#diplomatiya

İran Xarici İşlər Nazirliyi Tehran və Maskatın Hörmüz boğazında yeni gəmiçilik marşrutunun coğrafi parametrləri üzrə razılığa gəldiyini açıqlayıb. XİN sözçüsü İsmayıl Bəqai bildirib ki, tərəflər hazırda birgə bəyanatın hazırlanmasının son mərhələsindədir. Onun sözlərinə görə, prosesə kənar müdaxilə olmazsa, razılaşma yaxın vaxtlarda rəsmən elan edilə bilər.

İtaliyanın xarici işlər naziri Antonio Tayani iranlı həmkarı Abbas Əraqçi ilə telefon danışığında Hörmüz boğazı üzrə danışıqların davam etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb. O, boğazda rüsum və məhdudiyyət olmadan sərbəst gəmiçiliyin təmin edilməsinə çağırış edib və ABŞ ilə siyasi dialoqun davam etdirilməsinin əhəmiyyətini qeyd edib. Tərəflər Livandakı vəziyyəti də müzakirə ediblər. Tayani Romada keçirilən Livan–İsrail danışıqlarının müsbət nəticə verəcəyinə ümid etdiyini bildirib.

İran və Oman arasında Hörmüz boğazı üzrə aparılan danışıqlarda irəliləyiş əldə olunduğu bildirilir. Tehran təhlükəsiz gəmiçilik marşrutlarının yaradılmasını dəstəkləsə də, boğaz üzərində nəzarətin özündə qalmasını istəyir. İran bildirir ki, ABŞ-nin bölgədəki siyasəti dəyişmədiyi və dəniz blokadası aradan qaldırılmadığı halda boğaz açılmayacaq. Tərəflər arasında nüvə proqramı, təhlükəsizlik təminatları və dondurulmuş aktivlər kimi digər mübahisəli məsələlər də qalır. Analitiklər mümkün İran–Oman razılaşmasının ABŞ–İran danışıqlarının yenidən başlamasına zəmin yarada biləcəyini qeyd edirlər.

İranın dövlət televiziyası IRIB bildirib ki, Omanla mümkün razılaşma Hörmüz boğazının dərhal açılması demək deyil. Məlumata görə, danışıqlar yalnız Tehran və Maskat arasında aparılır və ABŞ bu prosesdə iştirak etmir. İran hesab edir ki, boğazın yenidən açılması Vaşinqtonun davranışını dəyişməsindən asılıdır. İran mediası həmçinin Omanla yeni gəmiçilik marşrutu üzrə razılaşmanın yaxın olduğunu yazıb. Tehran ABŞ-ni danışıqlara müdaxilə etməkdə və prosesi ləngitməkdə ittiham edir.

İran parlamentinin Milli Təhlükəsizlik Komitəsinin üzvü İsmayıl Kövsəri Donald Trampın İranla danışıqlara dair açıqlamalarını ziddiyyətli və etibarsız adlandırıb. O bildirib ki, Tramp Hörmüz boğazının açıq olduğunu 75 dəfə, İranın məğlub olduğunu 106 dəfə və Tehranla razılaşmanın yaxın olduğunu 88 dəfə bəyan edib. Kövsərinin sözlərinə görə, bu açıqlamalar reallığı əks etdirmir. İran rəsmiləri Vaşinqtonla birbaşa danışıqlar aparıldığı barədə iddiaları yenidən təkzib ediblər.

ABŞ Dövlət Departamenti İsrail və Livan arasında Romada keçirilən danışıqların avqustun 6-dək davam edəcəyini açıqlayıb. Danışıqların məqsədi iyunun 26-da imzalanmış çərçivə sazişinin tam icrasını təmin etməkdir. Müzakirələr Hizbullahın silahsızlaşdırılması, "pilot zona" mexanizmi və İsrail ordusunun Livanın cənubundan yenidən yerləşdirilməsi məsələlərini əhatə edir. Vaşinqton prosesin hər iki ölkə üçün uzunmüddətli təhlükəsizliyə töhfə verəcəyini bildirib.

İran Xarici İşlər Nazirliyi Omanla Hörmüz boğazında təhlükəsiz gəmiçiliyin təmin olunması üzrə aparılan danışıqların müsbət irəlilədiyini açıqlayıb. XİN sözçüsü İsmayıl Bəqai bildirib ki, tərəflər giriş və çıxış marşrutlarının müəyyənləşdirilməsi üzərində işləyirlər. Onun sözlərinə görə, danışıqlar həm texniki, həm də siyasi səviyyədə müsbət qiymətləndirilir. Tehran boğazda gəmi hərəkətinin idarə olunması üçün yeni mexanizmlərin hazırlanmasını davam etdirir.

ABŞ dövlət katibi Marko Rubio bildirib ki, Vaşinqton İran və Oman arasında Hörmüz boğazında təhlükəsiz gəmiçiliyin təmin olunmasına yönəlmiş danışıqlarda iştirak edir. Onun sözlərinə görə, bu proses İranın nüvə proqramının tam dayandırılmasına dair uzunmüddətli danışıqlara keçid məqsədi daşıyır. Rubio vurğulayıb ki, ABŞ üçün əsas hədəf İranın nüvə proqramının tam dayandırılmasıdır. O, həmçinin Hörmüz boğazının açıq olduğunu və gəmilərin hərəkətini davam etdirdiyini bildirib.

ABŞ dövlət katibi Marko Rubio Hörmüz boğazı ilə bağlı İranla aparılan danışıqlarda irəliləyiş əldə olunduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, məqsəd boğazdan daha çox gəminin təhlükəsiz keçidini təmin etməkdir. Rubio qeyd edib ki, tərəflər arasında hələ yekun razılaşma əldə edilməyib, lakin bunun yaxın vaxtlarda baş verməsinə ümid edilir. ABŞ rəsmisi danışıqların məzmunu barədə əlavə məlumat verməyib.

Qətərin Baş naziri və xarici işlər naziri Şeyx Məhəmməd bin Əbdürrəhman bin Casim Al Tani rusiyalı həmkarı Sergey Lavrovla telefon danışığı aparıb. Tərəflər ikitərəfli əməkdaşlığı, Yaxın Şərqdəki son hadisələri və gərginliyin azaldılması istiqamətində diplomatik səyləri müzakirə ediblər. Qətər tərəfi bütün iştirakçıları dialoq və diplomatiyaya sadiq qalmağa çağırıb. Doha həmçinin ABŞ–İran Anlaşma Memorandumunun, o cümlədən Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçiliyə dair müddəalarının icrasını dəstəklədiyini bildirib. Qətər regionda davamlı sülhə yönəlmiş bütün təşəbbüslərə dəstəyini bir daha ifadə edib.

ABŞ-nin maliyyə naziri Skott Bessent bildirib ki, Hörmüz boğazının açılması ilə bağlı İranla razılaşma bu gün və ya sabah əldə oluna bilər. O qeyd edib ki, tərəflər arasında danışıqlar davam edir və məqsəd boğazda sərbəst gəmiçiliyin bərpasıdır. Bessentin sözlərinə görə, mümkün razılaşma keçidə görə hər hansı ödənişin tətbiqini deyil, azad hərəkəti nəzərdə tutur. Nazir son günlər gərginliyə baxmayaraq, boğazdan gəmilərin keçidinin davam etdiyini də vurğulayıb.