgədə yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir. Bu addım Qəzzanın İdarə Olunması üzrə Milli Komitənin fəaliyyətə başlamasına şərait yaratmalıdır. Yeni komitənin qarşısında əsas vəzifə müharibə dövründə yaranmış idarəetmə boşluğunu azaltmaq olacaq. Qəzza sakinləri bu qərarın bütün problemləri həll etmədiyini bildirirlər. Bununla belə, onlar bu addımı Fələstinin daha vahid mövqedən çıxış etməsi üçün başlanğıc kimi görürlər. Təhlilçilər HƏMAS-ın bu qərarla çeviklik göstərdiyini qeyd edirlər. Onların fikrincə, hərəkat yeni idarəetmə qurumuna vaxt və imkan yaratmağa çalışır. Bölgədə proseslərin necə inkişaf edəcəyi diqqətlə izlənilir.

Livan Prezidenti Cozef Aun İsrailin Livanın cənubunda hərbi mövcudluğunu davam etdirməsini tənqid edib. Onun sözlərinə görə, bu vəziyyət Livan ordusunun bölgədə tam yerləşdirilməsinə mane olur. Prezident hesab edir ki, bu, atəşkəs razılaşmasının məqsədlərinə uyğun deyil. Açıqlama İsrailin Livanın cənubuna endirdiyi son hava zərbələri fonunda verilib. Həmin hücumlar nəticəsində azı dörd nəfərin öldüyü bildirilir. Cozef Aun ölkədə vətəndaş müharibəsi təhlükəsinin olmadığını da vurğulayıb. O, bəzi təxribat cəhdlərinin mövcudluğunu qeyd etsə də, Livan xalqının yeni daxili qarşıdurmaya imkan verməyəcəyini bildirib. Bölgədə gərgin vəziyyət davam edir.

HƏMAS Qəzzada təhlükəsizlik sahəsində fəaliyyətin davam etdiriləcəyini açıqlayıb. Hərəkatın bildirdiyinə görə, Daxili İşlər Nazirliyinin bütün əməkdaşları öz vəzifələrini yerinə yetirməyə davam edəcəklər. Məqsəd bölgədə təhlükəsizlik sahəsində hər hansı boşluğun yaranmasının qarşısını almaqdır. Açıqlama Qəzzanı idarə edən qurumun fəaliyyətinə xitam verilməsi qərarından sonra səsləndirilib. İdarəetmənin mülki mütəxəssislərdən ibarət yeni komandaya təhvil verilməsi planlaşdırılır. Bu prosesin atəşkəs razılaşmasının şərtlərinə uyğun həyata keçiriləcəyi bildirilir. HƏMAS təhlükəsizlik xidmətlərinin fəaliyyətində fasilə olmayacağını vurğulayıb. Bölgədə idarəetmə dəyişikliyinin gedişi diqqətlə izlənilir.

İsrail ordusu Livanın cənubundakı Həddatə kəndinə tam əməliyyat nəzarəti qurduğunu bəyan edib. Rəsmi açıqlamada kəndin Hizbullahın əsas dayaq məntəqələrindən biri olduğu iddia edilir. Bildirilir ki, əməliyyat zamanı 90-dan çox obyekt və atəş mövqeyi məhv edilib. İsrail tərəfi həmçinin 20-dən çox Hizbullah üzvünün öldürüldüyünü irəli sürüb. Bu məlumatlar hələlik müstəqil mənbələr tərəfindən təsdiqlənməyib. Hadisə İsrail və Livan arasında qüvvədə olan atəşkəs fonunda baş verib. Son açıqlama bölgədə təhlükəsizlik vəziyyəti ilə bağlı narahatlıqları yenidən gündəmə gətirib. Tərəflərin hadisəyə münasibəti diqqətlə izlənilir.

İsrailin pilotsuz uçuş aparatı Livanın cənubundakı Nəbatiyyə əl-Fövqa qəsəbəsinə zərbə endirib. Hücum İsrail ilə Livan arasında qüvvədə olan atəşkəs razılaşmasına baxmayaraq baş verib. Məlumata görə, bu, son günlər Livan ərazisində qeydə alınan bir neçə oxşar hücumdan biridir. Hadisə ilə bağlı itkilər və dağıntılar barədə rəsmi məlumat verilməyib. Bölgədə təhlükəsizlik vəziyyətinin gərgin olaraq qaldığı bildirilir. Atəşkəs rejiminin pozulması ilə bağlı narahatlıqlar yenidən gündəmə gəlib. Mütəxəssislər bu cür hadisələrin bölgədə gərginliyi artıra biləcəyini qeyd edirlər. Tərəflərin vəziyyətlə bağlı mövqeyi diqqətlə izlənilir.

İran rəsmisi ABŞ və İsrailə xəbərdarlıq edərək atəşkəs razılaşmasının pozulması halında sərt cavab veriləcəyini bildirib. İran dövlət mediasına görə, Tehran memorandum çərçivəsində öhdəliklərin yerinə yetirilməsini tələb edir. Rəsmilər razılaşmanın region ölkələrinin xahişi ilə imzalandığını qeyd edib. Vaşinqtona etimadın olmadığı vurğulanıb. Tehran hər hansı pozuntuya “qəti və zəruri” cavab veriləcəyini açıqlayıb. Regionda gərginlik fonunda bu bəyanat diqqət çəkib. Diplomatik mesajlar sərtləşir.

Müctəba Xamenei atasının dəfn mərasimində iştirak etməyib. VOA xəbər verir ki, Corctaun Universitetinin professoru Pol Musqreyv bu qərarı təhlükəsizlik riskləri ilə izah edib. O bildirib ki, İran İsrailin yüksək səviyyəli fiqurlara qarşı mümkün hücumlarından ehtiyat edir. Ekspertin sözlərinə görə, keçmişdə dəfn mərasimləri hədəf alınma riski kimi qiymətləndirilib. Buna görə də liderin ictimai mərasimdə görünməməsi təhlükəsizlik baxımından başadüşüləndir. Lakin onun uzun müddət ictimaiyyət qarşısında olmaması suallar yaradır. Musqreyv İranın gələcəkdə daha açıq siyasi görüntü verməli olduğunu qeyd edib.